In memoriam ds. Johan van der Velden

Ds. Johan van der Velden, geboren 18 april 1927 in Gouda, overleden 16 augustus 1997 in Nieuwegein. Op zondagmorgen 10 augustus had hij nog gepreekt in Amstelveen. De warmte ten spijt preekte hij toch in toga, want hij was een dominee van goede stijl, 's Middags bezocht hij nog de kerkdienst in de Joriskerk in Amersfoort. Want, als hij niet preekte was hij een trouw kerkganger. Maar nog in de week, die op die zondag begon, nam de Heere hem weg uit dit leven. In het ziekenhuis overleed hij, op zaterdagavond 16 augustus, op de gezegende leeftijd van tachtig jaar. Preken was zijn lust in zijn leven. Hij is om zo te zeggen heengegaan toen hij nog voluit in de dienst des Woords bezig mocht zijn. Hij heeft het als genade van God ervaren, dat hij mocht blijven preken en dat hij nog regelmatig werd gevraagd om voor te gaan in een brede kring van gemeenten.

Bij het heengaan van deze dienaar van het Woord kwam mij zijn Dordtse periode direct weer voor de geest. Ik hoorde hem daar vroeger gemiddeld één maal per veertien dagen preken. Het was in de tijd, dat ik nog studeerde en de vragen ten aanzien van het geestelijk leven zich vooral toespitsten op die ene hoofdvraag: waar staat het in de Schrift? Welnu, onder de prediking van ds. Van der Velden was dat geen vraag. Aan elke preek lag een nauwkeurige exegese ten grondslag. En vanuit de tekst werden de lijnen doorgetrokken naar het hart: Voorwerpelijk-onderwerpelijke prediking, in die volgorde. Gereformeerd in hart en nieren. Hervormd-gereformeerd ook in hart en nieren.

En verder: aandacht voor wat er in kerk en wereld gebeurde. Een tijdpreek op z'n tijd. Verrassend actueel en nooit actualistisch. Ik herinner me een preek in verkiezingstijd over de tekst 'Wee u, land!, welks koning een kind is en welks vorsten in de morgenstond eten' (Pred. 10 : 16).

Zó is de prediking van dominee van der Velden de jaren door gebleven: Schriftgetrouw, geestelijk, pastoraal en voluit in de werkelijkheid van de tijd, waarin we leven. Deze prediking betekende, dat hij de jaren door een breed bereik bleef houden.

Tot het laatst bleef hij intens meeleven met wat er omging in kerk en theologie. Tot het laatst toe was hij op concio's of andere bijeenkomsten, waar bezinning plaats vond. Hij bleef theologisch bij en maakte zijn studie productief in de preken. Een Schriftgeleerde in de goede zin van het Woord. Maar hij bleef ook communiceren met anderen, die in de hoge dienst van het Woord stonden. Dat zovele dienaren des Woords van alle leeftijden de begrafenisdienst bijwoonden, mag tekenend zijn voor de collegialiteit, die hij zelf beoefende.

Breed

Dominee van der Velden heeft een heel specifieke gang gemaakt door de gemeente. Vanuit zijn eerste gemeente Nieuwland, die hij in de jaren 1940 - 1944 weer mocht brengen bij de gereformeerde prediking, vertrok hij naar de 'gemengde' gemeente Hilversum, die hij diende van 1944 tot 1951. En sindsdien heeft hij altijd gemeenten gediend, waar hij als hervormd gereformeerd predikant stond naast predikanten van andere modaliteiten: De Bilt (1951-1955), Dordrecht (1955-1961), Amersfoort (1961-1969) en Woerden (1969-1980). Met smaak kon hij vertellen over zijn Hilversumse periode, waar toen onder anderen ook A. A. van Ruler predikant was. Hij werd er geoefend in het kerkelijk gesprek. Men kon elkaar, de verschillen ten spijt, aanspreken op het belijden van de kerk der eeuwen. In latere gemeenten werd dat - zo zei hij zelf in een vraaggesprek, dat ik enkele jaren geleden met hem had voor De Waarheidsvriend - minder. De kloven werden breder. Toch bleef hij speuren naar het goede bij anderen. 'Da's niet niks', kon hij dan zeggen, wanneer hij iets goeds bij anderen ontdekte. Ds. J. Smit herinnerde daar nog aan in de rouwdienst.

Ds. van der Velden had de gave om breed te communiceren. Dat had te maken met zijn brede, welgemeende belangstelling, die hij toonde in de ontmoeting met mensen. In zijn studententijd al liep hij alle dominees van Utrecht af om hen te horen preken. En van tijd tot tijd begaf hij zich ook in zijn emeritaatsperiode op pad om 'anderen' te horen. Hij wilde weten hoe er gepreekt wordt, zeker ook in eigen kring.

Reizen

We hebben ds. van der Velden een reeks van jaren van heel nabij meegemaakt tijdens de kerkhistorische reizen in het najaar. Wat ging hij graag mee. Hij wilde altijd weer bijleren. Maar hij was ook in het reisgezelschap, waarin de volle breedte van de Gereformeerde Gezindte vertegenwoordigd was, een graag geziene 'gast'; om zijn preken, om zijn wijsheid, om zijn grote belangstelling voor mensen, om zijn pastorale hart, om zijn humor ook. Wat kon hij op speelse en ook ernstige wijze de reis afsluiten met een overzicht van wat er geweest was. We herinneren ons ook zijn toespraak in de bus, toen hij zijn vijftigjarig ambtsjubileum tijdens de reis herdacht (20 oktober 1990). Ernst en humor wisselden elkaar af toen hij zijn leven als predikant de revue liet passeren. Maar welk een liefde voor de gemeenten, voor de prediking, voor de kerk! Verder nog zomaar een voorval tijdens één van de reizen. Hij deelde een aantal jaren de kamer met broeder van Ganswijk uit Putten. Ze troffen een keer een kamer, die meer weg had van een zaal, in het Schotse Bancory. 's Morgens voor het vertrek hadden de broeders zich uit pure verbazing geposteerd midden in de kamer, om de kolossale, fraaie ruimte nog eens op zich te laten afkomen. Ze kwamen te laat in de bus. Ds. Van der Velden verontschuldigde zich en zei, dat hervormden soms laat wakker zijn: 'maar als ze wakker zijn, zijn ze goed wakker'.

Diepten

Het leed is dominee van der Velden niet gespaard gebleven. Zijn eerste vrouw overleed toen de kinderen nog klein waren. Hij beleefde in die tijd, zei zoon Hans in de rouwdienst, zijn schuld voor God. Met dankbaarheid bleef hij altijd weer spreken over zijn eerste vrouw, die met name ook in de Hilversumse periode een gewaardeerde gastvrouw was voor de Hilversumse pastores. Maar zijn tweede vrouw mocht hij niet minder als een geschenk uit Gods hand ontvangen. Achtendertig jaar waren ze in het huwelijk verbonden. De laatste jareh waren ook jaren van zorg, vanwege haar gezondheid. Wanneer dominee Van der Velden zich aanmeldde voor de kerkhistorische reis, zei hij er altijd bij: 'als de toestand van mijn vrouw het toelaat'. We wensen mevrouw van der Velden kracht toe, nu ze alleen verder moet gaan, zonder haar man die tot hei laatst nog zo intensief bij de dingen betrokken was.

Geloof

De kern van de arbeid van ds. Van der Velden, in prediking en pastoraat, lag in 'het geloof. In het bovengenoemde vraaggesprek zei hij: 'het enige wat zich in de mens voltrekt is geloof. In de mens! Hij bedoelde: wat er ook in de mens gebeurt, als het geen geloof is, heeft het geen waarde voor God. Daarom bewoog hij de mensen tot geloof, zonder daarmee het eigen werk van de Heilige Geest in wedergeboorte en bekering te verwaarlozen.

We kunnen daarom niet beter afsluiten dan met het woord uit Hebr. 13:7: Gedenkt uw voorgangers, die u het Woord Gods gesproken hebben en volgt hun geloof na, aanschouwende de uitkomst van hun wandeling'.

Johan Van der Velden ging in geloof heen. Als een be-genadigde, die een be-genadigd dienaar des Woords was. Toen hem in het ziekenhuis psalm 84 werd voorgelezen, ging bij vers zes zijn vinger naar boven: 'Welgelukzalig is de mens, wiens sterkte in U is, in welker hart de gebaande wegen zijn'. Over dat woord werd in de rouwdienst gesproken. De zaligheid was hem toen al geworden.

Bij de aanvang van de dienst zongen we 'Welzalig hij, die al zijn kracht en hulp alleen van U verwacht..'

Toen zijn lichaam de kerk werd uitgedragen werd gezongen 'Dank Vader, dank voor die genade, die ik als zondaar niet verdien; sloegt Gij naar 't recht mijn zonden gade, waar zou ik uwe toorn ontvlien? Maar ik behoef niet meer te vrezen: Gij spreekt mij vrij om Jezus' bloed; dit zal 't verslagen hart genezen, en vrede schenken aan 't gemoed.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen