Boekbespreking

De titel doet denken aan het veel gelezen boek van prof. Douma 'Verantwoord handelen'. In dit boek is aan de titel medisch toegevoegd. Het boek houdt zich bezig met de medische ethiek. Dat blijkt ook uit de ondertitel: 'Proeve van een christelijke medische ethiek', terwijl het boek van prof. Douma als ondertitel heeft 'Inleiding in de christelijke ethiek'.

De beide auteurs: Jochemsen en Glas beogen meer te geven dan een inleiding. Ze geven een proeve van een christelijke medische ethiek.

Dit brengt ons tot een vergelijking met een ander boek van prof. Douma, namelijk zijn zojuist verschenen 'Medische Ethiek'. Beide boeken op het gebied van de medische ethiek verschillen aanmerkelijk van elkaar. Douma gaat in zestien hoofdstukken in op de materiële medische ethiek.

Jochemsen en Glas gaan meer filosofisch te werk. Zij beschrijven het recht, de noodzaak en het nut van ethiek in het geheel van het medische bedrijf. Vandaar dat zij in zes hoofdstukken heel andere stof behandelen dan Douma. Zij beginnen met het onbehagen in de geneeskunde. De 'maakbaarheid' van het leven en de gezondheid staat centraal. Daaruit vloeien allerlei consequenties en innerlijke tegenstrijdigheden voort. Een ander uitgangspunt is nodig. Dat wordt in het tweede hoofdstuk beschreven. Een christelijke visie op mens-zijn en geneeskunst in een geschonden wereld. Hierbij komen ter sprake de mens als het beeld van God, ziekte, lijden en dood als vormen van kwaad, en heil en heling. Samengevat: een christelijke visie op het menszijn, op leven en dood en op de betekenis van de geneeskunst in het licht van het Evangelie.

Het derde hoofdstuk is sterk wijsgerig van aard. 'De normatieve structuur van de medische praktijk'. Hier wordt diep ingegaan op het handelen van de mens, in het bijzonder van de arts. De regulatieve zijde van de medische praktijk en de verantwoording van het medisch handelen worden hier besproken.

Dit biedt de basis voor het vierde hoofdstuk, 'Normativiteit en de rol van de wetenschappelijke kennis in de arts-patiëntrelatie'. Ik meen dat veel artsen met dit hoofdstuk (evenals met het voorgaande) geholpen zullen zijn. Ze kunnen nadenken over de grenzen van hun verantwoordelijkheid. Hun wordt duidelijk gemaakt dat de ethiek er wezenlijk bij hoort. Deze gedachte wordt in het zesde hoofdstuk breed uitgewerkt 'Christelijke medische ethiek als verantwoordelijkheidsethiek'. In dit hoofdstuk worden verschillende typen ethiek (plichtethiek, deugdethiek en doelethiek) in een alomvattend geheel tot gelding gebracht. Daarbij wordt onder elk van de kopjes ingegaan op 'Theorie, Principe, Regel en Concreet oordeel.

Dat wil niet zeggen dat er, zoals bij Douma, speciale problemen of gevallen worden besproken. Het kader waarbinnen beslissingen moeten worden genomen, wordt duidelijk geschetst.

In het slot van dit hoofdstuk wordt ingegaan op de verhouding van het Woord Gods en de cultuur. Naar analogie van het drieërlei gebruik van de wet (een reformatorische notie) wordt de verhouding getekend als verbetering van de cultuur door het Woord, als kritiek van het Woord op de cultuur, en tenslotte als vernieuwing van de cultuur door het Woord.

Deze benadering geeft aanleiding tot een praktische opstelling als christenen in een gebroken wereld. Er is ruimte voor een compromis. Men moet zich niet te snel terugtrekken uit een problematische situatie.

Dit hoofdstuk vind ik origineel, helder doordacht en praktisch bruikbaar. Alleen al om dit hoofdstuk is dit boek de bestudering waard. Ik noemde nog niet het vijfde hoofdstuk: 'Stromingen in de ethiek'. Het is nodig als basis naar het laatste hoofdstuk.

Hier en daar vind ik het boek wat al te schematiserend te werk gaan. De schrijvers zitten er dan wel eens naast, bijvoorbeeld op bladzijde 217, waar de tweede benadering wel het kwaad en de zonde serieus neemt, maar te weinig de cultuur en het feit dat de geschonden wereld nog altijd Gods schepping is. Dit lijkt mij een lichte vertekening van het standpunt.

Douma en Jochemsen/Glas bieden twee totaal verschillende boeken over christelijke medische ethiek. Ze vullen elkaar aan. Men heeft ze naast elkaar nodig.

De Lindeboomreeks telt nu reeds tien delen. Ik wil de lezer graag op deze waardevolle serie attenderen. Het lijkt mij gewenst dat de resultaten van het nu besproken boek in een vereenvoudigde versie worden gepubliceerd.

Met deze wens onderstreep ik mijn waardering voor dit boek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen