Wat bij schriftuitleg bedacht moet worden (4)

Objectiviteit vereist

In een consistoriekamer wordt voordat de dienst begint door een der ouderlingen in het zogeheten voorgebed nog wel eens gebeden of de dominee het Woord mag brengen naar de zin en de mening van de Heilige Geest'. Dat mag terecht van de Heere worden begeerd. Het is van het hoogste belang dat de Schriftwoorden worden overgebracht zoals de Heere die bedoeld heeft.

Er waren onder het Oude Verbond ook immers valse profeten, die zich beriepen op een droom of openbaring, die ze van God zouden hebben ontvangen. Denk maar aan de leugenprofeten rondom koning Achab.

Er waren en zijn onder het nieuwe verbond ook valse leraars. We hebben ons strikt te houden aan wat God wil en bedoelt, en moeten niet anders dan Johannes de Doper stem, werktuig van God willen zijn.

Wat objectiviteit verbiedt

Wie zelf het Woord van God mag verkondigen mag nimmer eigen gedachten of wensen indragen in de boodschap. Eigen opvattingen, verlangens, schema's, moeten eigenlijk worden uitgeleverd aan het Woord Gods. Wat niet bevalt mag niet blijven rusten of bij de uitleg maar overgeslagenworden. Evenmin mag het Schriftgetuigenis worden verwrongen of verdraaid naar eigen lusten of naar de zinnen van de gemeente of de ligging ervan. Dan doet zich wel de mogelijkheid voor dat we de één veel te nauw en de ander veel te ruim zijn. Dat zij dan zo, we mogen geen ogendienaars of mensenbehagers zijn. Die verzoekingen zijn er zeker. Aanpassing van de boodschap aan wie of dan ook is een voortdurend dreigend gevaar.

De allerbeste Verkondiger van het Woord, de Heere Jezus maakte het Zelf mee, dat velen zeiden 'deze rede is hard, wie kan dezelve horen'?

Heeft de Heiland toen Zijn prediking bijgesteld? Eeuwen tevoren werd het de Godsman Jesaja al toegevoegd: schouwt ons niet wat recht is, spreek tot ons zachte dingen, schouwt ons... bedriegerijen', Jesaja 30:10.

Terecht is wel gezegd 'de verkondiger is de eerste hoorder van de boodschap'. Steeds mag voor en bij de prediking wel gebeden worden 'spreek Heere, Uw knecht hoort'. Niet altijd gaat een tekst open op de studeerkamer. Soms kan de Heere met het toesluiten ervan bedoelen dat we een ander gedeelte van de Bijbel zullen bespreken. Soms laten we het (voorlopig) rusten omdat we er op dit moment geen licht over ontvangen.

Waarmee objectiviteit rekent

Het is bepaald niet zo dat de persoon van de prediker weg te vlakken is. De persoonlijke gesteldheid van de verkondiger staat niet onverschillig ten opzichte van de boodschap die gebracht moet worden. Zoals wij allen verschillende zintuigen gebruiken, en de een heeft een beter gezicht, de ander een scherper gehoor, zo gaat het ook om de persoonlijke rechte gesteldheid voor de verklaring van het Woord Gods.

Daarmee wordt de waarde van het Woord niet meer of minder, neen Het blijft Zichzelf gelijk. De persoon zelf draagt niets bij aan het Woord, Het is en ligt er al. De ene dienstknecht kan ook verder geleid zijn dan de andere op de weg van het heil. Niettemin de Schrift moet voor beiden worden geopend door de Heilige Geest alsook verstand en hart van de brenger van de boodschap. Eigen ervaringen mogen nooit boven op het Woord worden gelegd om bij de gemeente indruk te maken.

Eens werd een collega heel erg boos op mij, die ik had beluisterd in een in treedienst en die daarin had laten uitkomen dat de gemeente blij moest/mocht zijn een geroepen dienstknecht te hebben gekregen.

Ik sprak hem daarna en vroeg 'wat zou voor de gemeente groter zijn, dat er een geroepen knecht is gekomen, of dat er een roepende God is? En van Hem heb ik zo weinig gehoord'.

We hebben onszelf toch niet te brengen?

Dat objectiviteit niet gemakkelijk is

Ik zal niet worden tegengesproken met de stelling dat elke voorganger eerlijk en onverkort het Woord Gods moet verkondigen. Toch is dat ook niet gemakkelijk. Ga maar eens na hoe verschillende - en dan bedoel ik natuurlijk Schriftgetrouwe - commentaren soms ook een heel verschillend licht laten vallen op Schriftwoorden en teksten. Er zit toch altijd iets van de spreker of schrijver bij. Met alle achting die we voor Gods knechten kunnen hebben, zullen we toch soms meningen en gevoelend van hen laten liggen, omdat die niet ons zo aanspreken. We zijn allereerst leerlingen van de Heere Jezus als het goed is. Daarna kunnen ook leermeesters onze gids zijn, zoals bijvoorbeeld de Zwitsere reformator Johannes Calvijn. Niet iedere dienstknecht van God is het Woord ongehoorzaam wanneer hij de inzichten van Calvijn niet deelt over de waarde of het karakter van de bekering van de Ninevieten of van koning Manasse of over de zin van de vraag van Johannes de Doper 'zijt Gij Degene Die komen zou of verwachten wij een ander'? Soms zullen twee predikanten verschillend over één en dezelfde tekst preken. Beiden kunnen het Woord recht snijden, zonder dat men de een gelijk en de ander ongelijk moet geven.

Voor eenzijdigheid kan bewaren vervolgstof uit een Bijbelboek of - hoofdstuk te preken en trouw de Heidelberger en andere belijdenisgeschriften te behandelen. Men moet altijd waakzaam zijn; niet in het minst tegen invloeden van het eigen hart.

Laten we ook ordelijk de boodschap brengen en de tekst trachten te verklaren. Ik hoorde een dominee me eens vertellen 'joh, ik was zelf nog maar kort predikant toen een ouderling na de zondagmorgendienst me toevoegde 'dominee, hangt bij u het vloerkleed aan de zolder en staat het bankstel in de keuken'? Ik antwoordde verbaasd 'nee, natuurlijk niet, waarom vraagt u me dat' ? De ouderling 'zorgt u er dan voor dat het een beetje op zijn plaats komt te staan in uw preek. Wat u zegt is goed en waar, maar het verband is zoek en u zet de zaken op de verkeerde plaats'. Het gaf tussen ouderling en dominee geen verwijdering, integendeel. Zulke ouderlingen zijn goud waard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen