Oost-Java: over kerkschendingen gesproken (2)

5. Batu: Evangelische Universiteit

Op ons verzoek bracht men ons ook in contact met 'evangelicals'. De secretaris van de GKJW reed ons erheen, maar 't was voor hemzelf ook de eerste keer dat hij hen zou ontmoeten... Normaal was er geen contact. Onderweg vroeg ik naar het verschil. Z.i. waren er geen leerverschillen... Alleen hadden de evangelicals meer geld, schertste hij, en ze zeggen dat het van de Heilige Geest komt... Hij kende ook geen verschil tussen evangelicals en pentacostals. Hij schoor ze over één kam. En zo zit je er als reformatorisch mens weer tussen. Hoe sla ik een brug?

Wij arriveerden in Batu ten noorden van Malang achter een GPIB-kerk op een groot complex. We werden hartelijk ontvangen in de huiskamer van de rector, dr. Sikihari van de Evangelische Universiteit (Cipta Wacana Christian University). Hij kwam uit Timor, zij uit Menado. Hij vertelde ons bij de koffie-met-cake het volgende: '"Mission" is bij ons het alomvattende woord, "evangelisme" de Woordverkondiging. Wij zorgen dat 1200 kinderen uit de dorpen naar school kunnen. We hebben goede relaties met moslims en met de regering. De opleiding is "holistisch". Er zijn ook seminaries in Kalimantan (animistische context) en Sumatra (islam-context). We hebben te weinig professoren voor de 300 gegadigden. Via de radio proberen we de onbereikbaren te bereiken (132 etnische groepen!). We doen ook zending buiten Indonesië, m.n. in landen van achter-Azië. Door de politieke onrust in Indonesië worden we gedwongen tot samenwerking. "God is doing good works".' Wij bepleiten een contextueel (niet-Amerikaanse) benadering.

Is Allah dezelfde als de God van Israël? Ja, maar de wegen gaan uitéén bij Christus of Mohammed. Er zijn moslims die vanuit de Koran komen vragen: wie is deze Isa? Hij is gestorven en zal toch wederkomen.

Hoe kan dat? Zo vinden zij Christus. Maar de minister van Godsdienst zegt: 'ga niet naar moslims, ga maar naar het Westen!'

De school is gestart door lutheranen en calvinisten uit Nederland, maar betrekt nu docenten en studenten uit alle kerken. Wel is bij toelating vereist, dat men wedergeboren is, roeping heeft en het hele Woord Gods aanvaardt. We vragen gastsprekers uit r.k. en pinksterkerken. Hoe denkt u over tongentaai? De charismatici vinden die beslissend, wij zeggen: het kan maar het hoeft niet. Wat is het verschil met de Christelijke Universiteit in Yogya? Die is er voor pastores, wij voor evangelisatie. Ik zie toenadering tussen de traditionele en evangelische kerken. De traditionele kerken worden meer missionair, de evangelicals en pinkstergemeenten willen niet meer zo aggressief evangeliseren als vroeger, en moeten hun welvaartstheologie afleren. Charismatici zoeken de gezonde leer en vragen evangelicals: 'help ons'.

Dat was heel andere taal dan wij verwacht hadden! Wij hebben bij het afscheid samen gebeden. De secretaris van de GKJW vond het ook een goede ontmoeting. Ik had de indruk dat een karikatuur was afgebroken.

6. Een zondag in Surabaya

Op weg naar Surabaya zagen wij nog het graf van Coolen en het eerste christelijke dorp Mojowarno: kerk, ziekenhuis en school. Hier trof Kraemer het geschrift aan van Tosari, een populaire Javaanse heilsgeschiedenis, waarop hij later promoveerde.

Na het dorp de stad. Surabaya is een havenstad en telt nu wel drie miljoen inwoners. Surabaya heet wel de 'helden-stad'. Want hier begon in 1945 de opstand tegen Nederland. Van de Nederlandse driekleur werd het blauw weggescheurd: zo ontstond de Indonesiche tweekleur. De Nederlanders werden uit het Oranje (!) hotel verdreven: het werd Majapahit (!) hotel. Surabaya is inmiddels uitgegroeid tot een grote handels-en industriestad. Onze gastheren hebben kunnen versieren dat wij logeren in een modern luxe (zaken)hotel (van... een Chinese pinksterman): een gezellige straat met huizen! 'Country Suites', zegt de folder, compleet met zwembad. .. Toegang en ingang worden wel bewaakt... Wat een contrast met de arme kampongs.

Zondagsmorgens hadden we graag naar zo'n kerk gewild, die verwoest was en weer hersteld. Maar de kerkenraad daarvan had het ons afgeraden i.v.m. de veiligheid. Na de dienst waren we welkom.

We gingen dus eerst naar de Runggut-kerk van ds. Sutrisno (die wij al als docent theol. vorming hadden leren kennen). Pal ernaast stond een andere kerk. Ik keek om de hoek: vol. Onze dienst van 8.00 uur v.m. was de tweede dienst al: om 6.00 uur was de eerste geweest... Ook onze kerk was goed bezet. Er waren weer de bekende melodieën, schuldbelijdenis en genadeverkondiging, enz. De preek ging over Johannes 5: de genezing van de verlamde in Bethesda. Het wonder van Jezus' liefde. De genezene moest zijn bed dragen op sabbath. Demonstratie tegen het wetticisme. De wet (adat) is nodig, maar kan bij misbruik ook slachtoffers maken. Jezus zei: 'Mijn Vader werkt - Ik ook'. Onbetaald werk! Zonder rustdag worden wij robotten van het kapitaal. Maar niet alleen betaald werd heeft waarde. Jezus bevrijdt het geweten en geeft besef van eigenwaarde terug. Zijn Geest brengt onze geest tot leven...

Na de dienst brachten wij een groetwoord over. Ik citeerde 1 Thess. 3: 'Nu leven wij, indien gij staat in de Heere'. Er is een wisselwerking tussen 'wij' en 'gij'. Bij de uitgang groetten we de gemeente. Na afloop werden wij in de pastorie ontvangen: in een bewaakte wijk. Wij bespraken de preek. Verrassend hoe de ds. de lijnen van Jezus' wonder doortrok naar de samenleving, maar één ding hadden we gemist: dat Hij van zonde verlost. Was dat ons gereformeerde schema? Misschien. Maar Jezus Zelf sprak over zonde: 'ga heen, en zondig niet meer'. Ds. Sutrisno stelde de vraag: is Jezus gekomen om de mens christen te maken of mens? Hij zelf vond van beide. Ds. Sutrisno studeerde in Jakarta en werkte ook in Wuppertal, Duitsland. Van Barmen (in Wuppertal) wist hij alles, van Kohlbrugge (Elberfeld, Wuppertal) niets.

Vervolgens gingen we dwars door Surabaya naar de verwoeste kerk in Sidotopo (voorpost van de Gubengkerk), even buiten de arme kampong, waar we pinksterkerken zagen. Van enkele kerkenraadsleden hoorden wij nu het verhaal van de kerkscheiding:12 jaar had men voor de nieuwe kerk gewerkt, maar voor hij in gebruik genomen werd, kwamen duizenden mensen stenen door de ruiten gooien, geld stelen enz. Een ouderling was erbij, weggekropen in de kansel. Hij bad: Heere Jezus, geef mij kracht' en vluchtte door de menigte naar een huis aan de overkant. De koster herkende de aanstichters niet uit de buurt. Er waren 13 kerken tegelijk geschonden, dus zat er een plan achter. Waren het losgeslagen Madoerezen? Aanleiding was een hond (van christenen) in een moskee. Moslims zijn jaloers. De buurt reageerde rustig. Het leger voorkwam erger: brandstichting. Er kwam veel hulp los. In korte tijd was de kerk weer hersteld, mooier dan tevoren. Maar een verwoeste bataken pinksterkerk kregen geen toestemming tot herbouw. Bij de verkiezingen werd de kerk bewaakt: en kreeg vijf soldaten toegewezen, die men zelf te eten moest geven. Gemeenteleden hielden nog de wacht. Of zij er geestelijk rijker van geworden waren? Deels ja, deels nog bang (trauma). Wij lazen 1 Petrus 4. Later vertelde ds. Sutrisno: de kerkschendingen op Java zijn hier in Surabaya begonnen. De politie was bang: kon met weinig mannen niet tegen de massa op. Van Surabaya sloeg de beweging over naar Jakarta, Situbondo, enz.

's Avonds gingen we naar de 6 uur-dienst in de Gubengkerk (5e dienst die dag!). Weer de keurig en kleurig geklede Indonesiërs. Weer veel jongeren. Weer de vertrouwde melodieën (b.v. van: Volle verzekering, Jezus is mijn...). Weer schuldbelijdenis en genadeverkondiging, nu zeer radicaal. Ds. Moedjoko preekte (voor de 2e keer op die dag) over 1 Samuel 17: David en Goliath. David was klein maar niet bang. Als je niet wilt vechten moetje geen christen worden. Maar niet met stenen, nee, als het zout der aarde. Vanuit Gods liefde strijden voor eerlijkheid en gerechtigheid in de vaak corrupte samenleving.

Samen met andere kerken. We moeten niet zeggen: ik ben gered, klaar. Zout is weinig maar werkt toch door. U zegt misschien: bij ons geen bijbelkring thuis, er wonen toch geen christenen in onze buurt. Bent u heimelijk bang voor stenen door de ruiten? God wil u gebruiken voor Zijn Naam.

Het bleek een doopdienst te zijn: twee exmoslims waren via het huwelijk christen geworden. Een formulier werd gelezen, vragen gesteld: gelooft u in Alla Papa, de Zoon en de Heilige Geest, de Bijbel als getuigenis van Gods werk? Belooft u trouwe navolgers te zijn in het dagelijks leven, in leven en leer? Na het jawoord werd de doop bediend. Na de dienst werden de dopelingen (en wij) toegesproken. De man bedankte. Een Bijbel werd uitgereikt. Wij konden de gedoopten de hand drukken. De vrouw vertelde dat haar moslim-ouders uit Borneo na 7 jaar nog tegen waren.

In de consistorie kregen wij verdere informatie. Thema van het jaar was: kinderen en gezinnen. Volgend jaar: armoede. Voor 't eerst in samenwerking met de (moslimse) N.U. Hoe staat u tegenover de overheid? Een beurzenprogramma sluit aan bij de overheid. Een deel van de kerstcollecte ging naar de overheid: kleding voor de gemeentereiniging. Over de kerkschendingen: er was 28 miljoen roepia schade, er werd 57 miljoen roepia gegeven. De rest is besteed aan een pastorie. Toen over onze Westerse context: secularisatie. Hoe bewaren wij de jeugd? Wat zou u ons adviseren? Wij: liefde. Een concentratie op de kern.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen