Dwarsverbindingen

Ontwaak Noordenwind, ..

'Het is zeker wel koud daar bij jullie? ' Bezorgd informeren familieleden en collega's onder Zwolle naar de weersgesteldheid in het Noorden. Ach, een paar graden scheelt het altijd wel. In het vruchtbare en uitgestrekte polderland van de Dollard staan nog altijd Groninger pastorieën in de storm. Met de eeuwenoude kerkgebouwen trotseren zij de tijd. Haar bewoners worden er gedurig aan herinnerd dat de trouw van Gods verbond groter is dan de enorme vlakten die hen omgeven. Dat is een heilzame oefening. Teruggeworpen te worden op de naakte grond van Gods barmhartigheid. En teruggesnoeid te worden tot op de kale stam van de levende Wijnstok. Heilzame oefeningen voor de vorming van het geestelijk leven. Dat zouden wij menigeen toewensen. De ruimte en de afstand brengen een verstillende inkeer teweeg.

De keerzijde is er ook. De verkilling slaat hard toe. Secularisatie en ontkerkelijking versterken het individualisme. De kou die dat veroorzaakt is in graden niet uit te drukken. Telkens besef je het weer: alleen Gods Geest vernieuwt het verlorene. Alleen de Zon der gerechtigheid doorbreekt de duisternis. Alleen de genade redt. Alleen het Woord wekt tot leven.

Als de Noordenwind ontwaakt, worden we van alle overbodige franje ontdaan. En diep van binnen leeft maar één verlangen: kom Zuidenwind en waai óók door de hof van Gods gemeenten, opdat de specerijen bloeien en zij de geur van het Leven verspreiden.

Wederkerigheid

In deze omgeving nemen gemeenten elkaar niet zo nauw de maat. In de ruimte van dit land wordt niet snel gemillimeterd. Wie wil staan in de traditie van de Reformatie zal dat vooral duidelijk moeten maken door de inhoud van de eredienst en de verkondiging. Juist daarin tekenen de verschillen zich af. Wie zich geroepen weet om te staan in de breedte van de kerk, ervaart dan een opvallende verbondenheid met gemeenten en voorgangers die zich willen concentreren op de Schriften en op de belijdenis van de kerk.

Nog onlangs werd in Siddeburen een regionale toerustingsdag gehouden voor ambtsdragers. Komend uit gemeenten die heel verschillend van kleur zijn, hebben wij vanuit de Schrift en de belijdenis met elkaar nagedacht over 'Het pastoraat'. Dat geeft een besef van wederzijdse betrokkenheid op de dingen die wij als wezenlijk ervaren. Daarin mogen degenen die leiding geven aan het leven der gemeenten, elkaar bemoedigen. Op zulke momenten besef je heel sterk: we staan samen in eenzelfde situatie. Mensen die elders in Nederland wonen weten toch niet wat hier gaande is - evenals men hier vaak niet beseffen kan wat elders gaande is.

Toch is de indruk dat 'het Noorden' één aaneengesloten gebied is niet juist. In Friesland is de volksaard anders dan in het Groninger en Drentse land. En ook daar­ binnen tekenen zich weer verschillen af. Zijn de bewoners van het Hoge Land (boven de stad Groningen) en van het Westerkwartier (ten westen van 'stad') wat stug en stijl, de bewoners in de veengebieden en het Oldambt (in het oostelijke deel van de provincie Groningen) zijn daarentegen meer gemoedelijk en volgzaam van aard. In dit oostelijke gebied heeft het Piëtisme diepe sporen getrokken, beïnvloed vanuit Duitsland en door de Nadere Reformatie. Een befaamde pennevrucht uit deze streek is Schortinghuis ' Innig christendom, bekend om zijn vijf 'nieten'. Evenzo tekenen zich in het Friese land concentraties van vroomheid af, zoals in en rond de Dokkumer wouden.

Tussen al deze gebieden zijn de afstanden groot. Heen en weer naar Wijnjewoude is vanuit Oostwold toch zo'n 150 kilometer rijden. En een avond les geven of vergaderen in Sebaldeburen is 120 kilometer vice versa. Binnen een straal van 20 kilometer hebben sommige predikanten slechts twee of drie collega's met wie zij zich geestelijk verwant voelen. Ook dan geldt: wat heb je elkaar nodig. Wat ben je aangewezen, ook als gezinnen, op de steun en de saamhorigheid van anderen die met jou dezelfde situatie delen. In dit verband mag ook niet onvermeld blijven het maandelijkse contact van de predikantsvrouwen die elkaar treffen in Sebaldeburen.

Afstand

Naast een verrassende verbondenheid, die soms grote afstanden overbrugt, ervaart men tegelijkertijd een andersoortige afstand. Soms ben je een eenling in een ring of classis wanneer je laat merken datje de bron en de norm voor je werk niet zoekt in de wereld van de medemenselijkheid. In al zijn fijnzinnigheid tekent zich hier toch weer de oude vrijzinnigheid af, die de mens als God doet zijn en God aan ons gelijk maakt. In het geding dat dan plaatsvindt gaat het telkens weer om de plaatsvervangende gerechtigheid van Christus. Dan is het er op of er onder. Hij moet wassen, ik moet minder worden.

En hoeveel pijn het ook doet dat hierover fundamenteel anders gedacht wordt binnen één en dezelfde kerk, de verkondiging wordt er alleen maar helderder en eenvoudiger door. Ook dit bewerkt een proces van loutering en reiniging. Zodat je terecht komt bij de meest wezenlijke aspecten van het Woord.

Vrijhieid

Door deze concentratie op de kern van Schrift en belijdenis, komt wel steeds de vraag op je af: Hoe ga ik om met de traditie? Hoe ga ik om met vormen en gewoonten die elders in het land vanzelfsprekend zijn, maar die hier voor velen vreemd zijn? Kan ik daar voor mijzelf óók voor een tijd afstand van nemen? Daar moet je met een zekere souplesse mee leren omgaan. Het heeft iets van wat Paulus in zijn bediening noemt, het de joden een jood zijn; voor hen die onder de wet zijn, leven als onder de wet; en voor hen die zonder de wet leven als zonder de wet (hoewel er wel aan gehoorzamend). Kortom: staan in de vrijheid. Met het grote doel voor ogen: om er enigen door te behouden. Paulus is allen alles geworden, opdat hij zodoende mensen voor Christus zou winnen.

Dat betekent concreet: ga je in op de uitdrukkelijke uitnodiging om in een dienst voor te gaan waar niet alleen enkele, maar uitsluitend (nog) vrouwelijke ambtsdragers zijn? Was het niet in Filippi dat Paulus op de plaats van het gebed alleen vrouwen aantrof? En dat de Heere daar het hart van Lydia opende? Dan toch maar gaan? Of niet? Niet iedere hervormd gereformeerde predikant in het Noorden voelt zich gerust bij de beslissing die hij dan neemt.

En: ben je bereid om niet alleen psalmen, maar ook meer dan enige gezangen te laten zingen? Intussen blijkt wel dat op veel plaatsen de kansels open staan voor een zuivere bediening van het Woord. Er is een honger naar het Woord. Ook hier wil men geestelijk gevoed worden. Verrassend is de aandacht voor de leerdiensten waarin de catechismus wordt behandeld. Ook in Oostwold wordt de tweede dienst nog altijd in ere gehouden en hebben wij de gewoonte om de tekst van de catechismus in hedendaags Nederlands en in een leesbare vorm aan de ingang van de kerk uit te reiken.

Ook in de bredere verbanden

Moeilijk wordt het soms ook als men naar de orde der kerk geroepen wordt consulent te worden in vacante gemeenten of in gemeenten die om financiële redenen niet een predikant maar een pastoraal medewerker in dienst hebben. Wie het Kerkelijk Handboek er op naslaat ziet hoe verbrokkeld de verbanden zijn tussen de gemeenten in de Noordelijke provincies. Menige gemeente kan maar met moeite de kosten opbrengen van een part-time predikantsplaats. Vaak zijn deze gemeenten om die reden een proces aangegaan van Samen op Weg. Ook in die situatie kan men geroepen worden de kerkenraadsvergaderingen te leiden en deze gemeenten van advies te dienen.

En toch: wie er in gaat staan, blijft niet ongezegend. En is dat niet altijd de kracht geweest van de hervormd gereformeerde beweging? Wie aan de waarheid getuigenis geeft, bemerkt dat Gods Geest wonderlijk werkt. Dat Hij onze vrees beschaamt. En ons stil maakt van verwondering. Het leert ons de dag van de kleine dingen niet te verachten. Dat moet ons moed geven voor de toekomst van de kerk.

In die zin gaat de commotie rond Samen op Weg enigermate aan ons voorbij. Daarvoor ervaren wij binnen de eigen kerk zoveel vervreemding, dat de toekorpstige situatie ons niet veel bedreigender kan voorkomen dan die nu al is. De tot op het bot verdeelde Hervormde Kerk is voor ons een dagelijkse werkelijkheid. En zie, wij leven...!

Ook al zien wij plaatselijk vaak geen perspectief in de samenwerking met een veelal modernistisch geworden Gereformeerde Kerk, toch bestaan ook hierin uitzonderingen en zijn er in deze streken nog Gereformeerde Kerken van een goed confessioneel gehalte.

Intussen staan wij in de vrijheid van het Woord. Dat Woord is zo krachtig en souverein dat het zichzelf steeds weer een ruimte schept die wij niet gedacht hadden. Dikwijls gaat het wondermooie lied door ons heen dat de Boheemse ex-priester Jan Korytansky (overl. 1582) schreef:

O Gij die wilt ontmoeten wie vragen naar uw wil, zie hoe wij aan uw voeten zitten en luistren stil. Geef dat tot U, o Heer, 't woord van uw welbehagen niet ledig wederkeer", maar dat het vrucht mag dragen, Uw grote naam ter eer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen