Overpeinzingen bij een zeezondag

De titel mag wat merkwaardig lijken. Een zondag op zee? Dat niet. Wel een vakantieervaring op zondag.

Gereformeerd kerkelijk leven blijkt buiten de landsgrenzen schaars te zijn. Wie desalniettemin tijdens een verblijf in het buitenland niet louter 'bij de band' wil leven, zoekt het beste wat te vinden is. Soms valt het tegen. Soms doet men verrassende ontdekkingen. De kerk van Christus is niet aan lands- of kerkgrenzen gebonden.

Wanneer een land kerkelijk gezien gedomineerd wordt door de Rooms Katholieke Kerk, zoals in Spaanstalige gebieden, is de keuze vaak heel beperkt. Een enkele keer hadden we vorig jaar een goede ervaring in een Anglicaanse dienst. Zoals vanuit Nederland vakantiekerkdiensten in het buitenland worden geregeld, zo doet de Engelse Anglicaanse Kerk dat zelf ook hier en daar. De goede ervaring had, de liturgische omlijsting daargelaten, te maken met de verkondiging, waarin het Woord open ging.

Dit jaar was de (eerste) ervaring echter wel zeer teleurstellend. De Anglicaanse Kerk is zo breed als elke staatskerk gewoonlijk is. Er zijn hoog-liturgischen en laag-liturgischen. Er is vrijzinnigheid, er is echter ook Schriftgebonden theologie. In haar tussenpositie tussen Rome en Reformatie wordt de Anglicaanse Kerk gekenmerkt door een breed palet van theologische stromingen. Sommige geestelijken leunen zeer dicht tegen Rome aan. Welnu, dat bleek tijdens de eerste kerkdienst. Het pauselijk instituut werd allerhartelijkst tegemoet getreden, al werd dan ter correctie wel opgemerkt, dat Petrus, de eerste 'paus', getrouwd is geweest. En voorbidding door de heiligen in de hemel werd als een groot goed beschouwd.

Na deze teleurstellende ervaring echter hebben we de Engelstalige dienst bezocht van een lokale evangelische gemeente. Sinds enkele jaren is die gemeente er, als vrucht van evangelisatiewerk. In de dienst vorig jaar, waarin een evangelist voorging, was er een bevlogen preek, die meer dan een uur duurde en waarin het Kruis van Christus en de bekering van de mens centraal stonden. In een klein kerkblaadje werd dit jaar melding gemaakt van mensen, die door aanraking met het Evangelie tot bekering kwamen, met bijvoorbeeld bevrijding uit de macht van de drugs (zie Globaal Bekeken). Dat maakt stil en bescheiden. In de Engelstalige dienst echter kwam de voorganger - ieder is kennelijk bevoegd in dat soort diensten voor te gaan - niet verder dan een oppervlakkig praatje. Hij had in Engeland dan ook een Anglicaanse achtergrond en liet de misstanden in de kerk van Engeland niet ongenoemd. Maar verkondiging kan niet zonder theologische scholing. Dat bleek ook hier weer.

Dan nog maar een keer naar de Anglicaanse dienst? Men weet immers maar nooit.

Ark

De diensten in de Anglicaanse samenkomsten waren thematisch opgezet. De betreffende zondag was in dat kader aangekondigd als zeezondag. De nog jonge voorganger deed het in liturgisch opzicht aanmerkelijk soberder dan anderen. Dat was op zich al tekenend. Uitgebreide liturgische inkleding gaat niet zelden ten koste van de Woordverkondiging. Kort en krachtig was de boodschap. 'In den beginne' was het allemaal goed. God zag al wat Hij gemaakt had en het was zeer goed. Dat zegt het begin van de Bijbel. En het zal ook weer goed komen. De volkeren, die zalig worden, zullen bij het licht van het Lam Gods wandelen. Dat zegt het eind van de Bijbel (Openb. 22). Maar tussen begin en einde liggen de eeuwen, waarin de macht van het kwade alom aan het licht treedt.

De wereld is als een zee van volkeren, waarin het kwade doorwerkt. Maar de kerk is daarin als een schip op de baren van de zee, als een eiland ook, door de wereldzee omgeven.

De voorbeelden liggen hier voor het grijpen. De zee brengt niet alleen vis voort om te eten. De zee biedt niet alleen verkwikking voor het oog, als deel van Gods wonderbare schepping. In de zee schuilt ook levensgevaarlijk ongedierte. En op zee kunnen stormen opsteken, kunnen de golven hoog gaan, levensbedreigend. Op een eiland midden in de oceaan kan het spoken. Zo is het in de zee der volkeren, waarin Godevijandige machten aan het licht (liever het duister) treden. Daarin werkt door, dat de mens van God afviel.

De kerk is in de wereld apart gezet, zei de prediker. Maar haar plaats is in de wereld, waar ze altijd weer in strijd is gewikkeld om onbesmet te blijven van de (schema's) van de wereld.

Drie Schriftlezingen lagen ten grondslag aan de prediking.

Ezechiël 36: 'Want ik zal u uit de heidenen halen en zal u uit al de landen vergaderen, en Ik zal u in uw land brengen. Dan zal Ik rein water op u sprengen en gij zult rein worden ... En Ik zal u een nieuw hart geven...En Ik zal Mijn Geest geven in het binnenste van u...'

Galaten 5: 'Want het vlees begeert tegen de Geest... Maar die van Christus zijn hebben het vlees gekruisigd met de bewegingen en begeerlijkheden.

Johannes 15: 'Gij hebt Mij niet uitverkoren maar Ik heb u uitverkoren en Ik heb u gesteld dat gij zoudt heengaan en vrucht dragen...Indien u de wereld haat, zo weet dat zij mij eer dan u gehaat heeft..'

Dat is de bijbelse positie van de kerk. In een Godevijandige wereld beuken stormen vaak het schip van de kerk. Zó, dat het schip zelfs lijkt te vergaan. Maar de kerk is 'nochtans' de ark van het nieuwe verbond. Daarin is geborgenheid, want 'de discipelen namen Jezus in het schip'. Hij was en is het, die de stormen tot bedaren brengt; de stormen, die opsteken in het hart; de stormen, die de ark kunnen doen kapseizen: machten van buiten, onenigheid van binnen. Jezus stilt stormen!

Netten

Een dienst, waarin het Woord open gaat, moet in de kerk normaal zijn. Dat is helaas echter niet altijd het geval. Maar hier geschiedde het.

Na de dienst had ik een gesprek met de voorganger over de preek en over de-situatie in zijn kerk en in de onze, die hem ook niet onbekend was. Het schip van de kerk wordt ook in Engeland geteisterd door allerlei wind van leer. Een uit Amerika overgekomen bisschopl (het uitroepteken is van de voorganger) gaf in geruchtmakende publicaties te kennen niet in wonderen te geloven en als zodanig ook niet in al het Heilsfeitelijke werk van Christus. Zulke zaken zijn ons in de grote kerken in Nederland niet onbekend. Dan kraakt het gebinte van de kerk door stormen van binnenuit. Wat is het eigene, het unieke, het geheimenis dan nog van de kerk?

In mijn herinnering kwam het Getuigenis van 1971, dat stelling nam tegen allerlei 'messiaanse' wind van leer, die de kerk toen teisterde. De laatste zin was: 'De kerk zal weer moeten worden een ark van Noach, die veiligheid en redding biedt als de golven van de oordelen Gods over de wereld gaan'. Het was juist ook dit beeld, waarover storm opstak van de kant van moderne theologen in die dagen. Maar intussen, de ark van het nieuwe verbond biedt wel geborgenheid voor het volk Gods op de volkerenzee. Dat was ook de eenvoudige boodschap van de Anglicaanse prediker. Een overbekend woord kwam tot leven. Zo gaat dat als het Woord open gaat.

De laatste tijd heb ik nog wel eens gerefereerd aan de Engelse Anglicaanse prediker John Stott. Ondanks allerlei onbijbelse leer en opvattingen in zijn kerk weet hij zich geroepen vanuit (en in!) de grote kerk, waartoe hij behoort, de netten uit te werpen, schreef hij. 'Blijven kan moeilijker zijn dan gaan'. Maar nochtans... Hij is gebleven. En zijn getuigenis klinkt wereldwijd.

Stil

Juist als in vakantietijd de dagelijkse dingen stil vallen kunnen de stormen opsteken. Persoonlijke zorgen of twijfels kunnen met temeer kracht boven komen. Ook vragen aangaande de kerk kunnen het hart zeer bezig houden. Hoe zal het verder gaan met het schip van de kerk? Er is strijd naar buiten en onrust van binnen. Ik zeg dit ook met het oog op de spanningen in eigen kring inzake Samen op Weg. Maar dan doorbreekt de verkondiging van het Woord alle zorgen. Jezus is ook vandaag bij machte de stormen te stillen. 'Zee, zwijg stil', was zijn machtswoord. Het was een diep persoonlijke bemoediging.

De eeuwen door was Hij het, die Zijn kerk wereldwijd in stand hield. Soms is ze klein geworden en als tot niet gekomen in de ogen der mensen (art. 27 NGB). Soms is de kandelaar zelfs verplaatst. Maar tot aan de jongste dag zal Christus Zijn kerk bewaren en haar door de stormen heen dragen.

De kerk is ook in ons land bewaard, door stormen van de (geest der) tijden heen, van machten, die het op haar voorzien hadden en hebben, van valse leer, van scheuringen, van twist en tweedracht, van muiterij zelfs. Wie omziet in de kerkgeschiedenis mag dan ook wel omzien in verwondering.

Wie vandaag ziet wat voor ogen is kan alleen maar vrezen. In Amersfoort, tijdens de kerkenradendag, zei een broeder uit Kesteren, dat hij de kerk uit handen had mogen geven. In handen, om in het beeld van dit verhaal te blijven, van de grote Roerganger. Zo verging het mij. Chnstus sliep terwijl de bemanning vreesde. Hij sprak 'Zwijg stil' toen de stormen hoog gingen. Zou Hij vandaag het schip verlaten? Zou hij vandaag zonder onderdanen willen zijn?

Zo gaf een zeezondag stof tot overpeinzing.

Houdt Christus Zijne kerk in stand, laat dan de hel vrij woeden, zong Luther. Met 's Vaders Zoon aan boord, zal de kerk het veilige strand voor ogen mogen hebben, hóé het verder ook stormen zal.

Tijdens die, naar mijn beleving, verrassende en bemoedigende dienst werd een slothynme gezongen, getiteld 'Voor de zeevarenden', een belijdenis aangaande de Drieënige God. Het is, in overdrachtelijke zin, van toepassing op het schip der kerk, voor allen die mee opvaren naar Gods toekomst. Ik geef het hier, ietwat vrij vertaald, weer:

Eeuwige Vader, krachtig in gevaren,
Wiens arm de rusteloze golven doet bedaren
Die ook de machtig diepe oceaan gebiedt
dat zij zich houden zal aan eigen grensgebied:
O, hoor ons smeken, hoor ons biddend vragen,
voor wie op zee gevaar dreigt, alle dagen

O Christus, naar wiens stem de waat'ren hoorden
wiens woorden het geraas der golven smoorden
die wandelde op het schuimend, bruisend diep
en, 't stormgeweld ten spijt, toch rustig sliep:
o, hoor ons smeken, hoor ons biddend vragen
voor wie op zee gevaar dreigt, alle dagen

O Heilige Geest, die op de wateren broedde
en de ongevormde klomp al bij de schepping hoedde,
en bad dat wijken zou de angstig donkere nacht
en uit het wild tumult vrede tevoorschijn bracht:
o, hoor ons smeken, hoor ons biddend vragen
voor wie op zee gevaar dreigt, alle dagen

Drie-enig God, vol liefde en onbegrensde krachten,
beveilig onze broeders in 't gevaar der nachten
bescherm hen tegen rots en stormgetij
en tegen dwaasheid, waar hun weg ook zij:
Zo zal steeds weer Uw Naam worden geprezen,
ter land en op de zee, van allen die u vrezen.

Er is aan de kerk van Christus geen kalme vaart beloofd. Wel een behouden aankomst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen