'Een Eli-houding heeft geen zin'

De 49-jarige Van Vreeswijk is een van de predikanten van de gereformeerde bondsgemeente in Veenendaal. Zijn derde gemeente na Zetten en Andelst in de Betuwe en Ridderkerk. Hij werd pas op latere leeftijd dominee. Eerst werkte hij in de houthandel van zijn vader en oom, waar hij 'een spontane belangstelling' voor had. Hij zou het bedrijf ook overnemen.

'Maar er was toch iets onbevredigends in mijn leven. Eigenlijk al van jongs af aan. Ik had altijd al iets van: als het alleen maar geld en arbeid is? Ik heb ook altijd een sterke betrokkenheid bij het kerkenwerk gehad. Op jonge leeftijd werd ik ouderling. Achteraf was dat niet verstandig, maar het had mijn hart. Ik wilde wat anders en die begeerte werd steeds sterker.'

Op zaterdagen begon hij daarom eerst een cursus Grieks en Latijn en later met de dagopleiding theologie. In 1980 was hij klaar met zijn opleiding en werd hij predikant.

In 1994 nam Van Vreeswijk zitting in de Generale Synode van de Nederlandse Hervormde Kerk. Én op 22 januari van dit jaar werd hij als assessor secundus gekozen in het moderamen. Het moderamen van de Hervormde Kerk is een afspiegeling van de modaliteiten in die kerk; de Veenendaalse predikant zit er als gereformeerde bonder.

Als assessor secundus is hij portefeuillehouder van de arbeidsorganisatie en zodoende ook nauw betrokken bij het in elkaar schuiven van de werkorganisaties van de kerken in het Samen op Weg-proces. 'Waar ik als synodelid oppositie tegen heb gevoerd, daar ben ik nu mede verantwoordleijk voor. Al maak ik wel onderscheid tussen het Samen op Weg-proces als geheel en een eventuele verregaande vorm van samenwer­ king in de arbeidsorganisatie. Als ik dat niet kon, dan zou het onwaarachtig zijn om deze plaats in te nemen.'

Hoe ziet u dat dan?

'Je hebt de gereformeerde deputaatschappen en de hervormde raden die allerlei dingen bedenken en materiaal produceren voor de gemeenten. In grote lijnen doen ze hetzelfde. Dat is een bepaalde dubbelheid die je door samenwerking kunt opheffen, terwijl je de deskundigheid van beide kerken kunt bundelen. Daar heb ik geen moeite mee. En zeker in een kerk die krimpt kun je zo'n duur apparaat uiteindelijk niet meer betalen en is samenwerking dus geboden.'

Dan heeft u het over het samengaan van het werkapparaat, maar hoe staat u tegenover het samengaan van de kerken?

'Ik ben niet tegen elke eenwording, maar gezien het karakter van de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch-Lutherse Kerk als geheel - ik weet best dat er uitzonderingen zijn - is er geen enkele begeerte en ook weinig herkenning. Het verwijt dat men dan heeft is: "Is dat in de hervormde kerk nu anders? " Nee, maar daar zijn we het dan ook nooit mee eens geweest. Wij staan voor een gereformeerd kerkprincipe en voor een gereformeerd belijden. Alleen door de jaren heen is er in de Hervormde Kerk wel een soort acceptatie gekomen. De tegenstelling die in het SoW-proces valt te bespeuren, is opgeroepen met een instroom van andere kerken die grotendeels denken en zich ontwikkeld hebben op een wijze die de onze niet is.'

Hoe zitten de gereformeerde bonders op dit moment in het proces?

'In de eerste plaats innerlijk verscheurd. Dat is de grootste zorg op dit moment. We zijn duidelijk geen eenheid. En als de vraag wordt gesteld: "Hoe kijken jullie aan tegen het SoW-proces als het doorgaat? " dan denk ik dat er een anti-stemming heerst. Maar als het erom gaat welke consequenties daaruit getrokken moeten worden, is er sprake van een verscheurd huis. En daarvan kan niemand inschatten wat er gaat gebeuren. Maar we moeten dat zeker niet onderschatten.'

Het is dus lastig manoeuvreren voor u?

'Van der Graaf, de algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond, heeft al gezegd: "We kunnen niet weg en we kunnen niet mee". "We kunnen niet weg" heeft voor ons zoveel waarde dat we proberen in de nieuwe kerk zoveel te ontvangen dat we ons mee laten nemen. Niet een spontaan meegaan, dat komt niet over mijn lippen. Maar we laten ons meenemen. Omdat de angst voor scheuren groter is dan het verdriet om ons te laten meenemen.'

Waar hangt dat vanaf?

'Dat zal onder meer afhangen van de tweede behandeling van de kerkorde. Op dat punt moet meer opening worden gegeven dan tot nog toe is toegezegd. Dat is ook mijn hoofddoel. En ik heb de hoop dat waar het tot wezenlijke bijstellingen van de kerkorde komt, een zeer groot deel van de Gereformeerde Bond dan niet meer weg durft te gaan. Overigens zonder ook maar een seconde blij te zijn. Dat geldt voor mezelf ook: ik zal niet van harte gaan.'

Verwacht u dat dat bijstellen ook zal gebeuren? 'Ik ben niet helemaal moedeloos. Ik bespeur zo nu en dan een klein beetje begrip voor onze standpunten. Als je eenheid begeert, dan moet je ook tonen dat de orthodoxie je wat waard is. En als je ze niet kwijt wilt, zul je ze ook wezenlijk wat moeten geven. Anderen zullen zeggen: "Maar we hebben ze al zoveel gegeven". Dat zal wel, maar dat is voor ons niet herkenbaar genoeg. We zijn binnen de Hervormde Kerk al met bezwaren meegegaan met de kerkorde van 1951 en nu moeten we nog meer inleveren. Terwijl wij niet veranderd zijn op heel veel punten. Ik ben nieuwsgierig in hoeverre we gehoord worden en elkaar zo kunnen vinden in een compromis. Want scheuren heeft nog nooit iets opgeleverd. Maar een Eli-houding heeft ook geen zin. Eli, die zijn jongens niet eens aangekeken heeft, terwijl ze grote zonden bedreven. Daarom begeren we een eerlijk en indringend gesprek.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen