Boekbespreking

De redacteuren prof. Jelsma en dr. Van Klinken zijn tevens de auteurs die aan deze bundel het leeuwendeel boden. Voorts werken mee: dr. C. Th. J. Dijkstra, prof. F. de Lange, dr. N. Lettinck en drs. H. Mintjes. Het feit dat het precies 900 jaar geleden is dat de eerste kruistocht werd ondernomen, was de aanleiding tot dit boekje. En leverde ook de vraagstelling op: hoe kan het dat spiritualiteit, godsdienst enerzijds, en agressie, geweld-oefening anderzijds, met elkaar verbonden raken?

Reeds in de vroegste geschiedenis der kerk, met name bij haar uitspraken over de triniteit en de godheid van Christus, bleken geloofsuitspraken gepaard te gaan met wereldlijke macht. Met de exclusiviteit van geloofsuitspraken blijkt altijd ook de agressie te worden opgeroepen. Het is daarom dat de geschiedenis van Europa wordt beheerst door het conflict tussen paus en keizer, beiden immers strevend naar wereldlijke macht. Elk ideaal dat wordt doorgezet leidt tot machtsoefening, tot hebzucht, vaak tot wreedheid.

Dat we momenteel in een post-modeme samenleving zijn beland, waarin de werkelijkheid, als gevolg van de Verlichting, geheel is ontgoddelijkt, heeft echter op geen enkele wijze geleid tot vermindering van de drang tot gewelddadigheid. Men zou dit verwachten, nu exclusieve uitspraken aangaande de waarheid zijn gaan ontbreken. Toch blijkt dat iedere hunkering naar een ideale samenleving die zich in daden wil doorzetten, ook nu verwoesting teweeg brengt.

Eigenlijk is dit een wat neerslachtig makend boekje. Een beschaving als vertolking van idealen kan dus alleen in stand worden gehouden wanneer deze gedragen wordt door het uitoefenen van geweld. En de kerk heeft verkeerd geweld, bijv. tegen joden, zijn gang laten gaan. De door de schrijvers blootgelegde mechanismen herkennen we. Wat zij echter in mindere mate doen is de vraag stellen wat het alternatief is. Tenslotte is macht niet een vies woord, en geen kerk kan zonder macht bestaan. Wanneer ontaardt machtsoefening in een kruistochtsmotief?

Door deze sterk sociologische en psychologische analyse worden alle godsdiensten en idealen ook een beetje pp één hoop gegooid. Zo spreken de schrijvers bijv. veel genuanceerder over de islam dan eens Kraemer deed, en hechten ze meer aan het mystiek motief binnen de islam dan dat ze geïmponeerd zijn door het djihaadmotief, dat van de heilige oorlog.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen