Torenspitsen-Gemeenteflitsen

MOORDRECHT

Hervormde deelgemeente 'Bethel'

Hoewel onderstaand verhaal niet geheel wordt gedekt door de titel van deze rubriek in dit blad (zie foto), hierbij toch een poging om de positie van de hervormde deelgemeente 'Bethel' te Moordrecht voor het voetlicht te brengen.

De aanduiding deelgemeente geeft al aan dat het dorp Moordrecht, aan de boorden van de Hollandse IJssel, onder de rook van Gouda, een eeuwen oude hervormde gemeente kent. Oorspronkelijk ressorteerden ook de kerkleden te Gouderak, d.i. aan de overzijde van genoemde IJssel onder Moordrecht. Ruim in het midden van de 17e eeuw werd de gemeente te Gouderak gesticht.

Wat de hervormde gemeente te Moordrecht betreft, heeft deze lange tijd het stempel gedragen van de gereformeerde prediking. Zo was ds. J. Janzonius hier niet minder dan 55 jaar predikant, van 1682 tot 1737. Daarna tot aan het einde van de 19e eeuw behoorde een aantal predikanten tot de ethische richting. Rond de laatste eeuwwisseling werd dit vrijzinnig.

Deze laatste ontwikkeling bracht een flink aantal gezinshoofden ertoe dat zij zeiden: 'en nu is het een valse kerk'.

In het gedenkboek ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de plaatselijke gereformeerde kerk, lezen wij: 'In den jare achttienhonderd tweeën negentig zijn in de maand april, onder leiding van ds. J. Osinga, bedienaar des Woords bij de Ned. Ger. Kerk te Gouda, een dertigtal manslidmaten, (gedeeltelijk wel en gedeeltelijk niet tot het H.A. des Heeren toegelaten), vergaderd geweest om na een afwijzend antwoord van de Kerkeraad der Ned. Herv. Kerk alhier te hebben ontvangen, om de reformatie der Kerk ter hand te nemen, te beraadslagen wat, uit kracht van het ambt der gelovigen naar Gods Woord kan en moet gedaan tot herstel der diep gezonken Kerk onder het genootschap van 1816.'

Deze vergadering is door nog enkelen gevolgd, wat leidde tot de instituering van de plaatselijke ger. kerk, op zondag 10 juli 1892. In de beginjaren werden preken gelezen van ds. J. Groenewegen, Fl. Costerus, E. Franken, J. Beukelman en Izak de Leeuw, catechismuspreken van ds. J. van der Kemp. Dit laatste lijkt nu na 100 jaar onvoorstelbaar.

Sloten alle mensen van gereformeerde overtuiging zich bij deze gemeente aan? Toch niet! Een niet onbeduidend aantal gezinnen rekende zich tot hen 'die bleven'. Wat wel inhield dat zij pastoraal een zwervend bestaan leidden. Zij hebben dit enkele tientallen jaren volgehouden; woonden kerkdiensten bij in omliggende plaatsen bijvoorbeeld Gouderak en Waddinxveen. Ondertussen was catechese voor de gemiddeld talrijke gezinnen een stiefkind. Wat heeft deze eenvoudige mensen bewogen om op deze kommervolle wijze hun hervormd-zijn te beleven? Het antwoord moet zijn: zij hadden veel zicht op een herstel binnen die kerk welke hen had voortgebracht.

'Keer weder Heere', ja dit gebed zeker Anderzijds het blijven kloppen op de deur van de kerk, (doorgaans schriftelijk), 'laat ons binnen'! Aan het einde van de twintiger jaren kreeg dit een meer georganiseerde vorm. De kerkelijke nood dreef een aantal gezinshoofden tot elkaar.

Er werden enkele diensten belegd op door-de-weekse avonden, maar dan in de open lucht. Dat was in het winterhalfjaar weer niet mogelijk. Hierna is het na onderling overleg gekomen tot de oprichting van een Hervormd Gereformeerde Evangelisatie vereniging. Dat is geweest op 17 september 1930, waarbij besloten werd tot het beleggen van twee preek- of leesdiensten per zondag. En dit weer heel bewust niet ambtelijk; vanwege het zicht op het binnengelaten te worden binnen de plaatselijke gemeente. Een enkel jaar later benoemde de vereniging een vaste voorganger in de figuur van een godsdienstonderwijzer, dus bevoegd om in de Woorddienst voor te gaan. Hierdoor werd ook de door-de-weekse bijbellezing mogelijk en de jongeren ontvingen catechetisch onderwijs. Het gebeurde toch maar, al was het slechts onder een kerkelijk nooddak. Door deze mensen is dat ook zo ervaren, het voorzag tenminste in een dringende behoefte. Meerdere godsdienstonderwijzers hebben onder ons heel respectvol gediend. Veel kerkmensen zijn via de plaatselijke Evangelisatie voor de kerk bewaard gebleven.

Ook ten aanzien van het werk van vele godsdienstonderwijzers, die vaak op weinig aantrekkelijke posten de kerk hebben gediend, mag hierop wel met meer waardering worden teruggezien dan soms gangbaar is.

Hoe verging het deze evangelisatievereniging t.o.v. de plaatselijke gemeente?

In de zestiger en zeventiger jaren is het archief met correspondentie aanmerkelijk gegroeid. Mede ondersteund door een predikant van een omliggende gemeente, een mentor. Zeer veel brieven aan het adres van de kerkenraad van de dorpsgemeente dragen de handtekening van ene heer K. A. Gort. De correspondentie beoogde de instelling van een pastoraatscommissie, waarbij ouderlingen en een diaken uit eigen kring, met bepaalde opdracht zouden mogen dienen. Het effect van al deze bemoeienissen is erg teleurstellend gebleken. Totdat op verzoek van de evangelisatievereniging extra visitatie en daarna general visitatoren de mogelijkheid van kerkelijke inschakeling hebben onderzocht. Dit heeft ertoe geleid dat bij besluit van het Moderamen van de Generale Synode, eindelijk in 1983 een 'deelgemeente' te Moordrecht is ingesteld, waarvan zich de instituering op pinksterdag door de bevestiging van ambtsdragers voltrok. Ondertussen was de    evangelisatievereniging na 52 jaar te hebben bestaan ontbonden en de roerende en onroerende zaken aan de deelgemeente 'Bethel' overgedragen.

In de gemeente wordt nog met dankbaarheid teruggezien op het onvermoeid bezig zijn van ds. B. J. Zaal, welke na zijn emeritering nog 7 jaar als voorganger ook aan de verzelfstandiging van de gemeente heeft mogen arbeiden.

Hierna kwam binnen een jaar tevens de toestemming af tot het stichten van een volledige predikantsplaats. Ook dit geeft onder ons reden tot grote dankbaarheid. De gemeehte telt slechts 370 hervormden, waaronder zeer veel minderjarigen. Nu draagt deze kleine gemeenschap de consequenties van een volle predikantsplaats. Dit is tevens een beleidsbeslissing van de gemeente. Algemeen wordt de instandhouding van de predikantsplaats veel belangrijker geacht, dan het vergaderen in een mooi kerkgebouw. Het kerkgebouw is namelijk een voormalig pakhuis van de landbouwcoöperatie die hier ooit bestond. De lasten van kerk en pastorie vormen een kleine post op de begroting.

Sinds het vertrek van ds. Zaal hebben respectievelijk ds. R J. Teeuw en ds. L. Quist en nu sinds kort ds. A. J. van den Herik onder ons mogen bezig zijn.

In het besef dat de hierboven kort geschetste ontwikkeling om tot gereformeerde prediking binnen een zelfstandige gemeente te komen, dit heel sterk verschilt van de loop der zaken zoals dit in 'gevestigde' gemeenten sinds de reformatie ging.

Nog sterker in het besef dat het vorenstaande grotendeels meetbare zaken betreft, laten wij het niet meetbare en tegelijk onmetelijke in de handen van de Heere, de grote Koning van de Kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen