Boekbespreking

Het hart van dit boekje wordt gevormd door een bespreking van het recente werk van H. M. Kuitert en van diens discussie met H. S. Versnel. Eerder schreef dr. Blei daarover vijf artikelen in 'In de Waagschaal'. Als gemeenschappelijke fout bij Kuitert èn Versnel ziet hij, dat beiden geloven op rationalistische wijze opvatten als het onderschrijven van een aantal theoretische waarheden. Terwijl geloven - zo zegt Blei filosoof Theo de Boer na - in de allereerste plaats een geleefde werkelijkheid is. En wel de werkelijkheid van de omgang met God (80 v.). Geloven doe je met hart en ziel, op grond van 'ontvangen openbaring die zich als gezaghebbende ervaring heeft gemeld' (74). Geloven op gezag dus - jawel. Maar wel verre van de mens dood te drukken, werkt dat gezag juist bevrijdend, opent het nieuwe perspectieven en doet het een appèl op de menselijke verantwoordelijkheid.

Men zou kunnen zeggen: hier staat hervormd kerkgevoel - gevoed als het is door de ethische en bevindelijke tradities - tegenover gereformeerd intellectualisme. Blei verzet zich dan ook tegen de 'aftreksom' die Kuitert op de traditionele geloofswaarheden toepast, en verdedigt tegen-*over hem de unieke betekenis van de Bijbel voor het geloofsleven (78). Het lijkt me dat Blei's kritiek op al deze punten hout snijdt. Op andere punten volgt hij Kuitert daarentegen weer tamelijk kritiekloos, bijv. in de stelling dat 'alle geloof, dus ook het christelijke geloof... mensenwerk is' (66) - een opvatting die me ook onverenigbaar lijkt met Blei's eigen betoog.

Blei schrijft verder in de gebruikelijke negatieve zin over het fundamentalisme, zonder dat helemaal scherp af te bakenen (valt J. Hoeks boek over Kuitert - dat hij en passant even noemt zonder er verder op in te gaan bijvoorbeeld ook onder deze noemer? ). Terecht stelt Blei dat het fundamentalisme als tegenbeweging zelf sterk door de moderne cultuur is bepaald (34). Maar dat kan nauwelijks een verwijt zijn wanneer men verder enkel maar positief spreekt over de contextuele bepaaldheid van elk geloof (hfdst. 7)! Waar ligt hier nu toch het criterium? Dat wordt ook niet duidelijk uit de wijze waarop Noordmans' bekende meditatie over Lukas 16 ('zondaar en bedelaar') als voorbeeld van contextualiteit wordt opgevoerd.

Tenslotte: over de mogelijkheden voor kerk en geloof in een tijdperk van individualisering spreekt Blei opvallend optimistisch. De feiten stellen hem m.i. vooralsnog in het ongelijk. Daar waar in ons land de individualisering het verst is doorgeschoten, speelt de kerk nauwelijks nog een rol van betekenis. Daar waar gemeenschapsbesef bepalend is gebleven, is veelal het tegendeel het geval.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen