Boekbespreking

Ds. B. Gijsbertsen uit Kampen heeft zijn studieverlof vorig jaar gebruikt om zich te verdiepen in Paulus' brief aan de Romeinen. De resultaten daarvan heeft hij neergelegd in een handzaam boekje dat uit twee delen bestaat. Allereerst geeft de schrijver een werkvertaling en een kort (verbindend) commentaar bij de brief aan de Romeinen. Daarna volgt er vanaf blz. 65 een aantal stellingen bij deze belangrijke brief van Paulus. Het zwaartepunt van het boekje ligt bij die Schriftgegevens waarin Paulus de verhouding tussen Israël en de volkeren ter sprake brengt.

Ik heb deze verkenningen in de brief aan de Romeinen met interesse gelezen. In dit boekje klinkt iets door van de vreugde en de verbazing van een ontdekkingsreiziger die steeds weer op nieuwe dingen stuit. Daarin ligt tegelijk ook de beperking van dit geschrift, want hierdoor worden er te veel dingen tegelijk aan de orde gesteld en dat geeft aan het gebodene een vluchtig karakter. Enerzijds zijn er excursen over thema's van de gereformeerde theologie (o.a. verkiezing en verwerping; rechtvaardiging door het geloof); aan de andere kant wordt er in verband met Israël ingegaan op o.a. de zending onder joden, geloven na 'Auschwitz', en Rom. 9-11. Binnen een bestek van nog geen honderd pagina's is dat wel wat veel. Niet alleen bij de opzet van dit boekje zijn vragen te stellen, ook bij de inhoud. Zo vraag ik me af wat de reikwijdte is van stelling 1 waarin Paulus' brief aan de Romeinen wordt aangeduid als zijn meest 'rijpe' brief, die als norm kan dienen voor het verstaan van Paulus' andere brieven. Betekent de keuze voor deze invalshoek dat de gegevens over de verhouding jood en heiden uit andere brieven van de apostel minder serieus genomen moeten worden?

Belangrijker nog is wat Gijsbertsen schrijft over de positie van Jezus. Het blijft voor mij onduidelijk in hoeverre het in de visie van de auteur noodzakelijk is dat joden Jezus als Messias aanvaarden. Gijsbertsen peilt wel het verdriet van Paulus dat een groot deel van zijn volk de Knecht niet als de Beloofde erkent. Anderzijds stelt hij dat een jood de hele inhoud van de Tora toch heeft door Jezus Christus die hen als één voor allen dient in de vervulling van de Tora. Om die reden is voor Gijsbertsen zending onder joden een heilloze weg.

Nu kan ik de afwijzing van jodenzending volgen, maar moet je tegelijk niet zeggen dat voor Paulus de prioriteit in het getuigenis aangaande Christus altijd bij Israël is gebleven? Dat lezen we in de brief aan de Romeinen wat minder (hoewel 1:16) maar vanuit de Handelingen weten we dat de apostel met zijn prediking doorgaans in de synagoge begon. En in de brief aan de Galaten (2 : 9) wordt melding gemaakt van een zekere werkverdeling: arnabas en Paulus gaan naar de heidenen; Jakobus, Céfas en Johannes naar 'de besnijdenis'. Het Evangelie van Christus is een kracht Gods tot zaligheid een ieder die gelooft, eerst de jood en ook de Griek (1 Kor. 1 : 16).

Een ander punt in dit boekje betreft de betekenis van Rom. 15:8 waarin Christus door Paulus een 'dienaar der besnijdenis' genoemd wordt. De laatste tijd staat deze tekst weer sterk in de aandacht om ermee te onderstrepen dat Christus een Israëliet is en er daarom in de eerste plaats voor Israël is. Ook ds. Gijsbertsen legt hier - terecht - de vinger bij. Om Gods trouw aan Israël te bevestigen werd de Zoon van God een dienaar der besnijdenis. Het is puur aan Gods barmhartigheid te danken dat ook heidenen in het heil mogen delen. Maar aan die titel 'dienaar der besnijdenis' zit ook een kritische kant die minder belicht wordt. Dat Jezus Christus een dienaar der besnijdenis is geworden, betekent tevens dat Israël de wet niet heeft vervuld en niet trouw is gebleven aan zijn roeping. Daarom is Christus geworden onder de wet. En via Hem zullen joden en heidenen samen de Naam des Heeren lofzingen.

Tenslotte: in de lijst van geraadpleegde literatuur ontbreekt de commentaar van Peter Stuhlmacher op de brief aan de Romeinen. Dat acht ik een omissie omdat deze exegeet zich in het bijzonder met de vragen van Kerk en Israël bij Paulus bezighoudt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen