De gemeente, de streekgemeente en de perforatie

Inleiding

'Als een juweel in een gouden rand, ligt de stad Groningen in het Ommeland'. Dat zingt, vrij vertaald, het Groninger volkslied.

De stad wordt in dit lied beschouwd als een juweel, het ommeland als de gouden rand. Verheven taal voor de niet als al te uitbundig en chauvinistisch bekend staande noorderlingen.

Zij zullen eerder, zoals in allerlei uitspraken naar voren komt, zich bescheiden, dan overmoedig voordoen.

Mij en anderen is gebleken, dat dit ook op geestelijk gebied geldt. Je moet er vaak door de woorden heen luisteren, wanneer ze spreken over hun omgang met de levende God.

In dit artikel wil ik een globale beschrijving geven van Hervormd-Gereformeerde gemeenten in de noordelijke provincies van ons land, waarbij de stadssituatie, waarin ik mocht werken, vooral aan de orde komt.

Gemeente en streekgemeente

Een betrekkelijk klein aantal van de gemeenten in het Noorden was sinds lange tijd van Hervormd-Gereformeerde signatuur, een ander aantal sinds enige decennia of jaren.

Kerkenraden namen het besluit predikanten uit de Hervormd Gereformeerde modaliteit te beroepen in de hoop, dat zij de klemmende roep uit deze gemeente verstonden en, hetgeen voor veel situaties geldt, bereid waren met een kerkenraad bestaande uit mannelijke en vrouwelijke leden samen te werken, alsmede het Liedboek van de Kerken in de diensten te gebruiken. Centraal staat bij dit alles de prediking. Daarom was en is het deze kerkenraden begonnen.

Het mag als een zegen ervaren worden, dat deze roep vanuit een groot aantal gemeenten klonk.

In verwondering en vanuit ootmoed mag gezegd worden, dat dit in veel gemeenten niet leidde tot een uittocht van velen, die met dit beleid van de kerkenraad niet uit de voeten konden. Bovendien blijken de prediking, het kringwerk en de catechese een uitstraling te hebben wijder dan de plaatselijke situatie. Veel gemeenten kregen dan ook het karakter van een streekgemeente. Uit de omgeving trokken de inwoners van deze streek, die Hervormd Gereformeerde prediking begeerden en zij die sedert enige tijd vanwege hun werk in het Noorden woonden en uit Hervormd-Gereformeerde gemeenten naar deze gemeenten verhuisden. De doorwerking van de prediking en catechese bleef dus niet beperkt tot de gemeente zelf.

Het komt ook voor, dat gemeenteleden tevens met de plaatselijke gemeente meeleven en daar aan hun verantwoordelijkheid gestalte geven. Vanwege het feit, dat hier doorgaans geen middag-of avonddiensten zijn, gaan zij elders in deze diensten ter kerke.

Ook is er in het Noorden van het land een aantal evangelisaties. Hier en daar kwam het tot gesprekken met de plaatselijke kerkenraad, zodat deze evangelisaties, buitengewone wijkgemeenten werden. Tussen de predikanten uit het Noorden is er in verschillende kringen en vanwege de verscheiden cursussen voor gemeenteleden een nauw contact, hetgeen zeer gewaardeerd wordt.

De stad Groningen

Vanuit de gouden rand van het ommeland zie je de contouren van het juweel, de stad Groningen. Deze contouren worden gevormd door de Martinitoren en sinds enige jaren door het gebouw van de Gasunie. De 'stadjers' verschillen erover van mening of het nieuwe museum aan de waarde van het juweel heeft bijgedragen.

De stad Groningen kan men, zonder de andere provinciale hoofdsteden van het Noorden tekort te willen doen, de centrale plaats van Noord-Nederland noemen. Jaarlijks trekt een nieuwe lichting studenten uit alle delen van het land naar deze universiteitsstad om aan de verschillende faculteiten te studeren en enige jaren geleden trok een groot aantal PTT'ers vanwege de verhuizing van het bedrijf naar deze stad.

De stad Groningen werd gedurende de laatste jaren uitgebreid met nieuwe wijken, zowel in het noorden als in het zuiden. Deze stad kent, als de andere steden in ons land ook de problemen, die aan verstedelijkte gebieden eigen zijn. Er is het toenemend druggebruik, verpaupering van bepaalde gebieden.

De Hervormde Gemeente in Groningen

De hervormde gemeente van Groningen telt zes wijkgemeenten. Drie in het zuiden en drie in het noorden van de stad. Deze wijkgemeenten dragen evenals veel gemeenten in de ommelanden een Midden-Orthodoxe of Vrijzinnige signatuur. In vijf van de wijkgemeenten in de stad Groningen, alsmede in veel gemeenten in de ommelanden is het SoW-proces ver voortgeschreden.

Evenals in andere steden van ons land zijn, vanwege de tekorten op de rekening van de kerkvoogdij, de laatste jaren predikantsplaatsen opgeheven, wijkgemeenten samengevoegd en kerkgebouwen verkocht.

De wijkgemeente Centrum-Oost in Groningen

In de zestiger jaren werd na een periode van langdurige gesprekken van de 'vriendenkring' met de Centrale kerkenraad in de Sionswijk een predikant van Hervormd Gereformeerde signatuur beroepen. Het bleek duidelijk, dat het streven van deze 'vriendenkring' breed gedragen werd. De wijkgemeente rond de Sionskerk mocht zich verblijden in goed bezochte kerkdiensten en betrokken wijkwerk. In 1985 werd door tekorten op de rekening van de kerkvoogdij, de predikantsplaats van de aangrenzende wijkgemeente Filadelfia opgeheven en zowel het kerkgebouw van deze wijkgemeente als de Sionskerk verkocht. Een nieuwe wijkgemeente werd door samenvoeging van beide eerder genoemde gevormd: Centrum-Oost. De ochtenddiensten worden gehouden in de Martinikerk, de avonddiensten in de gereformeerde Oosterkerk. Deze kerk doet ook dienst als wijkcentrum voor alle activiteiten van de wijkgemeente.

Het is de vraag of deze kerk, vanwege de tekorten aan middelen in de Gereformeerde Kerken van de stad behouden zal kunnen worden. Sinds de tachtiger jaren is er in deze gemeente een evangelist werkzaam. In overleg met de I.Z.B. en de Centrale Kerkenraad is hiertoe besloten. Een pand in de Sionswijk werd gekocht, om in deze wijk aan de presentie van de gemeente gestalte te geven.

Zowel in de stad Groningen als op veel plaatsen in de noordelijke provincies gaat het om 'gewone' gemeenten of wijkgemeenten. In een aantal situaties om buitengewone wijkgemeenten. Mijns inziens is dit door de gemeenteleden niet gewenst, maar was er vanwege de oppositie van de plaatselijke kerkenraad geen andere mogelijkheid.

Van meet af aan is in de stad Groningen door de kerkenraad van de Hervormd-Gereformeerde wijkgemeente niet gekozen voor het buitengewone wijkgemeente zijn. Het ging en het gaat erom de verantwoordelijkheid voor het gebied, waar de gemeente samenkomt, te verstaan.

Perforatie

Enige jaren geleden nam de Generale Synode het besluit, dat gemeenteleden zich konden laten overschrijven naar een andere gemeente, op grond van prediking of pastoraat.

Van deze regeling maakten verscheidene gemeenteleden gebruik. In de wijkgemeente Centrum-Oost bleek dat een veel groter aantal zich naar dan vanuit deze wijkgemeente liet overschrijven. De perforatieregeling stuitte vooral vanuit Hervormd-Gereformeerde kring op veel bezwaren. Ik acht deze bezwaren niet onterecht. Men kiest immers zijn broeders en zusters niet uit, maar wordt geplaatst in een bepaalde situatie en draagt verantwoordelijkheid voor de plaatselijke gemeente.

In het Noorden van het land betekent dit voor veel gemeenteleden een enorme strijd. Men maakt deel uit van een gemeente, waar een volstrekt andere prediking en catechese is.

Het gaat hier niet om veel meer dan accentverschillen. Is het verantwoord persoonlijk en als gezin hier te blijven? Dat is een vraag, die veel gemeenteleden zich stellen. Voor de gemeenten geldt, dat zij, die niet tot de gemeente behoren, vanwege het elders woonachtig zijn, niet in de ambten bevestigd kunnen worden. Tevens wordt in de stad bij het ontstaan van een predikantsvacature gekeken naar het aantal meelevende gemeenteleden. Daarbij worden zij geteld, die door perforatie naar deze gemeenten trokken. Dit kan doorslaggevend zijn voor een centrale kerkenraad om te besluiten deze vacature te vervullen.

Van belang is in deze situatie, waarin de broeders en zusters verspreid over een groter gebied wonen, de gemeenschap van de gemeente, ook in de wekelijkse kringen en verenigingen, te benadrukken.

Het is tenslotte bemoedigend om te weten, dat uit tal van Hervormd Gereformeerde gemeenten in ons land, broeders en zusters van harte meeleven met de situatie in het noorden van ons land. Niet in het minst in de voorbede.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen