Globaal bekeken

In verband met een lezing, die ondergetekende zaterdag jl. houden moest In Utrecht over 'De volkskerk' stuurde ds. C. J. J. van den Dussen, v/h predikant te Varik, een artikel uit 'Zakengids' van 8 juli 1993, getiteld 'Restauratie "Dikke Toren" Varik dringende noodzaak'. Uit dit artikel het volgende:

'De activiteiten van de Stichting Vrienden van de Oude Toren stonden vanaf die tijd (1976, v.d.G.) op een zeer laag pitje, in feite werd het in de loop der jaren een papieren bestuur. De noodzak om de stichting nieuw leven in te blazen, werd duidelijk op Koninginnedag van dit jaar (1993, v.d.G.). "De klok van de toren heeft een duidelijke functie in de Varikse dorpsgemeenschap" vertelt Den Oude. "Bij officiële gelegenheden zoals Dodenherdenking of Koninginnedag wordt de klok geluid. Ik ben de klokkenluider van de oude toren, dat vind ik verrukkelijk werk. Ik heb al eens gevraagd of ik niet wat vaker mocht luiden, maar ook daar zijn officiële voorschriften voor, vaker luiden mocht niet. Afgelopen Koninginnedag, had ik al zevenmaal fors aan het dikke touw van de torenklok getrokken, maar het leek wei of de klok helemaal uit balans was. Het lukte gewoonweg niet om de klok te luiden."

Bij nader onderzoek bleek, dat de gewichtige bronzen klok helemaal uit balans in de klokkenstoel hing. Het hout was dermate verrot en aangetast, dat het bij aanraking onmiddellijk verpulverde. Luiden is vanaf die dag nog slechts een onbereikbar passie voor Den Oude. Wel galmt om het kwartier een bronzen klokslag over het rivierengebied. Bij deze slag wordt de klepel van de klok gestuurd door het uurwerk en hoeft er geen kantelende beweging te worden gemaakt.'

Ook was bijgevoegd een artikel getiteld 'Varik laatste rustplaats van omstreden sekteleider'. Bedoeld was Stoffel Muller. Uit dit stuk volgt ook een passage:

'Het was zuiver toeval dat Maria koers zette in de richting van de dikke Varikse toren. Maria en hij waren min of meer op de vlucht. De commune in Zwijndrecht, waarvan zij het middelpunt waren, was steeds meer in verval geraakt. Het ene incident volgde het andere op en Stoffel zag hoe zijn levenswerk langzaam maar zeker afgleed naar een bedenkelijk niveau. Er was zelfs een broeder, die te kennen gaf een vrouw van slechte zeden te trouwen. Stoffel werd om toestemming gevraagd en gaf die aanvankelijk. De volgende dag kreeg hij er spijt van. Om de huwelijksvoltrekking te ontlopen, stapte hij met Maria aan boord van zijn Rijnschip en voer zo maar willekeurig in de richting van Tiel. Het zou de laatste reis worden van een in de vreze des Heren opgevoede schipperszoon, die op 46-jarige leeftijd tot de overtuiging was gekomen, dat alle eigendom (met name het geld) de bron is van het kwaad. Daarom, zo redeneerde hij, dient het aardse bezit aan God te worden teruggegeven. Hij beschouwde het als zijn taak het "leengoed" weer in handen te geven van zijn hemelse vader. Stoffel kreeg in die beginfase allerlei visioenen. Geheel in paniek rolde hij dan zijn kooi uit en rende over de nevelige weidevelden, zich inbeeldend dat hij in de wolken liep. Het zat hem in het begin al niet mee. Zijn eerste vrouw Helena Groenendijk zag niets in op zijn met tal van bijbelspreuken gelardeerde ideeën Zij hield het niet langer bij hem uit, omdat Stoffel op den duur vrijwel niets anders meer deed dan dag en nacht praten over het nieuwe vrederijk, waarin ook alle gelovigen alle goederen hadden verdeeld. In 1817 ontmoette hij een vrouw, die wel in hem ge­­loofde: de 17 jaar jongere naaister Maria Leer, een ­ weeskind met een sterk godsdienstig besef. Ook zij had het dikwijls tijdens aangrijpende visioenen zwaar te verduren. Zo was ze eens zuchtend en kreunend ingeslapen en voelde vervolgens de bedstee vervaarlijk schudden. De bedstee veranderd in een rozenprieel, waar zich eerst de duivel en daarna Jezus openbaarde. Maria balde haar vuist om de duivel schrik aan te jagen en koos voor Jezus. Op dat moment wist ze het zeker: ze was wedergeboren en legde haar ziel in de handen van de ­vrome Stoffel, die haar meenam naar Waddinxveen, waar zij in de echt werden verbonden.'

En dan nu ook nog maar een stukje uit Herdersporen, waarin W. Hardeman, die in ons blad getrouw de gedenkdagen van predikanten vermeldt, schrijft over 'De beiaard of het carillon':

'In het nieuwjaarsnummer schreef ik over 'Klokken' die o.a. het Angelus speelden. Ook de tekst van he Angeluslied publiceerde ik. In het paasnummer van 'Open Vensters' las ik daarover onder de titel 'Beiaard'. Daarin schrijft de beiaardier Gert Oldebeuving dat de beiaard het muziekinstrument der Lage Landen is. Ons land telt ca. 190 (!) zingende torens. Torens met een handbespeeibaar carillon. Die beaards worden eenmaal per week een uur bespeeld.­ In de meeste gevallen door een beroepsbeiaardier die door de stad is aangesteld. Pieter Hemony in het begin van de 17e eeuw gevlucht uit Lotheringe lukte het een klok te gieten met een duidelijk nazingbare toon. Hij goot zodoende voor het carillon van de wijnhuistoren in Zutphen 26 klokken. Door de snel stijgende welvaart in de Gouden Eeuw kochten alle Hanzesteden zo'n klokkenspel. Het repertoire dat erop werd gespeeld bestond uit muziek van Handel, Corelli en Vivaldi.

Dat dit tegenwoordig niet anders is, wordt gehoord uit de torens die in uw blad zijn afgebeeld. Op pagina 1 staat de Martinitoren, met als bijnaam "Der Olde Gryze". Leuk vind ik het om onder deze noemer ook de stempelafdruk te introduceren die nu op elke envelop staat. Sinds kort, dat merkte u al, staat op de naamstempel van dit blad de toren van de Oude Kerk in Ede afgebeeld. In die toren hangen 47 klokken die samen de beiaard vormen die daar tien jaar geleden, na een grote inzamelingsactie is geplaatst. Voor dit klokkenspel moest f 250.000, worden betaald. Dankzij giften van particulieren, van bedrijven en het Anjerfonds werd dit bijeen gebracht. Elk halfuur klinkt er nu een wijsje uit de toren en jaarlijks worden er in de zomermaanden concerten op gegeven.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen