Torenspitsen-Gemeenteflitsen

WILNIS

Onder de naam hervormde gemeente van Wilnis staat onze huidige kerkelijke gemeente bekend, maar ook hier gaat een geschiedenis aan vooraf.

De huidige gemeente De Ronde Venen, waar Wilnis nu deel van uitmaakt, ligt in het Utrechtse Veenweidegebied. Een gebied met een dik veenpakket van 8-9 meter als bodem, ontstaan door begroeiing en de wisselende invloeden van zee-en rivierwater. Dit was bij de aanvang van de Grote Ontginning in de 12e eeuw een woest en ruig gebied. Een wildernis waar een enkele visser, jager of veroordeelde z'n bestaan zocht.

Met de Grote Ontginning werd een aanvang gemaakt om dit ondoordringbare gebied open te leggen en geschikt te maken voor landbouw. De ontginners, hun rechten van de eigenaar (de bisschop van Utrecht) in de zogenaamde copen (contracten) verkregen hebbende, stichtten boerenhoeven van 32 morgen met daarbij behorende bebouwing.

Hier heeft de ontginner ook de eerste kerk of kapel gebouwd op de Godsakker, de huidige hervormde begraafplaats. Dit weinig hoger gelegen deel ligt tegen de grens van het oude Wilnes in de ambachtsheerlijkheid Oudhuizen. Deze twee genoemde dorpjes vormen vanaf 1853 de gemeente Wilnis.

De bedoelde kerk zal niet veel meer dan een houten gebouw geweest zijn, maar is wel de parochiekerk van Oudhuizen geweest, waarbij de heer van Oudhuizen het benoemingsrecht aan zich had om de pastoor te benoemen. Bij de latere ontwikkeling is de invloed van Oudhuizen verminderd en die van Wilnis, toen ook nog Willis genoemd, vergroot.

De moeite, die de bewoners zich in deze streken moesten getroosten om een karig bestaan op te bouwen, is door het voortdurend zakken van de bodem en de vele overstromingen vaak aangevochten en kan in de kerkbouwgeschiedenis teruggevonden worden.

Wilnis zou het dorp van de vallende torens kunnen worden genoemd. Bekend is dat in 1611 'door het fundament swack en Gods macht sterck de toren af brak'.

Hier viel de toren nog westwaarts, maar in 1876 viel de opvolger oostwaarts. Dat betekent (volgens de oude kerkas) op het kerkgebouw. Dit omvallen kwam zeker niet onverwacht: men had op last van de overheid tien dagen eerder de deuren voor de godsdienstoefening al moeten sluiten.

Deze ramp heeft tot gevolg gehad dat men na 600 jaar een geheel nieuwe kerk op een andere locatie ging bouwen. Dat is het huidige kerkgebouw in eclecticistische stijl geworden, die in 1989 na eerdere restauraties grondig gerenoveerd is.

Ook voor deze gemeente is de omslag, de Reformatie, van groot belang geweest. De Staten van Utrecht, die in 1586 naar de gereformeerde leer overgingen, hebben de goederen opgeëist en predikanten aangesteld.

Wigbold Belida, een geëxamineerd pastoor, werd de eerste predikant in plaats van de in Wilnis geboren pastoor Wicher Janssen, die zich onmogelijk maakte door aan allerlei 'stoutigheden' vast te blijven houden.

De tweede predikant, er zou zelfs gezegd kunnen worden predikantenfamilie, is of zijn Henricus ten Brinck in viervoud. Wilnis is van 1598 tot 1736 in het Evangelie bediend door vader op zoon Ten Brinck.

De kerkelijke gemeente bleef aanvankelijk klein en bestond uit de kerken van Wilnis-Oudhuizen en Vinkeveen, die tot 1772 door één predikant werd bediend.

In 1772 gaan de kerkdorpen uit elkaar en komt de tijd van de verlichting in zicht. Ook in die donkere tijd blijft de heenwijzing naar die enige ware Verlichting aan onze plaats gebonden door de Geest.

Eind vorige eeuw dreigt een ondergang, zowel van gebouwen als Woordbediening. In 1877 komt de armlastige gemeente voor een ontzaglijke financiële opoffering voor een nieuw kerkgebouw te staan, terwijl kort daarop de doleantie ook in Wilnis plaats heeft. De gemeente deelt zich als het ware op. De middelen worden zo gering, dat een beroep op een godsdienstleraar wordt overwogen. Maar, wonder van genade, de gemeente komt ook hier doorheen, zodat de lijst van bedienaars een vierde predikantenbord nodig krijgt.

De kerkelijke gemeente is door tijdsomstandigheden niet meer binnen de oude burgerlijke en maatschappelijke gemeente te vangen. De grenzen van Wilnis-Oudhuizen zijn verlegd naar De Ronde Venen. Maar kerkelijke grenzen zijn open, die nog het beste verstaan kan worden als Het Woord voor een ieder; verlaag de drempels. Zal er nog weleens aan gedacht worden, dat die oude gemeentegedachte van kerk, school en maatschappij, als zijnde het totale leven zeven dagen per week het bijna 400-jarig bestaan van zo'n kleine gemeente als Wilnis heeft gefundeerd?

Dit alles alleen gegrond op het ons gegeven Woord.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen