La Pastorale de Dijon

Keer op keer is het een aparte ervaring om in Blisny-sur-Ouche, een dorp westelijk van de Franse stad Dijon, het terrein op te rijden van la Bussière. Wat een contrast.

Nog maar een uur geleden reed je op de snelweg. Overal om je heen het geraas van het hardrijdende verkeer. Of je doorkruiste Dijon, een middelgrote Franse stad, met onvermijdelijk het stoppen en weer optrekken van auto's, het getoeter van claxons, het wachten voor voetgangers en het uitwijken voor bussen. En dan nu ongeveer drie kwartier later: dit rustieke oord.

Je kunt je er zonder moeite een of twee eeuwen terug wanen. Zonder veel fantasie kan men zich indenken hoe het leven in Frankrijk op een buiten als dit vroeger kon zijn. De entourage is nog net als toen: een laan, die tussen het groen van het grote gazon in de richting van de abdij loopt; een grote vijver, meer dan honderd meter, voor het hoofdgebouw van de abdij, met in het midden een eilandje, waar veel gevogelte vertoeft; een tuinman die er dagwerk aan heeft om de tuinen bij te houden en die juist staat te sproeien; grote overhangende bomen met fris ontluikend groen.

Een oase van rust. Het was alsof het feit, dat de draadloze telefoon van degene met wie ik meereisde alleen op dit terrein geen contact meer had met de buitenwereld, onderstreepte dat het in de dagen dat we hier door zouden brengen, allemaal gemoedelijker en vooral broederlijker toe zou gaan, dan in het hectische leven waar wij aan gewend zijn.

Elk jaar weer vormt de Abbaye de la Bussière een trefpunt voor christenen uit de Franssprekende wereld. Al voor de twaalfde keer vond er in de week na Pasen de zogenaamde Pastorale van Dijon plaats. Men treft er predikanten en studenten, professoren en belangstellenden aan. Bijna allemaal hebben ze twee zaken gemeen: ze spreken of verstaan de Franse taal en ze hebben hart voor het confessionele, christelijke belijden in de landen die tot het Franse taalgebied behoren.

Wie enigermate bekend is met de situatie van de protestantse christenen in Frankrijk en andere Franssprekende landen, weet dat zij het doorgaans verre van gemakkelijk hebben. In Frankrijk vormen de protestanten procentueel een grote minderheid. Het aantal moslims is er beduidend groter! Daarbij komt dat ook in Frankrijk het confessionele gehalte ook onder de protestanten nog wel eens te wensen overlaat. Al met al betekent dit voor degenen die willen gaan in het spoor van het Woord en van de belijdenis een niet al te gemakkelijke positie. Een andere factor is dat de protestanten in het vanouds overwegende rooms-katholieke Frankrijk eeuwenlang een verdrukte bevolkingsgroep vormden. De uitlopers van een zekere discriminatie zijn tot op de dag van vandaag merkbaar. Zo vertelde een predikant uit Lyon tijdens een van de maaltijden hoeveel moeite het hem kostte om de autoriteiten ervan te overtuigen dat zij als calvinistische gemeente, daadwerkelijk een kerkelijke gemeente vormden en zo recht hadden op verlaging van een bepaalde belasting.

Wie van dergelijke dingen op de hoogte is, begrijpt hoe de bezoekers van de conferentie steeds weer uitzien naar de jaarlijkse ontmoeting. Een sfeer van hartelijkheid kenmerkt de conferentie van Dijon dan ook keer op keer. Men stelt prijs op gesprekken, tijdens de maaltijden en in de uren tussen de verschillende lezingen die worden gehouden. Men is bereid om naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren. Er is blijdschap bij herkenning van het ene geloof dat het geloof van de kerk der eeuwen is, bij de ander. De Pastorale vindt plaats onder leiding van onder anderen dr. Stuart Olyott, dr. ir. André Coste, Jean-Emmanuel Gaillard en dr. Jean-Marc Daumas. Ds. Olyott is van origine een Brit. Hij werkte jarenlang in Lausanne, Zwitserland. Dr. Coste, atoomfysicus en zeer bedreven in de theologie, woont in Parijs, dhr. Gaillard is woonachtig in Dijon.

Binnen deze context vinden de samenkomsten tijdens de Pastorale plaats, gewoonlijk onder leiding van ds. Olyott en prof. Daumas, van de vrije universiteit in Aix-en-Provence.

Elke avond wordt er door dezelfde predikant een bijbeluitleg gegeven. Je zou kunnen zeggen: de dag wordt besloten met een preek en met gebed alsook met het gezamenlijk zingen van de Franse psalmen en gezangen. De preken zijn qua thematiek op elkaar afgestemd. De Franssprekende Zwitser ds. Winkler verzorgde deze bijbelstudies over de Paulusbrief aan de Efeziërs. Ds. Winkler is momenteel predikant in de Verenigde Staten. Het thema waaraan zijn preken gewijd waren, was: de Kerk. Ds. Winkler sprak op een zeer innemende manier. Zijn bijbeluitleg was helder en levendig. Dit kwam ook doordat hij wat hij doorgaf kruidde met treffende, een enkele keer anekdotisch aandoende voorbeelden uit het dagelijkse leven. Wat vooral opviel was zijn persoonlijke betrokkenheid en de bemoedigende geloofsmatige toon waarin zijn preken gezet waren.

Twee lezingen werden deze keer verzorgd door ds. Olivier Favre uit Lausanne. De predikant had studie gemaakt over de reformator Pierre Viret. Hij gaf in zijn inleiding aan dat Viret onder protestanten helaas weinig bekendheid meer geniet. Terecht constateerde hij dat Viret, die een grote vriend was van Calvijn, anders verdient. Hij schetste de levensloop van de uit Zwitserland afkomstige pastor. Viret was jarenlang predikant in Lausanne. Door moeilijkheden met het stadsbestuur van Bern moest hij uit Lausanne vertrekken. De problemen hadden te maken met de vrijheid voor de kerk die Viret opeiste ten overstaan van het stadsbestuur van Bern, dat in die tijd ook in Lausanne de lakens uitdeelde. De in veel opzichten gematigde Viret hield tegenover het stadsbestuur voet bij stuk, hetgeen erin resulteerde dat hij de wijk moest nemen naar het nabijgelegen Geneve. Hij werd er met open armen ontvangen, niet in het minst door Calvijn. Viret werd er een zeer gezien predikant, bij wie grote schairen mensen graag ter kerke gingen. Wie Virets boeken leest (hij heeft een zeer omvangrijk oeuvre op zijn naam staan) kan zich een beeld vormen van de preekwijze van Viret.

Wat moet deze man boeiend gepreekt hebben. Geen wonder dat de mensen hem zelfs nog liever hoorden dan Calvijn! Viret stond naast de gewone man. Hij sprak zijn taal. En toch had hij een buitengewoon inzicht in de schriften en in de geheimen van het Koninkrijk van God. Ook hield hij zich intensief bezig met de grote vragen rondom de verhouding van Kerk en Staat. Zijn gave om de belangrijkste geloofsstukken en kerkelijke kwesties voor eenvoudige mensen inzichtelijk te maken, moet heel groot geweest zijn. Ook zijn tolerante instelling moet veel mensen voor hem ingenomen hebben. Het zou te ver voeren om op de lezingen van ds. Favre uitvoerig in te gaan. Vast staat dat hij zijn gehoor iets van zijn eigen voorliefde voor Viret wist mee te geven.

Ook dr. A. Coste verzorgde een lezing. Hij bepaalde zijn gehoor bij de Amerikaanse apologeet Cornelius van Til. Het zou me niet verbazen als Van Til bij de Franse broeders, die de Pastorale bezochten, groter bekendheid geniet dan bij ons Nederlanders en dat terwijl Van Til van geboorte Nederlander was. Het zou kunnen samenhangen met het feit dat Van Til gesitueerd moet worden in de school van de gereformeerden, die min of meer gingen in het spoor van Abraham Kuyper. Ook Kuyper wordt in ons land nauwelijks meer gelezen, in tegenstelling tot Amerika en ook Engelssprekende Fransen.

Coste stond stil bij de apologetiek van Van Til. Van Til onderstreepte de objectieve kenbaarheid van God en zijn Woord en verdedigde de openbaring tegenover allerlei aanvallen die het gezonde geloof te verduren heeft door aanvallen van buiten en van binnen de kerk. Ook hier zou een gedegen bespreking van deze lezing te ver voeren. Persoonlijk vroeg ik me af of Van Til ons in onze tijd met zijn eigen vragen veel dienst zal kunnen bewijzen. Zonder Van Til voldoende te kennen, heb ik de indruk dat het systematiserende en rationeel aandoende van de argumentatie van Van Til niet opweegt tegen andere, minder systematiserende Engelstalige apologeten als C. S. Lewis en Chesterton. Maar dit terzijde.

De lezingen van ds. Charles Nicholas over de opwekking en de reformatie van de kerk kon ik helaas niet bijwonen. De eerste reden daarvoor was dat ik het nodige moest voorbereiden voor een gesprek met enkele studenten, met wie ik zou spreken over de lezingen die ik zelf heb gehouden over Groen van Prinsterer. De andere was, dat ik al op de vrijdag moest vertrekken naar Nederland. Zoals ik al aangaf: zelf sprak ik over de betekenis van Groen van Prinsterer Groen is voor veel Fransen een onbekende. Niet voor alle, wat mij al voor ik mijn lezingen hield, was gebleken. Sommige aanwezigen hadden kennis kunnen nemen van enkele van zijn geschriften, die voor een deel in de Franse taal ge­ schreven zijn. Van Groens hoofdwerk Ongeloof en Revolutie, verscheen in 1990 een Engelse vertaling. Het was een bijzondere en een verheugende ervaring om te zien hoe de gedachten van Groen van Prinsterer na ruim honderd jaar aansloegen bij de aanwezigen. Velen, ook studenten, waardeerden de profetische visie van Groen van Prinsterer met betrekking tot de secularisatie en de heilloze gevolgen daarvan in onze maatschappij. Zij zagen zijn beroep op de Wet en het Evangelie als antipode van de revolutie als het belangrijkste geestelijk erfgoed van het Reveil.

Op donderdagmiddag vond er een bespreking met studenten plaats. Allerlei kwesties kwamen aan de orde. Mij viel op, hoe betrokken en hoe diepborend sommige studenten bezig zijn met de vragen rondom de relevantie van het christelijke geloof voor deze tijd. Met zeer veel sympathie denk ik aan sommigen die ik wat nader leerde kennen terug. Wat jammer, dacht ik meer dan eens, dat zulke begaafde studenten het vaak met zo'n beperkt bud­ get moeten doen. Wat zou het goed en ook vruchtbaar zijn voor de kerk als sommigen van hen meer financiële armslag hadden om goede theologische lectuur aan te schaffen.

Zoals gebleken is, is het dan ook een goede zaak dat bijvoorbeeld het Comité d'Entraide Chrétienne Réformé zich moeite getroost om bij te dragen aan het op de markt komen van goede theologische en pastorale lectuur.

Aansluitend bij het bovenstaande: het Reveil was een internationaal gebeuren, waarin christenen over de landsgrenzen heen elkaar herkenden en bemoedigden. Het verrijkende van de twaalfde Pastorale van Dijon was dat de deelnemers eraan iets van die wederzijdse herkenning ondervonden en bemoediging ontvingen om te volharden in het bijbelse getuigenis in deze tijd. In Nederland, maar vooral ook in Frankrijk en in de Franstalige wereld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen