Om de grondslag van de Kerk

Op de triosynode kwamen wij op vrijdagmiddag 8 november, omringd door gieren, kraaien en raven en ook uilen (Avifauna, Alpiien a/d Rijn), bijeen om het zgn. Leuenberg-document over de kerk: 'De Kerk van Jezus Christus' (De reformatorische bijdrage aan de oecumenische dialoog over de kerkelijke eenheid) te bespreken.

Het document gaat bij de beschrijving van het kerkbegrip uit van de reformatorische leer van de rechtvaardiging en werkt deze in drie stappen uit:1. het wezen van de Kerk als door het Woord van God in de wereld gegrondvest en tot getuigenis en dienst in de wereld gezonden gemeenschap der heiligen; 2. de in de tegenwoordige maatschappij aanwezige uitdaging tot getuigenis en dienst; 3. het verstaan van de eenheid der kerk als onderdeel van het reformatorische kerkbegrip en de consequenties daarvan voor de vereniging van de kerken.

De kerk wordt in het document als volgt omschreven: De kerk is gegrond in het Woord van de Drie-enige God. Zij is schepping van het tot geloof roepende Woord, waardoor God de van Hem vervreemde en Hem tegensprekende mens met zich verzoent en verbindt door hem in Christus te rechtvaardigen en te heiligen, hem in de Heilige Geest te vernieuwen en tot zijn volk te roepen.

Inleiding

De bespreking werd ingeleid door prof. L. J. van den Brom. Hij zette in met de opmerking dat een Gereformeerde Kerk steeds weer hervormd moet worden. En vroeg zich af of Leuenberg als ons voorlopig visitekaartje mag dienen. Oppervlakkige lezing van het document zou tot de conclusie kunnen leiden dat het hier gaat om 'oude koek', een gepasseerd station. Immers in het document vinden we een sterke concentratie op de rechtvaardiging van de goddeloze.

We moeten wel goed bedenken, aldus Van den Brom, dat het hier niet alleen gaat om die ene mens, maar de rechtvaardigingsleer is in dit document een theologisch denkklimaat, een denkwijze. Het wil onderstrepen dat in de kerk niets vanzelfsprekend is. God is initiator. De rechtvaardigingsleer is een voorstel van een antwoord op de vraag naar de zin van het leven. De vraag is nu: is dit acceptabel?

Verdient deze denkstijl niet dat andere zaken als verbond, schepping, heiliging er niet in meebetrokken worden? Is het spreken over de verkiezing in dit document niet te individueel? Calvijn spreekt toch over de verkiezing in het kader van de leer aangaande de kerk? En: hoe staat het met de tucht? Van den Brom sprak over de tucht: als 'het klapstuk van het kerk-zijn'.

Bespreking

Ds. K. H. Wigboldus (GKN) sprak namens de commissie van rapport uit dat zij vooral de uitdaging voor het kerk-zijn in deze tijd in het document mist. In de sprekersronde die nu volgde was het opnieuw opvallend dat vnl. de hervormde synodeleden reageerden. Ds. A. H. van Veluw (cl. Hoogeveen HK) probeerde de ganse vergadering nog eens wakker te schudden.

Ds. E. Westrik (cl. Dordrecht HK) vond het document merkwaardig. Hoe kun je uit de rechtvaardigingsleer een ecclesiologische wijn brouwen, zo vroeg hij zich af.

Ook was hij benieuwd naar de reactie van rooms-katholieken en oosters-orthodoxen op dit stuk. Het spreken over de dialoog met Israël en de andere godsdiensten zag hij niet graag op één lijn.

Ds. D. Breure (cl. Breukelen HK), lid van cie. van rapport, uitte zijn grote zorg over de kwaliteit van de deur der rechtvaardiging die zo'n belangrijke plaats heeft in het gebouw der Kerk. Ze is in dit document niet van goede bijbelse kwaliteit.

Een toenemende vervreemding bekroop hem bij de bestudering. Het eenzijdige universele spreken over Gods genade laakte hij. De spanning van het bijbels spreken wordt gemist. De betekenis van Christus en Zijn werk voor de wereld moet duidelijk zijn, maar Zijn exclusieve betekenis voor Zijn Kerk moet ook duidelijk zijn.

Waar treffen we in dit document het spreken aan over de toom van God over allen die aan Christus voorbij gaan zoals in Johannes 3 duidelijk verwoord wordt? De verschrikkelijke mogelijkheid dat mensen voor eeuwig verloren kunnen gaan wordt niet eens genoemd. Als het gaat over het oordeel en over het getuigenis der zending kan en mag dit niet ontbreken.

Het gedachtengoed van Leuenberg is niet alleen een afwijking van Schrift en belijdenis, maar zet wissels om die de verkondiging van het kerkelijk leven onherstelbaar veranderen.

Breure riep op om eens preken te lezen van McCheyne en Spurgeon. Hoe hebben zij in alle bewogenheid niet geworsteld om het behoud van mensen.

Ds. A. Baas (cl. Harderwijk HK) haakte in op de opmerking van de raden voor de zaken van Kerk en Theologie van de HK en GKN "... dat vooraf aangenomen kan worden dat de tekst van de Leuenberger Konkordie aanvaardbaar is...' Hij bracht de vergadering opnieuw de ernstige bezwaren, die velen tegen de Leuenberger Konkordie hebben, onder de aandacht en sprak van gewetensnood bij vele ambtsdragers in de Hervormde Kerk vanwege de plaats van deze konkordie in het concept-KO-VPKN.

Ook het gemis aan bijbels-reformatorisch spanningsvol spreken miste hij in het document over de Kerk. In de Nederlandse Geloofsbelijdenis (art. 27 ev.) alsmede in de Heidelbergse Catechismus wordt de heilsnoodzakelijkheid van het geloof onderstreept. Die noodzakelijkheid wordt gemist. Het kerkvergaderend werk van Christus door Zijn Geest is toch: prediking van het evangelie met bevel van geloof en bekering? ! En: de toorn van God blijft op allen die in ongeloof en onbekeerlijkheid aan Jezus voorbij gaan. Het is Jezus zelf die in grote bewogenheid gewezen heeft op de eeuwige verlorenheid. Wie weet daar meer van dan Hij, die nedergedaald is ter helle?

Uitspraken als: ... dat voor God ieder mens is aangenomen... de Kerk is alomvattend... kon de spreker niet voor zijn rekening nemen. In het spreken over de verkiezing vernam hij niet de lofzang die al eeuwen vanuit Dordt klinkt.

Graag had Baas meer vernomen over de verhouding kerk en wereld, die toch gekenmerkt wordt door solidariteit, maar ook door antithese. De bruid is er toch voor alle dingen voor de Bmidegom, Zijn eigendom.

Datgene wat tot ons komt vanuit de bronnen van de reformatie (Calvijn èn Luther) ademt toch een andere geest. 'Laten op grond van die bronnen samensprekingen gevoerd worden tussen calvinisten en lutheranen; en met die geschriften kunnen we een getuigend gesprek met Rome ook aangaan.'

Ds. B. J. van Vreeswijk (cl. Doorn HK) wilde niet spreken van 'De' reformatorische bijdrage, maar van 'Een' reformatorische bijdrage.

Er wordt niet zozeer gesproken over de rechtvaardiging van de 'goddeloze', maar van 'de mens, mensen'. 'Rechtvaardiging is het hoofdthema, maar de goddeloze is niet meer', zo merkte Van Vreeswijk op.

Zo nu en dan was er instemming tijdens de bestudering, maar een gevoel van vervreemding had de overhand.

Ds. J. van den Berg (cl. 's-Gravenhage HK) reageerde op voorgaande sprekers die over toorn en oordeel wilden horen... 'als ware het Rwanda'. Hij vond bij alle vragen die hij had, dit document een teken van hoe wij communiceren. En hij was blij met Dordt en Leuenberg naast elkaar.

Ds. G. van Meijeren (cl. Heusden HK) vond grote onduidelijkheid over hoe het geloof in Jezus Christus heilsnoodzakelijk is. Hij onderstreepte de aloude woorden: buiten de kerk geen zaligheid; en hij miste de bewogenheid van Paulus, die wist van de schrik des Heeren en niets anders deed dan mensen tot geloof in Christus te bewegen.

Prof. J. P. Boendermaker (ELK) liet een hartekreet horen: is het allemaal wel zo onbijbels? Gods liefde is zo wijd.

Mevr. D. Timmer-Huigens (LHJR HK) bepleitte een ecclesiologie voor een pluriforme kerk. Daarin moeten grondwoorden staan waarin iedereen zich kan vinden om pluriform kerk te zijn.

Ds. C. Pieren (RvdZ) vroeg zich in alle ernst af hoe het toch komt dat de aandacht voor de missionaire opdracht van de kerk (waar hfdst. 2 van het document over spreekt) in de discussie bijna geheel ontbreekt? De tekst van het document moet een rol gaan spelen in de gesprekken en in het onderwijs, aldus ds. A. W. Berkhof.

Prof. L. J. van den Brom wees de opmerkingen aangaande het gemis aan spanningsvol spreken/zwijgen over toorn en oordeel enz. van de hand. Het probleem is hier: wat maakt ons tot kerk? Daar spreekt dit document over.

Besluit

Het besluitsvoorstel van de moderamina om de kerkengemeenschap van Leuenberg instemming te betuigen met dit document (behoudens wat kritische kanttekeningen) en om de werkgroep KO op te dragen om met dit document rekening te houden en om het document voor verdere bezinning in het SoW-proces mee te nemen, werd met 11 stemmen tegen aanvaard.

Predikantsopleiding

Op vrijdagavond kwam het rapport van de gezamenlijke commissie predikantsopleidingen ter sprake. Bij de lutheranen waren er grote zorgen ontstaan omdat het bericht hen had bereikt dat de Hervormde Kerk zich misschien zal terugtrekken uit Amsterdam, waardoor het voortbestaan van het (lutherse) seminarium op het spel komt te staan.

Er komt overleg, maar de lutheranen zijn niet gerust over de afloop. In hun synodevergadering van 2 november jl. hebben ze besloten al het mogelijke in het werk te stellen om het bestaande samenwerkingsverband in Amsterdam voort te zetten en de inhoud en de kwaliteit van het door het Seminarium gewenste theologisch onderwijs en onderzoek niet prijs te geven.

Ds. C. E G. E. Hallewas (ELK) gaf ter triosynode mondeling uitdrukking aan de vrijwel unanieme verontrusting van de leden van de Evangelisch-Lutherse Synode.

Ds. W. B. Beekman (preses synode HK) trachtte de lutheranen wat gerust te stellen en zei dat er in goed overleg gehandeld zal worden.

Er werd besloten dat per 1 januari 1997 overgegaan zal worden tot algehele wederzijdse erkenning van de predikantsopleidingen. Op korte termijn moet uitvoering gegeven worden aan de voorstellen inzake de benodigde personele en facilitaire voorzieningen. Er moet een commissie komen die de implementatie van de besluiten die nu genomen zijn bevordert en die toe zal zien op effectieve uitvoering van de regelingen en naleving van de daarin begrepen afspraken. Vanaf 1 januari 1997 zullen alle studenten onder de nieuwe regeling vallen.

Het is ondoenlijk u in extenso te melden wat er allemaal vastgesteld is m.b.t. vooropleidingseisen en instroomregelingen, eindtermen predikantsopleidingen, beoordeling geschiktheid, werkbegeleiding predikanten, nascholing op Hydepark, wetenschappelijke nascholing, de financiële en personele zaken. Wie daarvoor belangstelling heeft wende zich tot het synodesecretariaat.

Tenslotte

Om 22.30 uur werd de vergadering besloten met zang en gebed en verlieten we het vogelpark. De kerk, het lichaam van Christus... zo verscheurd, zo verdeeld... O, die gier, die kraai en die raven.

Het slot van Psalm 80 kwam ons voor: 'Uw hand zij over de man Uwer rechterhand, over des mensen zoon, die Gij U gesterkt hebt. Zo zullen wij van U niet terugkeren: behoud ons in het leven, zo zullen wij Uw Naam aanroepen. O Heere der heirscharen! breng ons weder; laat Uw aanschijn lichten, zo zullen wij verlost worden.'

Is het niet de diepste vorm van verootmoediging dat de Heere ons laat zien wat het omgekeerde is van-wat Hij ons-laat ervaren door het geloof; en dat we dan toch geloven moeten dat dit nou de weg is waarlangs God tot Zijn doel komt met de wereld, met Zijn Kerk in deze wereld? Ik sluit af met een woord van wijlen J. J. Timmer. Hij moet eens gezegd hebben: het gaat slecht, maar zo gaat het goed! Zondag 10. Maar dan wel in praktijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen