De komma in het Apostolikum (naschrift)

Reactie

Te verwachten was dat op mijn laatste artikel over de komma in het Apostolikum enige reactie zou komen. Deze kwam van de hand van dr. R. ten Kate uit Groningen, van wiens hand ook menige lezenswaardige bijdrage verscheen in het Hervormd Weekblad. Mijn dank ook voor zijn opmerkingen, die ik graag vermeld en becommentarieer.

Twee lezingen

Terecht schrijft mijn zeergeleerde opponent dat ik er voor pleit de beide lezingen in het Apostolikum en in het Nicenum, die van elkaar afwijken naast elkaar te laten staan. Ik meen nog steeds dat dit het meest recht doet aan wat historisch is gegroeid en naar de inhoud ook te verdedigen is. Op twee aspecten wijst dan dr. Ten Kate.

Aspect 1

Interessant is dat o.m. verwezen wordt naar de belijdenis van Nicea-Constantinopel, uit 381 'hij is gekruisigd ten behoeve van ons onder Pontius Pilatus, en heeft geleden...', die ook in het Romeins Missaal voorkomt. Ook laten verschillende belijdenissen de zinsnede 'die geleden heeft' gewoon weg.

Zelf wees ik er al op dat zulks ons niet behoeft te verbazen, daar sedert de tekst van het Apostolikum daartegen bezwaren zijn ingebracht, die aldus ook stem kregen. De Apostolische Geloofsbelijdenis zou met de andere tekst volgens dr. Ten Kate, die prof. Bakhuizen v. d. Brink citeert, uit de zesde eeuw dateren. Daarom pleit hij ervoor toch te lezen 'onder Pontius Pilatus is gekruisigd'. Graag laat ik hem deze voorkeur, maar ook naar de inhoud blijf ik pleiten voor het door mij geschrevene.

Aspect 2

Een juridisch aspect wordt erbij genoemd, wanneer met een beroep op de Schrift, Matth. 27 : 26 en vv. blijkt dat de verantwoordelijkheid van Pilatus tot uiting dient te worden gebracht en dat zou beter bij de door dr. Ten Kate voorgestelde lezing passen.

Daartegen moge ik erop wijzen dat met name Van Ruler - en hem citeerde ik ook - betoogt dat juist de lezing van het Apostolikum tot troost voor de belijdende christen strekt. Immers niet in alle gevallen veroordeelde de (Romeinse) overheid de belijdende christenen, die niet aan de keizer wilden offeren, tot de (kruis)dood. Er waren ook andere straffen die juist lijden berokkenden, zoals geseling, verbanning, beroving van goederen, ontzetting uit de ouderlijke macht. Daarvoor droeg de overheid de volle verantwoordelijkheid evenals Pilatus Jezus ook liet geselen vóór de terechtstelling aan het kruis.

De Heidelberger wijst in de uitleg, vasthoudend aan de lezing 'Die geleden heeft onder Pontius Pilatus' ook op belangwekkende kanten aan deze zaak.

Besluit

Nogmaals mijn dank aan mijn Groningse opponent, voor zijn fijne en verhelderende bijdrage. We kunnen samen luisterend naar de Schrift en de belijdenis en naar elkaar ook elkaar tot zegen zijn. Zelf zie ik geen noodzaak mijn pleidooi voor handhaving van beide lezingen te doen vervallen. Beide beklemtonen ze in het belijden belangrijke accenten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen