Torenspitsen-Gemeenteflitsen

DRIESUM

Driesum is een dorp in de gemeente Dantumadeel, buur van Wouterswoude en liggend in het noordoosten van Friesland. De Ned. Herv. kerk in Driesum, die op een ruim kerkhof staat, dateert uit 1713, de toren uit 1876. De eerdere kerk en toren zouden volgens een niet meer bestaande gedenksteen in 1469 gebouwd zijn. In het monumentenboek 'Noordelijk Oostergo, Dantumadeel' van Herma M. van den Berg staat dat de kerk van 1713 tegen een nog bestaande deels tufstenen toren was gebouwd. Er bestaat een tekening van Gardenier Visscher van de Driesumer kerk uit 1786. In 1711 is, blijkens het monumentenboek, met Egbert Michels, timmerman in Drachten, overlegd over herstel of afbraak van de kerk. Egbert Michels stelde voor een vaart te graven voor het aanvoeren van materialen! Na toestemming van grietman (thans burgemeester) Van Aylva kwam de vaart tot stand, waarna de oude kerk verkocht werd aan kerkvoogd en secretaris van Dantumadeel Arnold van Idsinga.

De bouw van de nieuwe kerk werd gegund aan Pyter Roelofs. Minne Wierds en Gerrit Harms. Opzichter werd Heine Jacobi uit Buitenpost. Op 23 april 1876 is de sinds 1600 bestaande combinatie Dantumawoude, Wouterswoude en Driesum in drieën ontbonden. De standplaats van de predikant was Dantumawoude, waar Johannes Abel Victor sedert 1844 stond. Hij was in 1872 overleden.

In Wouterswoude en Driesum waren nieuwe pastorieën nodig. De gedenksteen in de pastorie in Driesum heeft tot tekst '8 mei 1877 door D. J. V. van Sytzama, kerkvoogd der Hervormde gemeente van Driesum aan dit gebouw de eerste steen gelegd in het bijzijn van den mede kerkvoogd G.J. Hoek'.

De kerk heeft een in 1782 door A. A. Hinsch uit Groningen gebouwd éénklaviers orgel met elf stemmen, dat in 1967 en in 1968 is gewijzigd en gerepareerd.

Vijftiende beroep aangenomen

De jonge gemeente had niet meteen een eigen predikant. Onder andere ds. J. Langhout uit Kollum, ds. J. H. Guldenarm uit Vuurse, ds. W. R. Kalshoven uit Ede, ds. Deetman uit Kampen, ds. F. G. Oberman uit Steenwijkerwold, ds. W. van den Bijtel uit IJlst, ds. A. J. Eijckman uit Groningen en ds. H. C. Lambers uit Lettelbert bedankten voordat in mei 1879 kandidaat Petrus Gemser uit Groningen beroepen werd. Hij had ook een beroep uit Heino. Begin juni 1879 werd bekend dat kandidaat Gemser het beroep naar Driesum had aangenomen. Het was het vijftiende beroep dat Driesum uitbracht en het eerste op een kandidaat.

Ds. Gemser vertrok na enkele jaren. Op 6 september 1881 werd hij beroepen in Wolsum en Westhem, waarvoor hij bedankte; in april 1882 volgde een beroep naar Makkum en Comwerd, dat werd aangenomen. Het afscheid was op zondag 23 juli 1882. De afscheidstekst was 1 Petrus 1 vers 25.

Ds. Gemser stond later in Oud Loosdrecht en Broek op Langedijk, waar hij op 26 mei 1919 overleed.

Ds. Coenraad Bernardus Holland

Driesum heeft predikanten gehad, die later landelijk bekend werden, zoals ds. Coenraad Bernardus Holland (1912-1915), die predikant in Putten was toen daar de mannelijke bevolking werd weggevoerd en ds. Hette G. Abma (1941-1944), die later Tweede Kamerlid voor de SGP was.

In 1978 is een Driesumer predikant geschorst nadat een diepe kloof tussen leer en leven van de man op de kansel bekend was geworden. Het boek 'Licht en Leiding', tweede druk 1984 Den Hertog B.V. in Houten, bevat behalve 18 predikaties van ds. Holland een biografie van hem. Hij diende vanaf 1903 acht gemeenten: Moerkapelle, Den Ham, Driesum, Raamsdonk, Kampen, Huizen, Delfshaven en Putten.

Ds. P. van den Heuvel schrijft in het boek 'Driesum, een kerk in de Dokkumer Wouden', uitgave kerkvoogdij Driesum 1975, ook over ds. Holland. Onder het kopje 'Een klein Reveil' (1912-1915) staat dat ds. Abma op een ledenvergadering die jaren eens 'een klein Reveil' had genoemd. Ds. Van der Heuvel, die in augustus 1971 in Driesum intrede deed, in z'n boek op pagina 40: Hij (ds. C. B. Holland, gjm) heeft niet zo lang in Driesum gestaan, maar goed twee en een half jaar. Maar zijn ambtsbediening is tot grote zegen geweest voor de gemeente, en de sporen daarvan zijn tot op vandaag aan te wijzen. De intrede was op 13 oktober 1912 na bevestigd te zijn door zijn schoonvader ds. Joh. Oosterhuis (1896-1920 in Suawoude/Tietjerk). Al heel spoedig bleek, dat de prediking gezegend werd. Bij velen kwam het tot een doorbraak, meermalen op zeer krachtdadige wijze. Een half jaar na zijn overkomst deden 18 gemeenteleden belijdenis des geloofs en verschillenden kwamen over uit de Gereformeerde kerk. Ds. Holland heeft er later eens van gezegd: 'zoveel jaren hadden de mensen geleefd onder de druk van de wet, toen het Evangelie kwam, barstte het leven naar buiten'. Daarmee is de bron van al dat nieuwe leven aangeduid. De prediking van zijn voorganger was een ontdekkkende prediking geweest, die de diepe nood en geestelijke ellende van de mens grondig bloot legde en die zo plaats maakte bij velen voor de zeer blijde boodschap van het Evangelie. Toen Ds. Holland een rijke Christus voor arme zondaren predikte, was er een ruime en wijde weg voor het Evangelie geopend'.

Ds. Van den Heuvel vernam in z'n Driesumer jaren van oudere gemeenteleden dat de opleving onder ds. Holland mede een vrucht was van de voorbereidende prediking van ds. Johan Willem Adolph Wolbringh, die bijna dertig jaar (van 1883 tot 1912) in Driesum stond. 'Ds. Woldringh leefde nogal moeilijk en legde de sterke nadruk op de schuld, maar ds. Holland predikte de Christus en toen kwam het bij velen tot een doorbraak'. Een ander vertelde: 'ds. Holland predikte ellende èn verlossing, maar kwam niet veel toe aan de dankbaarheid'. Meermalen wordt hij een echte Kohlbruggiaan genoemd, aldus ds. Van den Heuvel.

Men kwam van heinde en verre om de prediking van ds. Holland te horen. Ze kwamen lopend uit Wetzens, Oostrum, Murmerwoude, Zwaagwesteinde enz. 'Het brood kwam mee, dat aten ze op in de herberg naast de kerk, met een kop koffie, of ze gingen met Driesumers mee naar huis. Als er woensdagsavonds bijbellezing was om half acht, stonden er om 7 uur al rijen mensen voor de kerk. Als de deur open ging, was de kerk direct vol. Ze zaten op de uittrekbankjes in de paden, op de balken bij het orgel, op de trap van de preekstoel, in de vensterbanken, ze zaten overal. In Wouterswoude kwam in deze dagen bijna niemand in de kerk. Daar was ds. Andries Johan Svanback van 1912-1915 predikant.

Kollumer Courant van 2 mei 1914: 'In de Ned. Hervormde gemeente te Wouterswoude is een kwestie ontstaan tussen predikant en kerkenraad tegen de meerderheid der kerkvoogden en notabelen. Gemeente is in twee parten verdeeld. Die het niet met de predikant houdt gaat in naburige gemeente ter kerke'. De administrerende kerkvoogd en een notabel werden geschorst en 'afgesneden van de Ned. Hervormde kerk'.

Ds. Van den Heuvel: 'Alles trok naar Driesum. Vandaar dat de kerkenraad zei, toen ds. Svanback wegging (in 1915 naar Letterbert, red.): 'zo kan het niet langer, we moeten ook zo'n dominee hebben'. Zo kwam men aan 'een dominee zonder gezang' in Wouterswoude. Dit was ds. J. C. van Apeldoorn, die van 1916-1918 in Wouterswoude stond. Ds. Holland was van mei 1931 tot 1 mei 1944 predikant en daarna hulpprediker in Putten. Hij vervulde in Putten een belangrijke rol tijdens de razzia op 1 en 2 oktober 1944 toen de mannen uit dit Veluwse dorp werden weggevoerd. We lazen: 'Zijn toespraak tot de mannen van Putten, die gevangen zaten in de Oude kerk van Putten is onvergetelijk gebleven, alsmede de verzen uit Psalm 84 vers 3 en 4, die hij kort voor de wegvoering liet zingen. Ds. Holland las op 10 mei 1945 vanaf de kansel van de Oude kerk bij het licht van petroleumlicht de eerste lijst met ongeveer 180 doden voor. Uiteindelijk rouwde Putten om 552 dodelijke slachtoffers'.

Hervormd blijven

De Ned. Herv. gemeente Driesum telt ongeveer 400 zielen, waarvan ruim 80 belijdend lid zijn. Onder hen zijn enkelen uit een aantal andere dorpen. Het is door perforatie van gemeentegrenzen sinds enkele jaren mogelijk buiten de eigen woonplaats lid te worden van een gemeente op grond van prediking en/of pastoraat. Vijf jaar is ds. A. Vlietstra, geboren op 5 april 1958, predikant in Driesum. Z'n eerste gemeente was Melissant, waar hij 25 september 1981 als kandidaat intrede heeft gedaan. Deze dominee wil met zijn gemeente Ned. Hervormd blijven. Ds. Vlietstra jr.: 'We scheiden niet af van de Hervormde kerk. We durven de grondslag van de Ned. Herv. kerk niet te verlaten. De gehoorzaamheid aan het beginsel gebiedt ons achter te blijven en te blijven op de grondslag, waarop wij thans staan. We kunnen niet mee. We kunnen niet weg uit het door Schrift en Belijdenis omlijnde spoor. Het woord 'afscheiden' laten we ons niet aanleunen. Degenen, die Hervormd blijven, scheiden niet af. Juist in het blijven op de grondslag van de kerk, blijkt de afwijzing van de afscheidingsgedachte. De Verenigde Protestantse Kerk zal niet de Hervormde kerk zijn, waarvoor we op post blijven. We zijn zeer verontrust over de huidige ontwikkelingen en zodoende ernstig bezorgd als de plaatselijke Hervormde kerk opgeheven moet worden. Want zoals in Leiden de Marewijkgemeente is tot stand gekomen, mag een Hervormde kerk alleen plaatselijk deze naam nog dragen. Van hogerhand lijkt eerder verharding van standpunten dan toenadering gaande te zijn'.

Catechisanten en verenigingen

Ds. Vlietstra jr. heeft vijf belijdeniscatechisanten. Het aantal deelnemers is evenwel het dubbele, want er zijn ook vijf die voortgezette belijdeniscatechisatie op prijs stellen. De jeugdige catechisanten zijn verdeeld in 12-tot 15-jarigen en 16 jaar en ouder, met resp. 21 en 16 jongens en meisjes. De sinds 1936 bestaande vrouwenvereniging 'Wees een Zegen' telt 15 leden. Driesum heeft geen mannenvereniging, maar mannen uit dit dorp zijn lid van de vereniging in Wouterswoude. De Bijbelkring telt 35 a 40 leden; de contactmiddag eens in de maand telt ongeveer 15 bezoekers. Sinds vorig jaar is na de middagdienst preekbespreking voor jongeren. Zondagsschool wordt samen met Wouterswou­ de gegeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen