De tweede IRTI-conferentie

Een conferentie in Zuid-Afrika: een innpressie

Op dinsdag 10 juni om 10.15 uur landde ons KLM-toestel na een lange vlucht van 15 uur op het vliegveld in Kaapstad. Een gereedstaand busje bracht ons naar Stellenbosch, waar onze conferentie zou worden gehouden. Het gaat om een conferentie van het IRTI. Deze letters staan voor International Reformed Theological Institute. Een vereniging van gereformeerde theologen uit heel de wereld. Gedurende vijf dagen waren we te gast in de Kweekschool van de theologische faculteit aan de Dorpsstraat in Stellenbosch. Deze bijeenkomst was de tweede in het bestaan van het nog jonge instituut. De eerste conferentie werd twee jaar geleden in Hongarije gehouden.

Deze keer was het onderwerp waarover we wilden nadenken: de leer van de kerk (de ecclesiologie) en de opleiding van de predikanten.

De bedoeling was om vanuit de verschillende situaties, waarin de kerk leeft in de samenleving na te denken over het wezen van de kerk en haar plaats en taak in onze tijd. Van daaruit wilden we trachten te komen tot het trekken van enkele grondlijnen voor de studie van de theologische studenten. Van meet af aan wordt dan duidelijk dat de context waarin je leeft van grote invloed is op je visie op de kerk en de predikantsopleiding. Het maakt nogal wat uit of je in Namibië woont of in Nederland. Toch is er tegelijk heel veel overeenkomst omdat je samen theologie wilt bedrijven vanuit een gereformeerde levensovertuiging in de brede zin van het woord. Zo waren we bijeen met een kleine veertig mensen in een prachtig gelegen gebouw dat tot voor kort het seminarie van de kerk was. Stellenbosch is een mooie royale plaats, met schitterende tuinen die ondanks het feit dat het winter is toch fascinerend waren door vorm en kleur.

De lezingen

De conferentie was wat vormgeving betreft op moderne leest geschoeid. Dat wil zeggen: er waren elke dag een of meer hoofdlezingen voor alle aanwezigen, waarna groepen in workshops bijeenkwamen om naar aanleiding van afzonderlijke lezingen dieper op de theologische vragen in te gaan.

Nadat de decaan van de faculteit ons hartelijk welkom had geheten hield de voorzitter van de conferentie, prof. dr. A. v. d. Beek de openingslezing getiteld: Church as Communio Christi: de kerk als gemeenschap van en met Christus. Daarmee werd meteen de toon gezet. De kerk is niet zozeer een instituut dat een doel is in zichzelf, maar de kerk is een gemeenschap met Christus. Zoals onze Ned. Geloofsbelijdenis zegt: de kerk is de vergadering van ware Christ-gelovigen. De gemeenschap met Christus in en door het geloof is bepalend voor het wezen van de kerk. Vanuit deze openingslezing kwamen tijdens de conferentie verschillende aspecten van de kerk aan de orde. Zo hield prof. dr. Conrad Wethmar uit Pretoria een lezing over: Ecclesiologie en theologisch onderwijs: een Zuidafrikaans perspectief. Hij benadrukte bijvoorbeeld de noodzaak van de persoonlijke geloofsbeleving in de opleiding van predikanten. Maar ook het belang van de verbondenheid met de belijdenis. Prof. dr. Flip Theron refereerde over de kerk als paroikia (vreemdelingschap) en een 'hogere kritische' theologische training. Het kritische van de opleiding houdt in dat de studenten wordt bijgebracht vanuit de drie sola's van de Reformatie (alleen het Woord, alleen door het geloof, alleen uit genade) kritisch tegenover zichzelf en de dingen die gebeuren te staan.

Ook hield prof. dr. Ferenc Szucz uit Hongarije een lezing getiteld: Het image van de kerk en de opleiding van predikanten in het begin van de 21e eeuw. Zoals gezegd werden de thema's in workshops uitgewerkt. Om enkele voorbeelden te noemen: prof. dr. A. van Egmond hield een lezing over de bediening van de verzoening, prof. dr. A. König over doop en herdoop, dr. K. E. Biezeveld over de bijdrage van vrouwen in de kerk in de eigen context, prof. dr. G. G. de Kruijf over de nieuwe kerkorde van de VPKN in Nederland, ds. J. W. Roodenberg (secretaris TWO van de NH Kerk) over de huidige opleiding in Nederland, prof. dr. T. Juhasz (uit Cluj, Roemenië) over 'Onkel Pfarrer und Tante Pfarrfrau. Hij bedoelde daarmee het verschijnsel dat in de christelijke gemeente in Roemenië het pastoriegezin van grote betekenis is in het gemeenteleven. De pastorie is een huis van de gemeente. Zelf mocht ik een lezing houding over de kerk als leergemeenschap.

Heel duidelijk bleek het verschil in situatie. Dat was geen enkel bezwaar. In tegendeel: het was juist bijzonder leerzaam. Er was sprake van een wederzijds leerproces. We wezen elkaar op aspecten die we in de eigen situatie heel belangrijk vinden en we bevroegen elkaar daar ook intens op. Er was sprake van een grote mate van eerlijkheid en openheid.

Zuid-Afrika

We konden natuurlijk niet heen om de politieke en kerkelijke situatie in Zuid-Afrika zelf. Niemand wilde daar ook omheen, ook de theologen in Zuid-Afrika zelf niet. Op donderdag 12 juni hield prof. dr. J. C. Adonis uit Kaapstad een lezing over de positie en de taak van de 'Uniting Reformed Church' in een veranderend Zuid-Afrika. Zijn lezing maakte diepe indruk op mij. Hij ging in op het probleem van de apartheid. Vanuit het vliegtuig had ik in Kaapstad al het gigantische contrast gezien tussen de welvarende woonwijken van de blanken en de troosteloze krottenwijken van de zwarten. Er volgde op zijn lezing een indringend gesprek. Met name onder de Zuidafrikaners zelf. Het was voelbaar dat er spanning was, maar geen negatieve spanning, maar een spanning die eigen is aan het zoeken naar en worstelen om een weg naar een nieuwe, hoopvolle toekomst voor dit land. Het werd duidelijk dat de kerk daarbij een belangrijke rol zou kunnen spelen. Vooral de confessie van Belhar, waarin gepleit wordt voor gelijkheid van mensen afgezien van welk ras of volk men is, was onderwerp van eerlijke bespreking. De bespreking zelf was een teken van hoop.

De ontmoeting

Behalve het theologisch gesprek was er tijdens deze conferentie ook de ontmoeting. Zij vormden geen tegenstelling, maar waren met elkaar vervlochten. Tijdens de discussies, maar ook bij de maaltijden en in de wandelgangen en niet te vergeten tijdens een uitstapje naar Kaap de Goede Hoop kwam het steeds weer tot gesprekken van hart tot hart. Je voelde een diepe verbondenheid met elkaar. Niet alleen het verstand deed mee, maar ook het hart. Zomaar op een laag muurtje buiten het gebouw een echt gesprek te hebben met een theoloog uit Madagascar of in de bus ervaringen uit te wisselen met iemand uit Indonesië. .. wat zijn deze ervaringen bijzonder waardevol. Wat merk je dat iedereen in zijn eigen situatie worstelt met problemen. De secularisatie bij ons, de islam in Indonesië, de verhouding tussen de kerk en de evangelicalen in Madagascar, de onzekerheid in Oost-Europa. We waren daar in Stellenbosch niet bijeen als mensen die elkaar wel eens even zouden vertellen hoe het moest. We waren er bijeen als een geloofs-en gebedsgemeenschap. Met name in de dagopeningen en dagsluitingen bleek dat. De laatste dagsluiting ging over de gelijkenis van het mosterdzaadje. Het is zo klein, je blaast het van je hand, maar als het in de aarde valt dan gaat het groeien en het wordt tot de hoogste boom, waarin de vogelen des hemels hun nest vinden. Zó komt het Koninkrijk van God. Of om het met woorden van prof. Theron te zeggen: 'Die somer kom saggies'.

De kerkdiensten

Op zondagmorgen 15 juni bezochten we een kerkdienst van de NG Kerk, de moederderk. Een sobere dienst wat liturgie betref, maar een kerkdienst vol inhoud. De nog jonge predikant, die de dienst leidde bediende het Woord uit Psalm 47. God is de Koning der koningen en heerst over alle volken. Het gaat Hem om de volkeren. Dan flitst het even door je heen: inderdaad, het gaat God ook om ons land en je realiseert je dat je vrouw en gezin op dat zelfde moment op tienduizend kilometer afstand ook onder het Woord zijn. Gods kerk is werkelijk een wereldwijde gemeenschap.

's Avonds bezocht ik een dienst waarin honderden jongeren aanwezig waren. Alsof je in de Schildkerk in Rijssen was. Ze zaten met de Bijbel in hun hand ademloos te luisteren naar de predikant die preekte over Numeri 13 en 14. Bemoedigend en appellerend was zijn preek. Zijn werk gaat door, dwars door alles wat er gebeurt heen. Zoals Hij het beloofd heeft. In de liederenbundel, waaruit gezongen werd stond een lied waarin de betekenis van Gods belofte in de doop wordt vertolkt. Het luidt als volgt:

Dit is my tros dat ek gedoop is,
dat ek gedoop is in u Naam,
want deur die doop is ek verseker
dat U in guns U nooit niet skaam
as vader, Seun en Heil'ge Gees
om ook my God genoem te wees.

Dit is my troos dat U as Vader
Uself in trou aan my verbind
en dat U in u milde liefde
my neem as erfgenaam en kind;
dat U die kwaad van my wil weer
of anders tot my beswil keer

Dit is my troos dat U, Heer Jesus,
als Seun my deur u bloed wil was,
dat U my inlyf in u sterwe
en vrymaak van my sondelas;
dat U my met U op laat staan
en op 'n nuwe weg laat gaan.

Dit is my troos dat U vir ewig
o Heil'ge Gees, in my wil woon.
U wil my heilig en steeds voller
die beeld van Christus laat vertoon.
So maak U tot my eiendom
al wat ek reeds besit in Hom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen