Boekbespreking

Onder deze titel verschijnt dezer dagen de nieuwe uitgave in de reeks van de Willem de Zwijgerstichting. Prof. dr. Te Velde is hoogleraar aan de Theologische Universiteit (Geref. Vrijgemaakt) te Kampen.

Het boekje wil in hoofdlijnen de eerste periode van het Amerikaanse christendom schetsen, de kerkgeschiedenis dus van koloniaal Noord-Amerika. Deze periode is gemarkeerd door de jaartallen 1607 toen de Engelse kolonie Virginia werd gesticht en 1776 toen de Verklaring van Onafhankelijkheid werd geproclameerd. Aan de hand van de drie thema's Puriteinen, Pluralisme en 'Great Awakening' krijgen we wezenlijke trekken van het Amerikaanse christendom in beeld.

Het is niet de bedoeling om heel de inhoud hier weer te geven. Ik moet zeggen dat ik al lezend gaandeweg meer gefascineerd raakte door het geloofsvertrouwen en de geloofsmoed van vele kolonisten uit die begintijd van Amerika.

Met welke machtige visioenen is men niet naar de nieuwe wereld getrokken? Ik denk aan John Winthrop (1588-1649), die in een lekepreek aan boord van de 'Arbella' een gevleugeld woord heeft gesproken: 'We shall be as a City upon a Hill' (we zullen als een stad op een berg zijn). Het tekent het christelijk idealisme van de puriteinen. Ze beijveren zich voor een samenleving naar Gods Woord.

Een van de meest opvallende kenmerken in de kerkgeschiedenis van Noord-Amerika is de pluraliteit. Geen wonder, als we de verscheidenheid van de immigranten met hun confessionele en kerkelijke identiteit in ogenschouw nemen. Er wordt ons een beeld geschetst van ontwikkelingen onder de Anglicanen, Baptisten, Quakers en Presbyterianen.

In het laatste deel wordt aandacht besteed aan de 'Great Awakening', de grote opwekkingsbeweging waaraan de namen van Jonathan Edwards en George Whitefield verbonden zijn. Dwars door alle denominaties heen was er een sterke wederzijdse geestelijke herkenning. Vooral Whitefield preekte in alle kerken die maar voor hem open gingen en benadrukte het oecumenisch aspect. Misschien vinden wij zijn opvattingen te laag-kerkelijk, maar zijn ijver voor de zaak van Christus en het behoud van zielen mag ons jaloers maken.

Beroemd werd zijn gefingeerde samenspraak met vader Abraham:

'Vader Abraham, wie zijn daar bij u in de hemel? Anglicanen misschien?

Nee!

Presbyterianen misschien?

Nee!

Zijn er misschien Independenten of Afgescheidenen?

Nee!

Zijn er dan misschien Methodisten?

Nee, nee, nee!

Wie zijn er dan?

Wij kennen al die namen hier niet. Allen die hier zijn, zijn christenen die hebben overwonnen door het bloed van het Lam en het woord van zijn getuigenis.

O, is dat het geval? Dan moge God ons helpen. God moge ons allen helpen om partijnamen te vergeten, en christenen te worden metterdaad en in waarheid.'

Zo vielen in de opwekking kerkmuren weg en is er van deze beweging een diepgaande invloed uitgegaan op het kerkelijk leven; mede daarom draagt de Amerikaanse identiteit een sterk calvinistisch-protestants 'opgewekt' stempel.

Al met al schreef dr. Te Velde een interessant boekje over een stukje kerkgeschiedenis dat onder ons ten onrechte weinig bekendheid geniet. Immers, hoeveel draden van verwantschap lopen er niet tussen de Oude en de Nieuwe Wereld? In vroeger eeuwen ging de invloed veelal van Europa naar Amerika, met de stroom emigranten mee. Tegenwoordig heeft Amerika een niet te onderschatten invloed op de Europese cultuur; door middel van boeken en (tv) beelden is die invloed er zeker ook op theologisch gebied.

Dit boekje biedt een goede aanzet om de wortels van dat Amerikaanse denken te ontdekken.

De brochure van prof dr M. te Velde kan besteld worden bij het bureau van de Willem de Zwijgerstichting, Postbus 7301, GA Apeldoorn. Degenen die donateur van de stichting zijn (donatie minimaal ƒ 12, 50 per jaar) ontvangen alle brochures die de stichting publiceert (minimaal 2 en soms 3 per jaar) direct na verschijnen franco thuis. Na aanmelding als donateur wordt u de in 1989 verschenen, fraai gebonden en 228 pagina's tellende jubileumbundel 'Reformatorische stemmen, verleden en heden' toegezonden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen