Zal de wereld over De Verzoening horen?

Assemblee in Graz

Zo wereldwijd gaat Gods liefde, zo wereldwijd reikt de boodschap van de verzoening. Wereldwijd zijn dan ook eeuwenlang boodschappers van de verzoening uitgegaan: Zo zijn wij dan gezanten van Christus'wege, alsof God door ons bad: wij bidden van Christus'wege: laat u met God verzoenen. Want Hem, Die geen zonde gekend heeft, heeft Hij zonde voor ons gemaakt, opdat wij zouden worden rechtvaardigheid Gods in Hem.' (2 Kor. 5 : 20, 21).

Zal de wereld deze (overbekende) woorden horen wanneer binnenkort (23 tot 29 juni) in het Oostenrijkse Graz een tweede 'Oecumenische Assemblee' wordt gehouden, met als thema 'verzoening? '. 'Heel Europa gonst ervan' schreef Margriet Gosker in Centraal Weekblad. Hóé zal het ervan gonzen?

Niet klassiek

Gerust zijn we er niet op. Ik ga maar direct even door op genoemde beschouwing van mevr. Gosker in Centraal Weekblad. Ze zegt: 'Er hangen nogal wat negatieve associaties om heen. Men zei... Verzoening door voldoening en zo. Dat brengt mensen maar op rare gedachten over een God die zo nodig bloed wil zien. Een karikatuur natuurlijk, maar toch...'. 'En: verzoening is haast altijd een doekje voor het bloeden, de echte problemen blijven onder tafel of worden met de mantel der liefde bedekt'.

De schrijfster kan zich dan ook wel wat voorstellen bij wat 'men zegt.' Europa schreeuwt na de Wende aan alle kanten om verzoening vanwege de bittere oorlogen, die op Europese bodem worden uitgevochten, vanwege opduikend nationalisme en vanwege 'vreemdelingenhaat'. En daar gaat het dan verder over in haar artikel.

De 'humor' mag intussen niet ontbreken. Daarom wordt ook even teruggeblikt op een 'Festival der Verzoening', dat op 19 april in Utrecht werd gehouden met 'liturgie, cabaret, dans en muziek.' Beducht voor dogmatisme, wilde men daar vermijden, dat er 'al te zweverig' over verzoening zou worden gepraat. En dan wordt verder in het artikel in het Centraal Weekblad met géén wóórd gerept over de klassieke, heilige leer van de verzoening. Die wordt kennelijk bij 'dogmatisme' en 'zweverigheid' ondergebracht.

Gereformeerd

Dit alles valt te lezen in een orgaan binnen de Gereformeerde Kerken, dat zijn lezers 'oriëntatie wil bieden op het protestantschristelijk geloof.' Uit deze hoek zal in Graz kennelijk intussen geen bijdrage mogen worden verwacht voor een getuigenis aangaande de verzoening door het bloed van Christus.

In dit verband denken we ook aan publicaties van prof. dr. C. J. den Heyer, hoogleraar aan de Theologische Universiteit van de Gereformeerde Kerken in Kampen, die ook radicaal afrekent met verzoening door voldoening. Deze zou zelfs niet stroken met de boodschap van Jezus in de Evangeliën.

Gelukkig krijgen deze stemmen binnen de theologie in de Gereformeerde Kerken ook nog krachtige tegenstem. Te denken valt aan de Open Brief, die het Confessio­neel Gereformeerd Beraad recent uitgaf in verband met de laatste publicatie van Den Heyer over de verzoening. In Woord en Dienst schreef verder dr. C. van der Kooi, universitair docent dogmatiek aan de Vrije Universiteit, dat bij theologen als Den Heyer het gevoelen leeft, 'dat een opvatting als die van Paulus niet meer kan, letterlijk "godsonmogelijk" is.' Van der Kooi zegt echter in dat artikel, dat zijn vingers jeuken om hier in te gaan op 'de diep gewortelde traditie die teruggaat op Anselmus (1033-1109)', waarop de vragen 12 tot 19 van de Heidelbergse Catechismus teruggaan. De Heidelberger laat er - zegt van der Kooi - geen twijfel over bestaan, dat Jezus terwille van onze zonden gestorven is. Letterlijk zegt hij:

'Aan de maat van Gods gerechtigheid moet immers voldoening geschieden. Zijn toorn en de noodzakelijke genoegdoening zijn wij als mensen niet in staat te dragen. Dat vereist bovenmenselijke kracht, iemand die "sterker is dan alle schepselen " en handelend " uit kracht van zijn godheid". Toch móet het ook geschieden door iemand die tegelijkertijd echt mens is. De conclusie is duidelijk. Er is maar één die in dat plaatje past en dat is de Zoon van God, die waarlijk God en waarlijk mens is.'

Boodschap?

Wat zal de boodschap zijn van de kerken in Graz? Zeker, het thema is 'Verzoening: gave van God - Bron van Nieuw Leven'. Wat is echter die gave? Is dat Gods Grote Gave, in Zijn Zoon Jezus Christus? De Raad van Kerken in Nederland bijvoorbeeld heeft om voorbede voor 'Graz' gevraagd. Het begin van een daarvoor aangereikt gebed luidt: 'O Eeuwige God, U bent de bron van verzoening en levensvernieuwing, U die heil en verlossing aanzegt voor mensen in nood, wij bidden u voor allen die vastzitten in woede en wrok...'. En dan volgt een gebed zonder dat de Naam van Christus ook maar één keer wordt genoemd, terwijl het gebed ook niet 'om Christuswil' wordt afgesloten. Zo'n gebed kan men met een eerlijk geweten de gemeente niet op de lippen leggen. De Geest, die nog wèl wordt genoemd, kan, gegeven de totaalinhoud van dit gebed, ook binnen elke eigentijdse spiritualiteit passen. Een gebed zonder Christus over verzoening, duidt op verzoening zelve zonder Christus en diens levendmakende Heilige Geest.

Als voor de oecumenische assemblee in Graz bepalend is wat door de oecumenische theologie in Nederland wordt aangedragen, valt te vrezen, dat de wereld niet echt van De Verzoening in Christus horen zal. Integendeel. Pijnlijk wordt in de voorbereidende stukken op Graz, die her en der verschijnen, de Middelaar gemist. Mag echter geloof zonder Middelaar nog bijbels-christelijk geloof mag heten? !

Genade

De klassieke leer der verzoening is vaste grond voor het geloof. God heeft Zijn eigen Zoon niet gespaard, maar heeft Hem voor ons allen overgegeven, hoe zal Hij ons ook met Hem niet alle dingen schenken? Dat lezen we in het zegelied, dat Paulus aanheft in Rom. 8. God is het die rechtvaardig maakt, wie is het die verdoemt? Hier gaat het om genade, die allereerst particulier is.

Om de diepte en de genade van de verzoening te verstaan leert een mens verstaan hoe grondeloos diep zijn schuld voor God is. Hij leert dan ook verstaan hoe die schuld alle levensverbanden doortrekt. Het recht van God snijdt door de ziel. Een mens leert bedelen om genade en leert verstaan: 'Hij voor mij, daar ik anders de eeuwige dood had moeten sterven'. In het geloof in Hem, die de goddeloze rechtvaardigt, treedt de verzoening aan het licht. Niet 'zweverig' maar krachtig en bevrijdend. Machtig Evangelie!

Het is echter 'mijn eer te na', zei ooit de vrijzinnige prof. dr. P. Smits, dat een ander voor mijn schuld betaalt. Dat is een gedachte, die met het natuurlijke bestaan van de mens strijdt en in het moderne mondigheidsdenken dan ook radicaal wordt afgewezen. De verzoening door voldoening past niet bij het moderne zelfbewustzijn van de mens en wordt daarom of afgewezen of doodgezwegen. Bloedtheologie is daarbij al helemaal afschrikwekkend. Dat die afwijzing van de verzoening nu echter zelfs ook wordt aangetroffen in kringen, die de naam gereformeerd nog dragen, is uiterst verdrietig.

Van de bevrijdende kracht van de Verzoening heeft de kerk, de levende kerk twintig eeuwen lang na Kruis en Opstanding, en, in hope, veertig eeuwen lang vóór Kruis en Opstanding, geleefd. Abraham (al) geloofde God en het werd hem tot rechtvaardigheid gerekend (Rom. 4 : 9). En Paulus sprak krachtig over de rechtvaardiging van de goddeloze, tegen de achtergrond van de verzoening.

Een mens, die is levend gemaakt door de Heilige Geest, hoort dan ook niets liever dan de telkens herhaalde proclamatie 'Hij voor mij'. Zonder Kruis en Opstanding is het in de prediking — of die nu vrijzinnig of rechtzinnig heet - de dood in de pot, ijdele klank. De wereld zal ook niet ophoren van een boodschap, waarin de achtergrond van Kruis en Opstanding ontbreken, omdat de Heilige Geest daarin niet kan meekomen. De wereld zou er alleen van kunnen ophoren wanneer de Heilige Geest in het getuigenis meekomt. En die Geest bindt Zich toch aan Christus en Zijn Woord? ! Daar ligt toch het eigene van de kerkelijke boodschap? !

Vruchten

Mag het dan niet om al die zaken gaan, die in Graz aan de orde zijn? De Heidelberger zegt, dat het onmogelijk is, dat wie Christus door een waar geloof is ingelijfd niet vruchten van dankbaarheid zou voortbrengen. Een verzoend leven vraagt ook om een verzoenend leven. Verzoening vraagt om verzoeningsgezindheid, vergeving om vergevingsgezindheid. Maar de vruchten van verzoening zijn niet de verzoening zelf. Heiliging van het leven is niet hetzelfde als rechtvaardiging. Beide zijn, in nauwe samenhang, gaven van Christus door de Heilige Geest. Daarom zijn gelovigen en daarin is de kerk als geheel ook geroepen vrede te bevorderen. Als zodanig mag en zal de kerk in hachelijke tijden en in situaties van nood onder het volk of onder de volkeren ook richtinggevende woorden van vrede en verzoening (mogen) spreken. Maar dan wel vanuit het hart, vanuit het hart van het Evangelie.

Hij is onze Vrede. En de middenmuur der afscheiding is doorbroken. Het Evangelie van de verzoening, met alle levens-heiligende consequenties vandien is door de grenzen van Israël heen doorgebroken naar de volkeren. Beginnende van Jeruzalem is dat in de zending tot alle volken tot uitdrukking gekomen. Als zodanig is de kerk ook geroepen tot verzoenend spreken en handelen. Maar wel op een goede basis, in de weg van het recht. Verzoening niet zonder bekering en bekering niet buiten de gerechtigheid van Christus om.

De kerk zelf

Fundamenteel is daarbij of en hóé in de kerk(en) zelf de verzoening zichtbaar wordt. De verzoening klopt in de prediking. Een kerk echter, die de verzoening door Christus als dragende grond heeft, maar intern verhoudingen onder mensen te zien geeft, die on-verzoenlijk zijn, is geen lichtend voorbeeld.

Maar anderzijds, Paulus zegt ook niemand anders te willen weten dan Jezus Christus en Dien gekruisigd. Wanneer de verzoening, die Hij aanbracht, weersproken wordt, komen er in de kerk zelve on-verzoenlijke tegenstellingen. Die tegenstelling valt niet glad te strijken.

Het gebed van de Raad van Kerken voor 'Graz' kunnen we bepaald niet overnemen. We kunnen alleen maar bidden of de Heilige Geest zo vaardig mag zijn over vertegenwoordigers in Graz, dat de wereld echt de boodschap van De Verzoening horen mag en zo ook verstaan mag wat de uitwerking van verzoening is in het leven van mens en volkeren.

Het klassieke dogma der verzoening is geen dogmatisme, geen 'zweverige' aangelegenheid maar vaste grond voor wie van genade heeft leren leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen