Boekbespreking

Nadat de bekeerde joodse jurist Herzberg in 1989 op 96-jarige leeftijd was overleden, werd een begin gemaakt met het uitgeven van zijn verzameld werk. Herzberg, die samen met zijn vrouw het concentratiekamp Bergen Belsen overleefde, schreef niet alleen van binnenuit inzake de vervolgingen waaraan het joodse volk in die gruwelijke tijd van nazi-Duitsland bloot stond, maar zijn werk had ook hoge literaire kwaliteit. Door zijn publicaties met name kreeg hij grote bekendheid.

In het eerste deel van het verzameld werk zijn de romans en de verhalen bijeengebracht. Het tweede deel bevat het autobiografisch werk, waaronder 'Tweestromenland', zeven opstellen over Bergen Belsen als dagboek in het kamp geschreven. In het derde deel, dat nu is verschenen, zijn meer dan honderd essays, toespraken en kritieken bijeengebracht, die Herzberg in zijn leven schreef. Al in 1934 schreef hij 'Tussen Kruis en Hakenkruis'. Herzberg was.toen voorzitter van de zionistenbond en doorzag in een vroeg stadium de dreigingen vanuit nazi-Duitsland. Herzberg kwam uit een gezin met Russisch-joodse ouders, die zich levendig de pogroms herinnerden en zich niet in slaap lieten sussen.

Ook dit derde deel laat zich, vanwege de veelzijdigheid van de thematiek, moeilijk bespreken. We noemen nog slechts enkele van de publicaties, die in dit boek zijn opgenomen: 'Bij de dood van Chaim Weizman' (1952), 'Duitse toeristen in Nederland' (1954), 'Over oorzaak en bedoeling van de jodenvervolging in Duitsland' (1967), 'De godsdienst van Israël' (1969), 'Zionisme herstelde menselijke waardigheid van de joden' (1976), 'De functie van de joodse witz' (1977) en 'Zorgen over Israels toekomst'.

In november 1978 schreef hij een artikel in 'De Tijd' over het aftreden van Willem Aantjes als fractievoorzitter van het CDA vanwege zijn zogeheten 'oorlogsverleden'. Hij had Aantjes n.a.v. 'het politieke spektakel' een persoonlijk briefje geschreven. Herzberg achtte 'het aanzien der politiek' er niet door verhoogd. 'Hier was, naar mijn gevoelen, een zeer krachtige verdediging van een zo verdienstelijke politicus als Aantjes was, op zijn plaats geweest', zegt hij. Gezien 'de ommekeer', die er in de politieke loopbaan van Aantjes te constateren viel, achtte hij de klacht ontoereikend.

In hetzelfde blad 'De Tijd' schreef Herzberg een artikel over 'De zaak Jezus', dit n.a.v. een televisie-uitzending van de KRO, waarin het ging om de vraag of de joden schuld droegen aan de kruisiging van Jezus. In dat programma, zegt Herzberg, werd 'het religieuze antisemitisme de das omgedaan'. Maar Herzberg vraagt zich dan af: 'wat was er eigenlijk eerder, de kruisiging of de jodenhaat'. Herzberg acht het niet op zijn weg te liggen de kerk te verdedigen, maar als het erom gaat 'te zoeken naar oorzaken en wezen van de nog steeds bestaande en zich zelfs uitbreidende jodenhaat, lijkt het verkieselijk meer op de sociale dan op de kerkelijke aspecten van dit verschijnsel te wijzen. Al was het alleen maar, omdat het antisemitisme in onkerkelijke, ja antikerkelijke kringen allerminst onbreekt'.

Zo verrast Herzberg telkens weer. Zijn beschouwingen, waarin het geding rondom het joodse volk speelde, waren nooit voorgeprogrammeerd. Als zodanig schreef hij ondogmatisch, waarbij zijn joodse identiteit met name ook tot uitdrukking kwam in het zoeken naar gerechtigheid onder de mensen. Het is goed dat het verzameld werk van Herzberg is uitgegeven. De publicaties van Herzberg geven een blik in de vaak onvoorstelbare gebeurlijkheden van deze eeuw, door de bril van iemand, die tenvolle tot het oude bondsvolk behoorde en ondanks de rampen die zijn volk troffen nooit in verbittering verviel. Neem en lees!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen