Boekbespreking

In dit boek wordt het leven van wijlen ds. J. T. Doornenbal, ooit hervormd predikant van Woubrugge, Kesteren en Oene, behandeld. Ds. Doornenbal verwierf landelijke vermaardheid door zijn alom gelezen gemeenteberichten in de Veluwse Kerkbode. In enkele bundels zijn die berichten, die evenzovele geestelijke en/of literaire ontboezemingen waren, bijeengebracht. En nu dan deze levensbeschrijving. Ds. Doornenbal zelf zou er nooit in bewilligd hebben. Zelfs zijn preken heeft hij verbrand.

Intussen heeft Jeanette Donkersteeg een goed leesbaar verhaal over Doornenbal geschreven, waarin de onderscheiden aspecten van zijn persoonlijkheid tot uitdrukking komen: zijn humor, zijn liefde voor de vromen, zijn breed 'oecumenische' contacten (van dr. E. Spelberg tot Therèse de Lisieux, van ds. W. C. Laman tot dr. Gerrit Achterberg), zijn literaire belangstelling, zijn melancholie, zijn grillen en luimen, zijn zelfspot en spot met alle, ook vrome zwaarwichtigheid, zijn liefde voor mensen, zijn gevoelige prediking, zijn ruimhartigheid en geestelijke onafhankelijkheid, zijn grensoverschrijdingen naar alle kanten. Wie ds. Doornenbal gekend heeft, herkent hem in de beschrijving in dit boek op al die punten. Als zodanig laat het boek zich in één adem lezen.

Het aantrekkelijke en ook nieuwe van dit boek is, dat het tot stand gekomen is mede aan de hand van tal van gesprekken, die de schrijfster heeft gevoerd met personen, die ds. Doornenbal hebben gekend, als vrienden, als gemeentelid of binnen bepaalde verbanden. Veelzeggend is dat de in memoriams over Doornenbal in dit boek zijn van zijn hartevriend ds. L. Kievit en van ds. Barthold van Ginkel, beiden van huis uit bekend met Doornenbal maar in de loop van hun leven op heel verschillende wegen gekomen.

Het is overigens ietwat merkwaardig dat de schrijfster nu eens de naam van de geïnterviewde in de tekst opneemt en soms ook de naam in een noot aan het eind van het hoofdstuk vermeldt, terwijl in de tekst gesproken wordt over 'iemand'. Verder verdient het ook niet de schoonheidsprijs, dat soms over personen, predikanten ook gesproken wordt in de zin van X te Y. Wanneer iemand een leven wil beschrijven moeten geen namen weggelaten worden. Hier en daar krijgt men de indruk dat dit geschiedt om mensen te 'sparen'. Verder zou ik als kritische noot willen opwerpen dat, wanneer telkens over het 'onbegrepen' leven van ds. Doornenbal wordt geschreven, men dit leven ook niet te diep moet willen doorgronden als het over 'levensgeheimen' gaat.

In bepaalde opzichten is de levensbeschrijving onvolledig. Ds. Doornenbal maakte bijvoorbeeld in de vooroorlogse jaren deel uit van de kring rondom ds. I. Kievit en 'diens' Gereformeerd Weekblad. Hier had de schrijfster dieper moeten spitten naar de geestelijke wortels bij Doornenbal, alsook naar de ontwikkelingen van de kring rondom ds. Kievit. Dat hier (o.a.) prof. Balke niet als geïnterviewde in het boek voorkomt is een omissie. Verder is het lezen van de vele pagina's dagboekaantekeningen van Doornenbal ook niet zo boeiend.

Intussen zal ieder, die dit boek ter hand neemt, menig aangenaam uur er mee doorbrengen. Het type dominee als Doornenbal was, was in zijn tijd al uniek. Men moet er evenwel voor oppassen Doornenbal ook niet geestelijker voor te stellen dan hij was. Zijn grillen komen ook in dit boek tot uitdrukking. Zijn huishoudster moest hij wel eens terughalen uit Doorn. En melancholie is nog niet altijd hetzelfde als bevinding. Maar het type dominee als Doornenbal was is in onze tijd zeker ook zeldzaam. Vandaar dat velen ook nu weer (nog) door hem geboeid worden. Vooral zijn 'heimwee' spreekt aan, het zuchten onder het onvolmaakte. 'Wie heimwee hebben komen Thuis'. Het is de meest treffende titel, die voor deze levensbeschrijving te bedenken viel. En overigens, ondanks zwakke momenten, een compliment aan de schrijfster.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen