Ontmoeting met de ander,hoe?

Inleiding

Het is in de praktijk van het dagelijks leven niet altijd even gemakkelijk, hoe je houding dient te zijn in de ontmoeting met de ander. Je neemt de opdracht: je naaste lief te hebben als jezelf, wel heel serieus, maar toch is het metterdaad handelen in de praktijk niet altijd zo eenvoudig. Je hebt soms het gevoel dat je te kort schiet. Onvoldoende 'diepgang' ervaart in het gesprek. Langs de ander heen schiet, of op een totaal andere golflengte zit. Er is sprake van een oppervlakkig contact. Je vraagt je af, waar dat in zit, mee te maken heeft. Soms kan een bepaalde blik van iemand al heel veel zeggen. Iemand kan een houding aannemen, die een afwijzing betekent: met jou wil ik niets te maken hebben. Met woorden kan je iemand maken en breken. Soms kunnen woorden, hoe goed bedoeld ook, volstrekt niet bij de ander overkomen. Maar het kan ook anders. Een knipoog kan iemand het gevoel geven er weer helemaal bij te horen. Aandacht krijgen, soms heel onopvallend, kan voor iemand veel betekenen. Zelfs iemand uit zijn of haar isolement halen. Er zijn verschillende mogelijkheden iemand persoonlijk aandacht te geven, zoals: een handdruk, een schouderklopje, een vriendelijke groet, een lach, een blik waaruit acceptatie blijkt, een klein presentje. Iemand kan ook te opdringerig zijn, te aardig, te 'praterig'. Met de meest goede bedoelingen kan iemand de ander geweldig irriteren, waar die persoon zelf geen erg in heeft. Hoe goed bedoeld ook allemaal, de boodschap komt niet over. Luisteren is ook niet altijd zo gemakkelijk. Hoe vaak betrap je jezelf er niet op, dat je al luisterend naar de ander al weer bezig bent na te denken over het volgende dat je wilt gaan zeggen en dus niet echt luistert. Stel je voor dat er eens een stilte valt... Het kan ook heel irritant zijn, wanneer je met iemand in gesprek bent en je merkt dat de ander niet in jou geïnteresseerd is, maar in de omgeving. Bv. tijdens een receptie of bijeenkomst. U kent dat wel. Iemand is met je in gesprek, maar al pratend kijkt degene met wie u in gesprek bent, naar wie er allemaal binnenkomen en heeft dus eigenlijk geen belangstelling voor u. En dan is er nog de zgn. 'gemaakte' vriendelijkheid en belangstelling. Het lijkt vriendelijk en belangstellend, maar het gevoel zegt: neen, dit is het niet, het is schijn! In wezen ziet de ander me niet...

Houdingsaspecten

Heel veel zaken die een goede ontmoeting in de weg kunnen staan, hebben te maken met onze houding. Met onze opstelling. Met de wil de ander wel of niet te ontmoeten. Onze houding heeft te maken met onze persoonlijkheid, met wie we zijn, welke gaven we gekregen hebben. Een aantal aspecten wil ik kort noemen. Mogelijk geven ze ons wat handreiking om tot goede ontmoetingen te komen. Vandaag in deze kille, zakelijke en individualistische maatschappij geen overbodige luxe! Hoewel misschien een open deur, lijkt het me toch goed dit vooraf te zeggen: Voorwaarde voor alles is: tijd! Wie geen tijd heeft, kan maar beter aan geen enkele ontmoeting beginnen. Het is verspilde tijd en energie!

Motief

De basis voor een - ik zou dat willen noemen - dienende (diaconale) houding is Gods liefde. Vanuit Gods liefde kunnen we daadwerkelijk de ander ontmoeten, liefhebben. Een dienende houding komt voort uit het hart. Liefde van de Heere ontvangen, uit zich in de ander, omdat je weten mag dat de Heere ook jou liefheeft. Christus wil ook de ander, mijn naaste, mijn medemens liefhebben. Vanuit deze basis staan we ten opzichte van de ander op gelijkwaardig niveau en in een wederkerige relatie. Daarbij gaat steeds de ander voorop, omdat we van de apostel Paulus geleerd hebben, dat we de ander uitnemender achtten dan onszelf. Dat vraagt om een bescheiden opstelling. We zijn met innerlijke ontferming over de ander bewogen. Willen niets liever dan de ander in bescherming nemen en tot recht laten komen.

Het gaat om een mens-waardige houding. Een hartelijke betrokkenheid. Hét hart van de zaak! We lopen kort een zevental aspecten langs.

Gastvrijheid

Wie niet gastvrij is, kan voor de ander ook niet openstaan. Gastvrijheid is kenmerk en keurmerk van elke christen en elke christelijke gemeente. Gastvrijheid is stappen uit je eigen wereld en een eerste stap zetten richting de ander. Gastvrijheid was voor David de ander laten meeëten aan zijn eigen privétafel. Mefiboseth werd zo deelgenoot van Davids privéleven en mocht zich er thuisvoelen. De tafel werd 'deelplaats van de gaven'. Gaven zowel op materieel terrein als op niet-materieel terrein. Gastvrijheid (openheid) is voorwaarde om tot een goed gesprek te komen.

Luisterend oor

Luisteren is een kunst. Lastig voor mensen, die niet goed kunnen luisteren en zich graag alleen maar 'horen'(!) praten. Luisteren heeft te maken met invoelen (empathie). Invoelen wat de ander bezielt, waar de ander mee bezig is. Bij het luisteren is het belangrijk te ontdekken welke motieven er achter woorden schuilgaan. Wat is de waarde van een verhaal. Luisteren is proberen de diepte van woorden te peilen. Achter woorden zitten emoties, verborgen woorden, angsten, pijnen, verdriet, haat, gevoelens van onmacht. Alleen luisteren is vaak al (meer dan) genoeg. Hoeveel mensen kunnen nooit eens hun verhaal kwijt, omdat er niemand komt luisteren. Anderen je oor lenen'. Mooie uitdrukking is dat!

Bondgenoot

Bondgenoten zijn mensen die samen iets kunnen delen met elkaar. Elkaar kunnen aanvoelen omdat beiden hetzelfde is overkomen. Je kunt ook bondgenoten zijn met en voor elkaar, wanneer je samen iets van hetzelfde ervaart, herkent, of waar je samen of met elkaar verdriet over hebt. Je kunt elkaar zo geweldig helpen in het verwerkingsproces. Maar elkaar ook weer verder op weg helpen. Herkenning en erkenning zijn woorden die in een bondgenootschap heel belangrijk zijn. Voorbeelden van bondgenootschappen zijn: gehandicapten, rouwdragenden, baanlozen, WAO-ers, ex-psychiatrische patiënten. Bondgenootschappen kunnen ook binnen andere relaties ontstaan, waar sprake is van gelijksoortige ervaringen.

Trouw

Trouw heeft te maken met lange adem. Iemand die trouw is, is geduldig, lankmoedig. Lankmoedigheid is een vrucht van het geloof en dus een bijzondere gave! Er zijn mensen, die trouw elke week of veertien dagen iemand bezoeken. Niet om daar hele verhalen af te steken, maar gewoon om er te zijn. Er te zijn in de naam van Jezus. Met een prachtig voorbeeld wil ik dit illustreren. 'Elke veertien dagen ging zij er langs. Nee, niet langs, ze ging aan. Bij hem. Hij woonde in het verzorgingshuis. Hij heeft geen familie meer. Zij komt nu langs en brengt dan gelijk een haring mee. Hij kocht dat vroeger elke week. Dat kan nu niet meer, vanwege het slechte lopen. Maar nu komt zij en hij kijkt er elke veertien dagen weer naar uit. Dat ze elkaar veel te vertellen hebben? Bepaald niet, maar er zijn, het samen-zijn! Iemand verwachten en weten dat er iemand komt voor jou persoonlijk. Dat verandert je levensdoel'. Het mooiste grondwoord voor een dienende houding zit in dit verhaal. Ik noem het trouw! Machtig woord, diepe betekenis... Dat zo'n woord veranderen kan! Trouw kenmerkt onze goede God.

Creatief

Je handen als gave van God. Heerlijk als je beschikbaar bent om te koken voor een ander en de vloer kunt vegen bij iemand die daar geen puf of geen kracht (handen) meer voor heeft. Te prijzen ben je als je koffie kunt zetten, een heerlijke pan soep op tafel weet te zetten, of gelijk met de koffie klaar staat als er iemand zomaar komt binnenvallen. Je hebt van die mensen, die zo heel stilletjes hun weg gaan. Die het gezellig kunnen maken met een bloemetje of even dat kleedje bij iemand recht kunnen leggen en kunnen zorgen voor sfeer in huis. Ruimte bieden, waar iemand zich thuis kan voelen. Goudklompjes noem ik die mensen, omdat ze 'goud' waard zijn. Het zijn soms net die kleine details, die een ontmoeting completeren. Kleine dingetjes die de wereld kunnen overbruggen tussen de ander en jezelf. Laten we zuinig zijn op creativiteit. Ook in de gemeente!

Scherpzinnig

Scherpzinnige mensen kunnen goed onderscheiden. Ze hebben je zo door en laten zich niet omkopen, bij de neus nemen, of zich van alles en nog wat op de mouw spelden. Hebben zo in de gaten of er sprake is van echt verdriet of zielig-doenerij.

Scherpzinnige mensen hebben een uitstekend vermogen iemand de waarheid te vertellen, iemand te ontmaskeren en de juiste diagnose te stellen. Scherpzinnigheid heeft te maken met inzicht en veel wijsheid. Wijsheid om de geesten te kunnen onderscheiden. Om te weten wat voor vlees je in de kuip hebt.

Bemoedigen/troosten

Bemoedigen doet goed. Bemoedigen kan soms al op heel eenvoudige wijze. Bijvoorbeeld even een arm om een schouder. Er zijn mensen, die hebben de gave van de blijmoedigheid. Ze zijn altijd opgeruimd. Juist deze mensen hebben de mogelijkheden om anderen moed in te spreken. Weten vaak de juiste woorden op de juiste plaats te zetten. Troosten kan overigens op heel verschillende manieren. Bijvoorbeeld iemand een kaart sturen. Al of niet met bijpassende tekst (N.B. Indien er een kaart met tekst gezonden wordt, is het wel van belang dat men de persoon goed kent. Een tekst kan soms helemaal verkeerd begrepen worden of overkomen). Soms kan het beter zijn een kaart zonder tekst te sturen. De afbeelding zegt soms al (meer dan) genoeg.

Bemoedigen tijdens een bezoek kan van louter en alleen aanwezig-zijn, luisteren tot eventueel indien gewenst een bepaald bijbelgedeelte lezen en/of een persoonlijk gebed uitspreken. Een en ander is helemaal afhankelijk van de ontmoeting op dat moment. Probeer niet uw woorden, maar altijd de woorden van de ander en vooral van die Ander (Gods Woord) te laten klinken. Troosten kan pas echt, als je het verdriet weet te proeven. De oorzaken van het verdriet kent. Bemoedigen is een hele kunst. Het is aansluiten bij de mogelijkheden van de ander om zo een klein stapje vooruit te komen. Een schouderklopje geven is soms heel verrassend voor iemand die zoiets nog nooit heeft gehad...

Oog-in-oog-contact is vaak al meer dan voldoende om te weten waar de ander mee zit. Een voorbeeld van een goed pastoraal gesprek vind ik het verhaal van de Emmaüsgangers (Lukas 24 vers 13 e.v.). Om over na te denken eindig ik met een stelling, geponeerd door een predikant uit Azië: 'Alles wat van mij is, is van jou als je het nodig hebt' (n.a.v. Lukas 10 vers 25-37).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen