Boekbespreking

Voorjaar 1996. ongeveer gelijktijdig met de dissertatie van A. Maljaars over het Wilhelmus - door mij in juni in dit blad uitvoerig besproken - , verscheen het hier aangekondigde boek van Hofman. Het behandelt hetzelfde onderwerp, maar vanuit een totaal andere invalshoek.

Hofman deed een interessante vondst in de Koninklijke Bibliotheek: een handschrift van een anonymus waarin regel na regel de verschillen - varianten is de technische term - zijn vastgelegd tussen een oude Wilhelmustekst in handschrift die deze anonymus onder ogen heeft gehad èn de ons bekende Wilhelmustekst. Dat handschrift met die oude Wilhelmustekst moet deel uitgemaakt hebben van een bundel Nederlandtsche Oudheden, een bundel die tot op heden onvindbaar is en daarmee dus ook die oude Wilhelmustekst.

Over die oude Wilhelmustekst - de oudste tekst misschien of de oertekst? - kon Hofman dus niet beschikken, maar wel staan de varianten zwart op wit. Zo construeert hij die tekst, die hij versie A noemt en die hij dateert in 1569. Daarna is er een tweede dichter gekomen die op basis van A in 1571/'72 een (ten dele) nieuwe tekst maakte, versie B. Niet versie A maar wel versie B kan heel goed door Marnix geschreven zijn! Versie A verschilt aanzienlijk van B: er was nog geen acrostichon WILLEM VAN NASSOV, de rangschikking van de coupletten was anders, het latere vijfde couplet - beginregel: 'Edel en Hooch gheboren' - ontbrak nog en er zijn verschillen in strekking, taalgebruik en verstechniek.

De hoofdmoot van het boek van Hofman handelt over de consequenties van de twee versies of lagen. In een helder en samenhangend betoog maakt de auteur duidelijk dat de twee lagen het 'rommelige' in compositie en samenhang en de gedeeltelijk onduidelijke strekking zouden kunnen verklaren. Ook de problematiek van het auteurschap zou op deze manier opgelost kunnen worden: al blijft de auteur van versie A onbekend, Marnix gooit hoge ogen m.b.t. versie B. Verschillen in taalgebruik en verstechniek tussen het Wilhelmus en Mamix' overige werk kunnen verklaard worden uit de oudste laag, versie A. Het hele betoog heeft iets bekoorlijks omdat het een oplossing biedt voor een flink aantal problemen waar het Wilhelmusonderzoek nog steeds mee zit: compositie, strekking, datering, auteurschap. Niettemin moet ik vaststellen dat versie A ons niet is overgeleverd. Hofman moest werken met een reconstructie. Zolang versie A niet boven water komt als complete tekst met een onomstootbare datering, blijft het betoog - hoe boeiend ook - gebouwd op een hypothetische ondergrond.

Hofman moet zijn speurtocht voortzetten!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen