Boekbespreking

Wie preekt verkeert als hoorder onder de hoorders en dat in tweeërlei opzicht. Allereerst dient de prediker nauwgezet te luisteren naar de tekst van het bijbels getuigenis. Preken is immers uitleg en vertolking van de Schriften. In de tweede plaats dienen we de hoorders tot wie we preken scherp in het vizier te hebben.

Wat de eerste luisteroefening betreft moeten we altijd weer bedenken, dat evangelisten en apostelen gesproken en geschreven hebben tot mensen in een bepaalde tijd. Wat waren dat voor mensen? Wat geloofden zij? Hoe dachten zij? In wat voor omstandigheden en in welke politieke context leefden zij? Kennis van de joodse en Hellenistisch-Romeinse wereld is daarom onmisbaar voor wie de Schrift wil uitleggen. Commentaren en handboeken verschaffen ons soms een aantal gegevens, maar zij brengen ons niet bij de bronnen zelf, de geschriften van denkers, dichters, politici en historici, de religieuze teksten, de inscripties enz. Wie daarin niet gespecialiseerd is, zal dankbaar gebruik maken van tekstboeken die ons deze bronnen dichterbij brengen. Jarenlang waren we nagenoeg uitsluitend aangewezen op publicaties in het Engelse en Duitse taalgebied.

Thans zijn we zo gelukkig in twee delen een bloemlezing van teksten uit de joodse en heidense wereld rondom de jaartelling te bezitten.Ze is samengesteld door de Utrechtse hoogleraar, prof. dr. P. W. van der Horst. Van der Horst staat daarmee in de traditie van Utrecht, gestempeld als deze is door de grote geleerde W. C. van Unnik die ons op college en in gesprekken altijd weer wees op het tijdeigene. Niet om daarmee de bijbelse boodschap te nivelleren maar om juist het eigene van de nieuwtestamentische prediking op het spoor te komen.

Wie een dergelijk 'bronnenboek' samenstelt, moet uit het vele materiaal keuzes maken. Van der Horst heeft gekozen voor langere stukken en vaak niet de meest bekende teksten. Het voordeel van langere stukken is, dat de lezer daarmee een tamelijk scherp beeld krijgt van het onderwerp. Naast de uitstekende vertalingen heeft de samensteller ons gediend met een groot aantal toelichtingen om de teksten dichter bij de lezer te brengen.

Wat kunt u in deze twee delen verwachten? In deel I treft u onder meer teksten aan uit joodse hervertellinggen van bijbelse verhalen, de geschriften van Flavius Josefus en Philo, gebedsteksten, fragmenten uit de Dode Zeerollen en een beknopte bloemlezing uit rabbijnse bronnen. Kennisname van de teksten leert ons hoe geschakeerd en bont het jodendom uit de eeuwen rondom de jaartelling was en hoezeer het verweven was met de culturele en godsdienstige wereld van die tijd. Boeiend is dan om te zien hoe zij niettemin gepoogd hebben het geloof in de God der vaderen te vertolken in hun tijd.

Deel 2 bevat fragmenten uit de godsdienstige, politieke en filosofische werken van heidense auteurs. Daarbij komen niet alleen de groten in beeld, zoals Romeinse keizers, maar ook de kijk op het gewone leven van huwelijk en gezin, de voorstellingen ten aanzien van de mens, de natuur en de kosmos, de bonte wereld van mystiek en magie.

Boeiend is het om bijvoorbeeld het portret dat Josefus geeft over keizer Caligula en de tekening van Suetonius met elkaar te vergelijken. De teksten over de antieke religies en allerlei vormen van magie en mystiek laten ons zien, hoe de jonge christelijke kerk in een plurale wereld leefde en hoezeer de belijdenis van Jezus als Heer een aangevochten belijden is geweest.

Ook de oordelen van tijdgenoten over joden en christenen geven ons een boeiende kijk op de verhoudingen in de eerste eeuw van onze jaartelling. Natuurlijk heeft dit werk zijn beperkingen. Van der Horst heeft zich onthouden van een vergelijking met het Nieuwe Testament om de teksten zelf zoveel mogelijk te laten spreken. Maar wat hij biedt is uiterst waardevol, niet alleen als leerboek voor studenten, maar niet minder voor de predikant.

Predikanten moeten bij een beperkt budget voor boeken en bij een beperkte studietijd selecteren. Het gevaar is groot je te laten verleiden door 'eendagsvliegen'.

Hier wordt ons materiaal voorgezet dat bij grondige bestudering ons helpt het Nieuwe Testament te plaatsen in de lijst van de tijd. Namen krijgen een gezicht. Verschijnselen en stromingen ontvangen een profiel. Naast het exegetisch en bijbels-theologisch materiaal acht ik deze beide delen onmisbaar voor de predikantsbibliotheek. De prijs is nauwelijks een bezwaar. Voor nog geen honderd gulden hebt u een schat aan materiaal, dat nodigt tot verdere studie. Neem en lees!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen