Torenspitsen-Gemeenteflitsen

ZUILICHEM-NIEUWAAL

Zomaar twee gemeenten, gelegen al sinds eeuwen aan de oevers van de Waal. Een brede stroom die beide dorpen koestert en bedreigt en vooral sinds de evacuatie van begin dit jaar mensen soms de slaap niet doet vatten. Die ook steeds weer mensen naar haar oevers lokt opdat ze zouden genieten van de gedurig wisselende kleuren van het water, van haar imponerende wolkenluchten en van haar intensieve scheepvaart. Steeds weer toont de machtige stroom een ander gezicht. Vaak lieflijk, soms ook dreigend. Wie zal tellen het aantal liters water, die sinds de schepping onveranderlijk langs de landouwen van de Bommelerwaard zijn gestroomd. En dag in dag uit spoeden de wateren zich naar de zee, onveranderd, totdat de laatste uitverkoren zondaar door de Heere veranderd is. Totdat de laatste der geleiden langs de onmisbare heilsweg van eenmalige wedergeboorte en gestage bekering is toegedaan tot de Bruidsgemeente Die zalig wordt.

Het is de brede Waal, met haar woeste baren die de Bommelerwaard in het noorden beschermt, vooral vroeger, voor strooptochten van de overkant, maar die tevens de Bommelerwaard in het noorden begrenst. De zuidgrens van onze mooie en groene streek wordt gevormd door de veel bedachtzamer Maas. Land van twee rivieren. Net als in het Paradijs.

Maar ons gebied is gelegen buiten het Paradijs. Als dat door genade van de Heilige Geest maar wordt ingeleefd met een verbroken en door schuld verslagen hart. Dan zou een zondaar die van nature buiten het Paradijs is, door de poort van de rechtvaardigmaking van de goddeloze nog in het Paradijs kunnen worden teruggebracht. Dan zou een dorstig en verslagen volk nog gedrenkt kunnen worden uit de volle Tempelbeek van de wellusten van de Heere die uit het vaderhart des Heeren ontspringt en daar weer naar terugkeert. Beladen met de genadebuit van geredde zondaarszielen.

Beide gemeenten hebben als dorp een hoge ouderdom. In 1143 had Zuilichem reeds een kerk die door Paus Innocentius II te Luik werd ingewijd en die toegewijd was aan St. Lambertus.

De eerste predikant na de Reformatie was ds. G. Kouwenberg, een fel omstreden figuur die verdreven was uit het land van Heusden en Altena en in 1604 te Zuilichem terecht kwam. In de classicale acta wordt hij omschreven als 'Seer onchristelyk van leere en leven' en wordt hij ervan beschuldigd nog vele pauselijke superstition aan te hangen. Ook met zijn opvolger Johannes Agricola, als kandidaat gekomen, waren problemen. Van hem wordt geschreven dat hij samen met zijn collega Arleboutius uit Zaltbommel in beschonken toestand over de Bommelse stadswallen had gezigzagd en bij Johannes van Bree, achteruitglijdend was binnengevallen. Blijkbaar waren ook toen al domineeskinderen niet anders dan anderen, want ook lezen we dat de kinderen van Agricola 'veel stoutichheyt hadden bedreven aan het huis van meester Herman'.

Combinatie

In 1693 werd Zuilichem met Nieuwaal samengevoegd. Een samenvoeging die om financiële redenen plaatsvond en nog steeds voortduurt. Zodoende worden beide gemeenten door één predikant gediend die in elke gemeente eenmaal per zondag voorgaat. Daarbij worden de andere diensten op zondag door gastpredikers van elders waargenomen. Beide gemeenten hebben een eigen kerkenraad en een eigen kerkvoogdij. Met de notabelen is het anders. Dit toezicht houdend college is wel in Zuilichem aanwezig, niet in Nieuwaal. Daar zijn de leden van de kerkenraad (honoris causa? ) automatisch notabel en is de predikant voorzitter van het college van notabelen. Van deze beweging hebben ze in het huidige verdrietige Samen op Weg-proces nog niet eens terug. Maar ook deze bijzonderheid zal door de racewagen van Samen op Weg wel spoedig verpletterd worden.

Lidmaten

Wat valt er te zeggen van de leden van de gemeente. In de lidmatenlijsten van de (toen nog zo geheten) Nederduits Gereformeerde Gemeente van Zuilichem lezen we dat op 29 maart 1706 de Hoge Weledele Heer Constantijn Huygens als belijdend lidmaat werd aangenomen, die toen woonachtig was op het kasteel dat Zuilichem rijk was. Maar zijn die leden niet de sieraden van de Kerk die van een verslagen en een verbroken geest zijn? Beide gemeenten zijn lange tijd door armoede geteisterd. Daarom bevatte de kerk van Zuilichem geen toren, maar was de torenklok jarenlang opgehangen in een eikenboom. Om de mensen op te roepen om door genade eikenbomen der gerechtigheid te zijn?

Door veel bedreigingen zijn beide gemeenten heen gegaan. Vele dijkdoorbraken vonden er plaats. Hoe zal de bevolking daaronder geweest zijn? Hoe zullen Gods kinderen daaronder geweest zijn? Een van hen, M. Verbeek uit Nieuwaal schrijft op 28 maart 1881: '... dat ik voor de derde maal het water in mijn huisje had gehad in deze winter door het hoge opperwater in de rivier de Waal, daar mijn huisje aan de buitendijk van de rivier staat. Ik mocht de Almachtige in Zijn recht toevallen daar ik voor God mocht belijden dat het water meer recht op mijn woninkje had dan ik, daar ik een doemwaardig schepsel, maar het water een onzondig schepsel was...'

Oorlog

Beide gemeenten hebben een kerkgebouw van na de oorlog. Op 23 april 1945 hebben terugtrekkende Duitsers beide kerken opgeblazen en totaal verwoest. Door een wonder werden ze herbouwd. En als een wonder mogen zondag aan zondag de deuren van de beide kerken tweemaal opengaan om te horen van Hem Die door de Heere aan Zijn volk is gegeven als een geopende Deur in Sion.

Beide kerken liggen dicht bij de Waal die vol water is. Nog nooit is de bodem door watergebrek zichtbaar geweest. Maar moge er onder ons éen volk zijn dat het uit eigen waarneming mag weten dat de rivier Gods voor een dorstig volk vol water is. Dan worden dorstige zondaarszielen een gewaterde hof. Dan lijdt de oude en onbekeerde mens in die Godsrivier de heilzame verdrinkingsdood, opdat uit dit verdrinkingsproces mag opstaan de nieuwe, bekeerde mens, gerechtvaardigd en geheiligd in Hem Die het water des Levens is.

Hij is de Godsrivier Die de zijnen meedraagt naar de glazen zee daarboven. En het water van de Waal zal blijven stromen, dreigend en koesterend totdat ook in Zuilichem en Nieuwaal de laatste is toegedaan tot de Gemeente Die zalig wordt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen