Opening van het academisch jaar van onze hogeschool

Op zaterdag 7 september begon onze Theologische Hogeschool 'Johannes Calvijn' het nieuwe academische jaar met een samenkomst in het kerkgebouw De Akker in Ede. We geven daarvan een impressie. Onze lezers zullen daar zeker belangstelling voor hebben. Want onze hogeschool vervult op haar wijze een functie in de 'verbreiding en verdediging van de waarheid'. Zij zet daarmee de traditie voort van de catechetenopleiding in Zeist. Dr. H. Bout was daarvan de motor. Met zijn praktische instelling zag hij al vroeg de waarde in van principieel gevormd middenkader voor kerk en school. Vandaar ook zijn inzet voor de toenmalige kweekschool 'Rehoboth' in Utrecht. Van reformatorisch on­ derwijs was toen nog geen sprake.

Door alle veranderingen in het onderwijs is de catechetenopleiding van Zeist omgezet in een theologische hogeschool. Sinds 1992 hebben wij een samenwerkingsverband met de Christelijke Hogeschool 'De Vijverberg-Felua' voor de deeltijdse opleiding op zaterdag. De naam is veranderd, de organisatie verbeterd, het onderwijs op hoger plan gebracht, maar het uitgangspunt is hetzelfde gebleven: de beoefening van theologie naar Schrift en Belijdenis. We willen gaan in het voetspoor van Voetius: de wetenschap moet verbonden worden met de vroomheid. Daaraan willen we steeds weer elkaar herinneren èn herinnerd wórden.

Om het plaatje compleet te maken vermelden we nog dat het samenwerkingsverband met 'De Vijverberg-Felua' in 1994 is uitgebreid met de Christelijke Hogeschool 'De Wittenberg' te Zeist voor de voltijdse opleiding van kerkelijk werkers.

De God van de geschiedenis - de God van mijn leven

De samenkomst begon met een meditatief moment. Gelezen werd Psalm 77. Het valt op dat het persoonlijk geloof van Asaf gebouwd wordt op de heilsfeiten. Nog duidelijker: op de daden des HEEREN. Nóg duidelijker: op de HEEERE Die geschiedenis gemaakt heeft en daarom nog steeds geschiedenis maakt. Uw weg was in de zee (de doortocht door de Rode Zee).

Daarom is Uw weg in het heiligdom (Calvijn: in het hemels heiligdom, dat is: boven bidden en boven denken). Ook al zijn Gods voetstappen in de geschiedenis en in ons persoonlijk leven niet altijd exact aan te wijzen, toch is er volstrekte duidelijkheid: Gij leidet Uw volk door Mozes en Aaron. Dat wil zeggen: daar zijn de Tora (de Wet) en de tent der samenkomst. Schrift en kerk.

Toen Asaf in de put zat, dacht hij ook wel aan God. Maar dat hielp niet. Want hij deed het op zijn eigen manier, los van God in Zijn openbaring, Zijn daden. Dan zak je steeds dieper weg. Op de goede manier denken aan God, op Gods manier, is denken aan de wonderen die Hij heeft verricht. Daarvan spreken dag en nacht. In Psalm 77 is dat vooral de doortocht door de Rode Zee, in het Evangelie de dood en opstanding van onze Heere Jezus Christus. Zijn weg was in de zee. Al Gods golven en baren sloegen over Hem heen. Daarom is er nu in het geloof een weg voor ons. In dat perspectief willen we onze opleiding zien. Daarom kan Asaf tóch een 'kerkelijk werker' zijn. Daarom willen we als studenten èn docenten samen opgeleid worden op de leerschool van de Heilige Geest. Je bent nooit te oud om te leren: God is de God van ons leven omdat Hij de God is van de geschiedenis, de God van de heilsfeiten, de God en Vader van onze Heere Jezus Christus.

De levende God maakt geschiedenis

Nu ds. C. den Boer met emeritaat is gegaan werd het openingscollege gegeven door zijn opvolger, dr. J. Hoek. Hij sprak over het thema 'De levende God maakt geschiedenis'. Hij knoopte bij de visie van professor K. Schilder aan op de geschiedenis als Gods weg in de geschiedenis. Twee kernachtige uitspraken van deze vrijgemaakte theoloog: 'God alleen schrijft historie, want Hij maakt ze', en 'In Jezus Christus is God te zien en te geloven en alleen Jezus Christus verklaart de geschiedenis'. De geschiedkundige feiten laten zich niet van A tot Z in elkaar passen. Pas in de toekomende eeuw zal de tijd van het volkomen kennen aanbreken. Er zijn vele waaroms. De jongste gebeurtenissen in België zijn daarvan een afschuwelijk voorbeeld. Toch mogen wij de geschiedenis die God met mensen gaat niet losmaken van de eeuwigheid. Gods raad gaat vooraf aan Zijn daad. Gode zijn al Zijn werken bekend van vóór de grondlegging van de wereld. Niet alleen de schepping, maar ook de verzoening en de verlossing hebben hun oorsprong in de eeuwigheid en liggen vast in de eeuwige raad van God. Het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt en dat door God gegeven is aan de wereld, is tevens het Lam Dat geslacht is, sedert de grondlegging der wereld.

Dat betekent niet het einde van onze menselijke verantwoordelijkheid. De geschiedenis is niet te vergelijken met het afspelen van een film die tevoren opgenomen is. Dat zou geen recht doen aan de dynamische betekenis van de eeuwigheid. Wij moeten ons de eeuwigheid niet voorstellen als een eindeloos naar achteren en naar voren verlengde tijd. Het is veeleer een dieptedimensie die onze tijd aan alle kanten omringt en doorkruist. De soevereine leiding van God sluit de volle verantwoordelijkheid van de mens niet uit maar in. God is een bewogen God. Hij is met Zijn diepste gevoelens betrokken bij het leven van ons mensen op aarde. Het zijn - ondanks alles - Zijn mensen.

Verbond en heilsgeschiedenis

Kenmerkend voor gereformeerde theologie is de brede en intense aandacht voor het verbond. Professor Schilder houdt terecht vast aan de historische orde in Gods daden. Genesis gaat vooraf aan Exodus en de schepping vindt plaats vóór de verlossing. Door het historische feit van de zondeval worden schepping en verlossing uit elkaar gehouden. Zij vallen niet samen zoals in de theologie van Karl Barth. Daarom is ook het 'levensverbond' of werkverbond niet de keerzijde van het genadeverbond. Dat wordt pas na de zondeval opgericht met de afkondiging van de moederbelofte in Genesis 3 vers 15. Het gaat in de verlossing om het herstel van Gods goede schepping. Dr. Hoek wijst de opvatting af van professor A. van de Beek dat de wereld geschapen is door Jezus, de Gekruisigde, en dat daarom lijden en dood onlosmakelijk bij deze wereld horen. Zie zijn onlangs verschenen boek Schepping - de wereld als voorspel van de eeuwigheid. Daardoor wordt de bijbelse structuur van de heilsgeschiedenis fundamenteel aangetast.

De voortgang van de heilsgeschiedenis tekent zich in het wereldgebeuren niet af als een ongebroken lijn. Steeds weer is er het onverwachte ingrijpen van God van boven af. Zulke schokmomenten zullen er zijn totdat het nieuwe Jeruzalem neerdaalt van God uit de hemel. Wij kunnen God niet narekenen. Maar we stellen onze hoop op Hem Die trouw houdt in eeuwigheid.

De geschiedenis van de mensheid heeft een tweevoudige uitgang, een eeuwig wel en een eeuwig wee. God is de God der gerechtigheid. Deze gerechtigheid heeft twee zijden. Zij is de wrekende gerechtigheid maar ook de heilbrengende gerechtigheid.

Om met professor Peels te spreken: 'Toorn en wraak zijn variabelen, de liefde is een constante in Gods relatie met de mens'. Wat voor ons de christelijke toekomstverwachting nog rijker maakt dan uit het werk van profesoor Schilder naar voren komt, is dat we ook nog binnen de boorden van de geschiedenis grote daden van God mogen verwachten. We denken daarbij vooral aan de nog onvervulde profetieën met betrekking tot Israël.

Een theologisch alternatief

Dr. Hoek neemt afstand van het boek van professor N. T. Bakker, getiteld Geschiedenis in opspraak. Volgens deze theoloog is het negentiende-eeuwse optimisme afgelost door het doemdenken van de twintigste eeuw. De religieuze overtuiging dat de geschiedenis geleid wordt door de voorzienigheid van een transcendente God heeft allang het veld moeten ruimen. De geschiedenis is een fiasco. Maar professor Bakker geeft de moed niet op. Wat overblijft is het geschiedende Woord, in het Hebreeuws dabar, letterlijk het daadwoord van God. Dat is het verlossende Woord.

Maar dat zouden we dan moeten opvatten als het 'vrije Woord'. Het kan niet gelijkgesteld worden met waargebeurde geschiedenis. Je kunt de roeping van Abraham, de uittocht uit Egypte of de verwoesting van Jeruzalem historisch aannemelijk maken, laat staan bewijzen. Maar daarmee wordt de historische betrouwbaarheid van de Bijbel ontkend. Evenmin als de moderne geschiedeniswetenschap het bijbels getuigenis van de daden des HEEREN ooit zou kunnen verifiëren, kan zij haar vervalsen! Zijn wonderen zweven niet tussen hemel en aarde, maar voltrekken zich te midden van wat wij de profane geschiedenis noemen en hebben effect in mensenlevens. Wie daaraan vasthoudt krijgt tegenwoordig al gauw het etiket van 'fundamentalist' opgeplakt. Maar we bevinden ons dan in het gezelschap van Augustinus, Luther en Calvijn.

Samenhang in de theologie

De levende God maakt geschiedenis. Vanuit deze belijdenis leiden wij kerkelijk werkers en godsdienstleraren op. Onder deze noemer plaatsen wij de afzonderlijke vakken. Dat brengt in onze opleiding een bepaalde structuur aan. De bezinning op die structuur heet van oudsher de encyclopedie van de theologische wetenschap. Zonder die ordening vanuit Schrift en belijdenis zie je door de bomen het bos niet meer en raak je al gauw het spoor bijster.

Dr. Hoek besluit dan dit openingscollege als volgt: De levende God gaat ook een geschiedenis aan met mensen. Hij wederbaart hen door Zijn Geest. Hij bekwaamt hen tot Zijn dienst. En zo schakelt Hij hen in bij Zijn werk. In dat kader en in dat perspectief slaan wij de hand aan de ploeg en maken we vandaag een begin met een nieuw studiejaar! 'God van de hemel. Die zal het ons doen gelukken, en wij, Zijn knechten (op onze opleiding van godsdienstleraren en kerkelijk werkers zijn dat mannen én vrouwen), zullen ons opmaken en bouwen.'

Presentatie boek ds. Den Boer

Aan het slot van deze samenkomst werd aan ds. en mevrouw Den Boer het eerste exemplaar aangeboden van het boek De Geest en het werk in de kerk. Hij ontving het als afscheidsgeschenk in verband met zijn emeritaat. Daarbij wist drs. N. A. de Waal, directeur van de uitgeverij Boekencentrum en bovendien één van onze docenten sociologie ds. Den Boer treffend te typeren. In het boek is een reproductie opgenomen van een schilderij dat zijn vrouw ooit van hem maakte. Het felicitatieregister telt meer dan vijfhonderd namen. Dat is uniek. Het geeft aan hoe groot de waardering is voor zijn persoon en werk. Hem kennende, weet ik dat hij zal zeggen: daar gaat het niet om, het gaat om Gód, om Zijn werk met ons. En dat is dan in dit boek toegespitst op het werk van God de Heilige Geest. Het zijn preken en artikelen, die in de loop der jaren door ds. Den Boer zelf geschreven zijn. Vandaar de ondertitel: een boeket uit eigen hof.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen