Torenspitsen-Gemeenteflitsen

SLIEDRECHT

Op een landkaart uit 1277 vindt men de kerk van Sliedrecht weergegeven ten zuiden van de Merwede, tussen het slot Crayestein en de dorpen Giessenmonde en Houweningen. In het archief van het Utrechtse St. Janskapittel wordt Sliedrecht al eerder vermeld: bisschop Burchardus van Utrecht beslecht in het begin van de twaalfde eeuw een conflict tussen Sliedrecht en Houweningen. Thans zoekt men de genoemde dorpen tevergeefs. Ze bevonden zich namelijk in de Grote Waard en verdwenen van de kaart door de St. Elisabethsvloed die dit gebied in 1421 in de Biesbosch veranderde. Op de genoemde kaart staat het huidige Sliedrecht vermeld als Oversliedrecht. Van deze kerk is in ieder geval zeker dat ze nog in 1579 door een pastoor gediend werd. In 1582 kwam de eerste gereformeerde predikant: ds. Wilhelmus Lontius.

Om een beeld te krijgen van de eerste tijd van de reformatie zijn we aangewezen op de acta van de classis Dordrecht. Daaruit blijkt dat op 1 september 1584 ds. Arnoldus Wassenburgh in Sliedrecht predikant werd. Hij kwam, zoals veel meer predikanten, uit de Zuidelijke Nederlanden. Met behulp van andere bronnen is te reconstrueren dat hij uit zijn gemeente (Damme, in de buurt van Gent) weggevlucht is toen de Spanjaarden in het kader van de verovering van Gent eerst de omliggende dorpen bezetten. Na aanmelding bij de classis verwees men hem naar Sliedrecht.

Ds. Wassenburgh leidde de organisering van het kerkelijk leven in Sliedrecht. Zoals in de meeste gemeenten verliep dat proces niet zonder conflicten. Deze waren in het algemeen te wijten aan het feit dat veel zaken, nog niet vast lagen. In Sliedrecht kwam de kerkenraad in conflict met 'schout en gerechten' over de inkomsten van de kerkelijke goederen, de organisatie van de armenzorg en over de behuizing van de predikant. Verschillende keren moest de classis interveniëren. Uiteindelijk betekende de vastlegging van verschillende zaken in de Dordtse kerkorde (1619) ook voor Sliedrecht het einde van deze conflicten.

In de Dordtse kerkorde wordt bepaald dat de beroeping van een predikant 'niet zonder goede correspondentie met de overheid' dient te geschieden. Deze thans in bepaalde ogen bijna volmaakte kerkorde bevatte daarmee, volgens sommigen 'een onchristelijke instelling'. Hoe dan ook, deze bepaling leidde in het Sliedrechtse in de 17e eeuw tot problemen. Het dorp Sliedrecht bestond in de periode voor de Franse tijd uit drie ambachtsheerlijkheden: Naaldwijk, Oversliedrecht (ook wel Lockhorst) en Niemandsvriend. Onduidelijk was welke heer het patronaatsrecht bezat, dat wil zeggen, welke heer het recht had om de beroeping van een predikant goed te keuren. In de 16e en het begin van de 17e eeuw lieten de adellijke ambachtsheren de zaken aan hun vertegenwoordigers ter plaatse over. Maar in de loop van de 17e eeuw, toen de heerlijkheden in bezit kwamen van stedelijke regenten, werd de kerkenraad het slachtoffer van rivaliserende ambachtsheren die elkaar het patronaatsrecht betwistten. Zowel de classis als het Hof van Holland moest verschillende keren ingrijpen. Uiteindelijk werd een modus vivendi gevonden. Toen alle heerlijkheden het bezit werden van één familie was deze spanningsbron verdwenen.

Het oudste kerkgebouw van Sliedrecht is de Grote kerk, oorspronkelijk gewijd aan Petrus.

De luidklok stamt nog uit 1604, het gebouw zelf is gebouwd op de fundamenten van de in 1762 afgebrande oorspronkelijke kerk. In de 19e eeuw werd het aantal zitplaatsen vergroot door de bouw van galerijen. Een opvallend element in het interieur van de kerk vormen de preekstoel, het doophek, alsmede het front van het in 1852 gebouwde Naber-orgel. De uitvoering, in wit met goud in rococo-stijl, is niet direct wat men verwacht in een Hollandse dorskerk. Verschillende malen is het orgel gerestaureerd. Niet altijd betekende dit een verbetering. De laatste restauratie door orgelmaker Blank te Herwijnen vond plaats in 1989, onder leiding van de kort daarna overleden Klaas Bolt. Voor zover mogelijk is toen de oorspronkelijke dispositie hersteld. Aan weerszijden van de kansel bevindt zich een gebrandschilderd raam. Beide ramen, die Bijbelse voorstellingen bevatten, werden in 1940 geplaatst.

De geleidelijke groei van Sliedrecht wordt weerspiegeld in het aantal kerkgebouwen en het aantal predikanten. Om met de laatsten te beginnen, in 1833 werd een tweede predikantsplaats gecreëerd. In 1951 kwam er voor het eerst een derde predikant. Intussen werden op drie plaatsen diensten gehouden: naast de genoemde Grote kerk werd hiervoor in de oostwijk gebouw 'Maranatha' gebruikt en in de westwijk de kleine kapel Tolsteeg, oorspronkelijk een schoolgebouw. Sinds 1975 staat in de oostwijk de Maranathakerk; de kapel Tolsteeg is aan het eind van de jaren '80 verkocht, zodat de gemeente nu twee kerkgebouwen bezit.

Een verhaal apart vormt de geschiedenis van de modaliteiten. In de jaren '50 is er sprake van één kerkenraad, met drie predikanten. Enkele ambtsdragers behoren tot de Gereformeerde Bond. De meerderheid van de kerkenraad wil geen ruimte geven voor meer G.B.-ambtsdragers en diensten o.l.v. G.B.-predikanten. Daarom belegt de Hervormd-Gereformeerde Evangelisatie op vrijdagavond druk bezochte samenkomsten (zonder ambtelijke presentie), waarin G.B.-predikanten voorgingen. Tegelijkertijd blijft men de kerkelijke weg zoeken, bijvoorbeeld door te trachten meer G.B.-ambtsdragers in de kerkenraad krijgen. Verkiezingen worden daardoor spanningsvolle conflicthaarden. In 1960 komt de eerste G.B.predikant in de persoon van ds. C. den Boer.

Vijf jaar later verzoekt de kerkenraad aan de modaliteitsverenigingen om te komen tot een 'overeenkomst inzake de verkiezingen'. Na rijp beraad wordt afgesproken dat de colleges voor tweederde uit leden van de confessionele modaliteit worden samengesteld en voor eenderde uit leden van de G.B.-modaliteit. De kandidaatsstelling verloopt voortaan via de modaliteitsverenigingen. In de jaren '80 komt men van beide zijden tot de conclusie dat deze verhouding geen afspiegeling van de werkelijkheid meer is; bovendien wordt er door de PKV druk uitgeoefend om een plaatselijke regeling te ontwerpen die meer in de geest van de kerkorde gesteld is. Ook moet er een oplossing komen voor de overvolle G.B.-kerkdiensten.

Een lang proces van overleg en gesprek leidt uiteindelijk tot het ontstaan van de huidige situatie: vier predikantsplaatsen, waaraan gekoppeld vier wijkgemeenten, waarvan er twee tot de confessionele modaliteit en twee tot de Gereformeerde Bondsmodaliteit behoren. In de centrale kerkenraad zijn beide modaliteiten evenredig vertegenwoordigd. Per zondag worden er 6 erediensten gehouden, waarvan 4 door de G.B.-wijken. Ook het jeugdwerk in de gemeente kent een grote bloei. Het H.G.J.S. (Hervormd Gereformeerd Jeugdwerk Sliedrecht) kent vele clubs en bezit sinds 1985 een eigen jeugdgebouw: 'De Handpalm'.

Daar waar we in onze tijd horen over afkalving van kerkelijke gemeenten zien wij in Sliedrecht nog steeds groei, mede door 'import' vanuit stedelijke gebieden. God geeft de vrucht op de prediking. Hij geve dat die vrucht ook in Sliedrecht in meerdere en rijkere mate gevonden zal blijven worden.

.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen