De zielszorg in de praktijk

De vraag waar het bij de zielszorg om gaat is: hoe kunnen we elkaar helpen om in een speciale omstandigheid gelovig verder te kunnen. Uitgangspunt daarvoor is dat God ons in Zijn liefde onvoorwaardelijk als kind en erfgenaam aanvaardt. Zie de gelijkenis van de verloren zonen uit Lukas 15. God aanvaardt ons hoe diep we ook weggeraakt zijn. Of het van onze kant ook tot aanvaarding van die liefde komt is vers twee. Los van het feit of die oudste zoon het accepteert, maakt de gelijkenis duidelijk dat er van de kant van God, toch die aanvaardende liefde is.(De Graaf)

Die aanvaardende liefde zal er van onze kant ook dienen te zijn in de zielszorg naar alle mensen op onze levensweg als ambtsdragers. Of het nu gemeenteleden zijn of niet.

Of om het anders te zeggen (citaat Institutie Calvijn Boek III, 7, 6).

'De Heere schrijft voor wel te doen aan alle mensen zonder uitzondering. Hoewel een groot deel van hen dat in 't geheel niet waard is als ze naar hun eigen verdienste geschat worden. Maar hier komt de Schrift met een zeer goede reden te hulp. Zij leert dat we niet in aanmerking moeten nemen wat mensen op zichzelf genomen verdienen, maar dat we in alle mensen op het beeld van God moeten letten. Daaraan zijn we alle vormen van eerbied en liefde schuldig'.

Kijk, dat is de weg waarlangs we in de praktijk van de zielszorg mogen gaan. Dwars door de harde werkelijkheid van het leven heen.

God geeft ons een zichtbaar beeld van zichzelf in iedere mens. Je ziet dat beeld voor je, zo tastbaar als je maar wilt. Als we ergens liefde en eerbied aan schuldig zijn, dan is het alleen aan dit beeld. Dat is de weg!-God heeft zelf zijn beeld voor ons neergezet in ieder die je ontmoet. Hoe dat beeld ook onder de vuilheid van zonde en schuld zit.

Vanuit die gezindheid hebben we meen ik drie dingen te doen.

1. luisteren;

2. spreken;

3. handelen.

Luisteren is heel belangrijk en ontzettend moeilijk. Die ander blijft altijd de ander. Daarom zal er naast de grote bewogenheid ook de nodige distantie dienen te zijn uit respect en eerbied.

Het levensverhaal van die ander is soms niet te verstaan omdat die ander zich schaamt - bewust of onbewust. Zodra het leven van een mens afwijkt van dat wat 'normaal' of 'juist' wordt geacht heeft hij/zij de neiging zich daarvoor te schamen.

Echt naar iemand luisteren, werkelijk om die ander bewogen zijn betekent: zijn levensgeschiedenis geloven totdat het tegendeel blijkt.

Voorbeeld

Ik geef u een voorbeeld:

Onlangs werd ergens in ons land een mevrouw vermoord. Haar kerkelijk meelevende zuster - woonachtig in een andere gemeente - werd door de predikant bezocht. Bij die zuster vond het bedroefde gezin - vader en drie volwassen kinderen - rond de dagen van de begrafenis een liefdevol onderkomen. De pastor heeft bij zijn condoleancebezoek hun verhaal gehoord en heeft samen met hen de Schriften gelezen en gebeden. Een paar dagen later kwam uit dat één van de aanwezigen tijdens dat pastorale bezoek - namelijk de zoon - de moordenaar van zijn moeder bleek te zijn.

Toen bleek de vertelde levensgeschiedenis niet meer waar te zijn. Maar naar de pastor toe blijft de opdracht van bewogenheid en aanvaarding. Onvoorwaardelijk! En opnieuw moet er geluisterd worden opdat er gesproken kan worden en het leven mag staan in het licht van Gods Woord.

Luisteren is van eminent belang.

Spreken.

1. Het Woord aan het woord

Ik noemde als tweede punt - na het luisteren - het spreken. We blijven niet zwijgend bij die ander. Het non-verbale is het laatste niet. Er mag - na geluisterd te hebben - óok gesproken worden. Daarbij gaat het niet om onze woorden. Voor je er erg in hebt zijn het wat goedkope woorden, termen en kreten. En je gaat weer verder: volgend bezoek.

Nee!

Het Woord moet altijd aan het Woord komen. Dat Woord werkt. Daarom heeft het Woord het laatste woord. Het is belangrijk daarbij zorgvuldig te werk te gaan. Het gaat immers om Eén ding: dat Christus gestalte raag krijgen in het leven van mensen. (2 Tim. 3, 17).

Dat is vaak een lange weg waarin we met mensen moeten optrekken. Wat is dat ook vaak vermoeiend. Dan kunnen de vragen op je afkomen. Doe ik het wel goed? . Waarschuw ik wel voldoende? Ben ik wel liefdevol genoeg bezig? Houd ik het niet teveel in eigen hand?

Echter het is vaak een zegenrijke weg om volhardend bij die ander te blijven.

Als het goed is dan uit ons spreken zich ten diepste in het gebed. In het gebed mogen we alles neerleggen voor de Grote Herder der schapen.

Het moet overigens duidelijk zijn dat het gebed niet een vanzelfsprekendheid onderdeel uitmaakt van onze aanwezigheid.

Ik wil er echter wel voor pleiten dat we naast de Schriftlezing het gebed altijd aan de orde stellen. Vraag het maar gewoon aan je gesprekspartner. Daarmee trekken we onszelf als het ware in de kring van hen voor wie we bidden. Heeft Mozes niet in zijn voorbede voor het volk duidelijk laten uitkomen hoezeer hij zich met dat volk verbonden wist. Maar zo ook de Heere Jezus Zelf. Hij heeft één willen zijn met Zijn volk.

2. Zielszorg en opzicht

Onder dit punt van het spreken wil ik ook noemen 'het opzicht over de leden van de gemeente'. Onlangs hebben gelukkig velen - in het openbaar belijdenis des geloofs afgelegd. Toen heeft men beloofd 'onder het opzicht van de kerk trouw te zijn onder de bediening van het Woord en de sacramenten, te willen volharden in het gebed en in het leven naar de Heilige Schrift'.

Ik was onlangs in Roemenië en heb daar een tijdje het werk aangezien van een herder met een grote kudde.

Dat werk was begeleiden, zorgen en optrekken met de kudde, die hijzelf de weg wees. Ik heb hem ook terug zien gaan om achtergebleven schapen op te halen. In dat licht wil ik het opzicht en de tucht zien.

Maar hoe je het ook wendt of keert: zodra je iemand tegenkomt in de gemeente echt tégen komt word je spreken over bepaalde controversiële punten gemakkelijk uitgelegd als bemoeizucht of inspectie. De uitdrukking 'moet toch kunnen' verslaat ook onder ons zijn duizenden.

Tegelijkertijd is mijn ervaring is er de bereidheid het gesprek aan te gaan over de kernvragen van het geloofsleven. Laten wij er dan voor zorgen dat we die vragen zelf niet uit de weg gaan.

3. Handelen

Als derde punt noemde ik naast luisteren en spreken: handelen.

In nogal wat situaties waarin we terecht komen is het belangrijk dat er wat gedaan wordt. Bewogenheid om de ander uit zich in handelen.

Er zijn dus meerdere fronten in de zielszorg. Ook hier zijn Woord en Daad één. Gewoon omdat het leven één is. Wat pijn oplevert, wat scheef is gegroeid moet bestreden worden... daadwerkelijk.

Dat kan betekenen dat zielszorg (tijdelijk) uit handen gegeven wordt. Of dat zielszorg gepaard gaat met professionele hulpverlening: parallelle zorg.

Het is immers niet goed dat we zelf als predikant proberen de deskundige te gaan spelen. Veel nieuwe nood vraagt deskundige aandacht.

In het missionair-diaconale project 'De Herberg' (IZB/GDR) wordt geprobeerd aan de gemeente duidelijk te maken dat de gemeente zelf de eigenlijke plaats is waar de begeleiding van mensen plaats moet vinden. Waar de werkelijke zielszorg gestalte krijgt.

Daar ligt de eerste roeping om met de ogen van Christus rond te zien. De gemeente is de eigenlijke Herberg, zo was de stelling bij de opzet van dat project.

Andere handen

Tegelijkertijd is het duidelijk dat er allerlei situaties zijn waarin een deel van de begeleiding overgegeven moet worden in andere handen.

Ik benadruk: een deel van de begeleiding. Want de begeleiding van een arts is anders dan de begeleiding van een familielid en die van een ambtsdrager weer anders dan die van een verpleegkundige,

ledere begeleider heeft iets specifieks in te brengen. Daar mag en moet gebruik van worden gemaakt.

Temidden van wat ik 'de nieuwe nood' heb genoemd ligt er echter voor de gemeente een geweldige taak: zielszorg als thuiszorg met een kleine-en met een Hoofdletter Ja, ook nadrukkelijk met een Hoofdletter.

Hoezeer we ook bij de zielszorg spreken over de omstandigheden van het leven. Het gaat om de ziel. Ik ben dan ook niet bang voor de uitdrukking 'zieltjes winnen'. Het zal ons in de zielszorg uiteindelijk moeten gaan om de ziel van de mens. 'ziel bewaard al bewaard, ziel verloren al verloren' (Kievit).

Zielszorg dus die hier reeds - in welke omstandigheden ook - leert wat het betekent 'nu het beginsel der eeuwige vreugde in mijn hart te voelen' (Zondag 22 H.C.)

Als de gemeenteleden - en de ambtsdragers in het bijzonder - nieuw en opnieuw zouden proberen zo oog voor elkaar te hebben en oog te hebben voor hen die op hun levensweg zijn geplaatst dan is er nog veel te verwachten voor de christelijke gemeente.

In Mattheüs 14 : 14a staat dat de Heere Jezus een grote schare zag en dat Hij 'met innerlijke ontferming over hen bewogen werd'.

Dat zal onze houding zijn.

En dan noem ik weer de Ie Petrusbrief 5 : 8 en 9 om de context te schetsen:

'Weest nuchter en waakt; .want uw tegenpartij, de duivel, gaat rond als een briesende leeuw, zoekende wie hij zou kunnen verslinden. En weerstaat hem, vast zijnde in het geloof, wetende, dat hetzelfde lijden aan uw broederschap, die in de wereld is, volbracht wordt'.

We mogen het werk doen onder de belofte van de Grote Herder der schapen, Die de opdracht gaf om de kudde te weiden. 'Als de overste Herder zal verschenen zijn, zo zult gij de onverwelkelijke kroon der heerlijkheid behalen' (1 Petrus 5 : 4).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen