Gemeenschap der heiligen - Het hart, de ruimte en de grenzen (4)

Censura Morum en kerkelijke tucht

Een verhandeling over de grenzen van de gemeenschap vraagt aandacht voor Censura Morum en kerkelijke tucht.

In verband met het vieren van het Avondmaal kennen we Censura Morum. Een kerkenraad heeft de taak erop toe te zien dat de Sacramenten heilig worden gehouden. In een kerkenraadsvergadering is gelegenheid onderlinge censuur te oefenen over eikaars leven. De leden van de gemeente kunnen in diezelfde kerkenraadsvergadering bezwaren inbrengen over belijdenis en leven van medeleden.

Misschien lacht u wel om het woord 'tucht'. 'Tucht is er niet meer in de kerken', zegt iemand. Er is inderdaad veel slapheid en nalatigheid. Maar een verkeerde praktijk weerhoudt ons niet om over tucht te spreken zoals het Woord het zegt en zoals de kerk het in de geloofsbelijdenissen belijdt.

Tucht is afgeleid van een oud Nederlands woord dat trekken betekent. Tucht is - bedoeld om te trekken. Door de tucht trekken we iemand uit het moeras van de zonde waarin hij terecht is gekomen. Waar trekken we hem naartoe? We trekken hem weer op het rechte spoor waar hij vanaf gedwaald was. Want tucht heeft altijd de bedoeling om iemand te behouden. We mogen tucht niet vergelijken met straf. De kerk straft niet. Zij oefent de tucht als een geneesmiddel uit. Het doel is het behoud van iemand die dwaalt of een ergerlijk leven leidt.

Tucht is het handhaven van de heerschappij van Gods Woord in de kerk. Handhaving van de tucht brengt zegen. Verwaarlozing brengt vloek. Wanneer de kerk op dit punt tekortschiet, komt er verval. Tucht is in de kerk nodig om te voorkomen dat het kwaad van de zonde zich vastzet en heel het leven van de gemeente aantast. Een weinig zuurdesem maakt heel het deeg zuur. Wanneer passen we tucht toe? Wanneer mensen onder een christelijke naam, een onchristelijke leer of leven voeren. We moeten denken aan mensen met een levenswijze die in strijd is met de Wet van God. Tucht gebeurt in het openbaar.

De praktijk van het kerkelijk leven

'Ik geloof de gemeenschap der heiligen'. Aan het begin zei ik dat de gemeenschap der heiligen een geloofszaak is. Ook werd duidelijk dat we het geloofsartikel van de gemeenschap met de kerk moeten verbinden. Maar de verscheidenheid van de kerk breekt de gemeenschap der heiligen op. We staan nu voor een probleem: Geldt de gemeenschap alleen binnen onze eigen kerk of is er ook een onderlinge band met andere geloofsgenoten?

Onze kerk is ondergeschikt aan de kerk der eeuwen. Christus zegt: Ik ben de Waarheid. Wie Christus bezit, heeft de Waarheid. Wie Christus belijdt, getuigt van de Waarheid. De Waarheid heeft te maken met de belijdenis van de kerk der eeuwen. Petrus beleed de Waarheid met deze woorden: Gij zijt de Christus, de Zoon van de levende God. De oudchristelijke kerk heeft dit gedaan in de ApostolischQ Geloofsbelijdenis. De kerk van de Reformatie deed het uitvoerig in de gereformeerde belijdenisgeschriften. Steeds gaat het om dezelfde belijdenis en om hetzelfde geloof. Als ambtsdragers hebben wij te staan voor een belijdende kerk: Een kerk die trouw is aan haar belijdenis. Het belijden met de kerk der eeuwen geeft ruimte en bepaalt de grenzen.

Is onze kerk onderworpen aan de kerk der eeuwen? In haar kerkorde omschrijft de Nederlandse Hervormde Kerk zichzelf als: 'Christus-belijdende geloofsgemeenschap', (artikel VIII-1) Dit belijden wordt nader omschreven als plaatsvindend: 'in dankbare gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift', 'in gemeenschap met de belijdenis der Vaderen' en 'in het besef van haar verantwoordelijkheid voor het heden.' (artikel X-

1) Het tweede deel van artikel X van de kerkorde maakt duidelijk, dat die gemeenschap wordt geoefend met de oudchristelijke belijdenissen en de gereformeerde belijdenisgeschriften.

Identiteit

Welnu, wie in onze kerk zegt artiljel X te belijden, wordt geacht dit te belijden. Deze bewering is niet overbodig. Want veel Hervormden hebben zich van de inhoud van de belijdenis vervreemd. Onze identiteit wordt bepaald door het luisteren naar de Schriften. In verbondenheid met de oudchristelijke belijdenissen en de gereformeerde belijdenisgeschriften. Door die verbondenheid kunnen we elkaar in een tijd van polarisatie en pluraliteit vasthouden.

Binnen de enigheid van het geloof hebben we gemeenschap met geloofsgenoten buiten onze eigen kerk. Met hen hebben we overeenstemming in de bijbelse leer. Bij hen herkennen we onze eigen identiteit. De gemeenschap der heiligen gaat over de kerkmuren heen. Het is de gemeenschap van de kerk van Christus.

De gemeenschap der heiligen is daar waar men in de Naam van Christus bijeen is: Ik ben een vriend, ik ben een metgezel Van allen, die Uw Naam ootmoedig vrezen.

En leven haar Uw Goddelijk bevel.

We kunnen soms in. de leer van elkaar verschillen en in de Heere één zijn. Bunyan en Spurgeon hadden een visie over de doop die wij niet met hen delen. Maar we zijn toch geestelijk nauw met hen verbonden.

'Ik geloof de gemeenschap der heiligen'. Door één in de Heere te zijn, verspillen we onze energie niet aan allerlei zaken waarover we het niet met elkaar eens zijn, maar concentreren we ons op de dingen die ons aan elkaar verbinden.

De onderlinge liefde blijft niet verborgen. Het nieuwe leven door de Heilige Geest staat haaks op het leven van de wereld.

De gemeente in Jeruzalem kreeg door dit nieuwe leven sympathie bij buitenstaanders. Buitenstaanders ontdekten in de gemeente de liefde tot God en de liefde voor elkaar. De gemeenschap der heiligen is geen fictie maar werkelijkheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen