Wat bij schriftuitleg bedacht moet worden (5)

Een 'goeie' dominee

Jaren terug vroeg ik aan jongere catechisanten eens 'hoe weten jullie nu, als je in de kerk komt en bent, dat er een goeie dominee preekt? '. De een zei 'als hij uit de Bijbel preekt' waarop meteen een ander inviel met 'meid, dat doen ze toch allemaal!'. Ook werd gezegd 'als hij over de Heere Jezus preekt' en zelfs zei een jongetje 'als die preekt hoe je verloren gaat en hoe je behouden kunt worden'. Een kennelijke verwijzing naar 'de twee wegen'. U ziet: antwoorden waaraan een gesprek vast te knopen was, wat ook prompt gebeurde. Het gaat echt om bediening van het Woord. Dat moet verkondigd worden en Zijn loop hebben.

Woord en woord zijn twee

Er wordt weleens wat de Bijbel betreft onderscheid gemaakt tussen de Goddelijke en de menselijke factor. De Bijbel is het Woord van God maar de Heere benutte mensen als instrumenten daarbij. Dat is ook te bemerken. Een Jesaja sprak anders dan zijn tijdgenoot Micha, de eerste was 'grote-stadsprofeet' de andere man van het boerenland, wat ook blijkt uit de beeldspraak die zij bezigen. Petrus schreef anders dan een Paulus. Wel moeten we voorzichtig zijn met die onderscheiding. Anders kunnen mensen zeggen 'ja, dat schreef Petrus wel en dat zei Paulus wel, maar dat was van hun zelf, daar behoef ik me niet aan te houden'.

We zijn het niet eens met de Schriftleer van Karl Barth, die onderscheidde tussen Heilige Schrift en Gods Woord, de eerste wordt de laatste als die je persoonlijk raakt'.

Maar wel kunnen we onderscheid maken tussen het Woord Gods in formele en in materiële zin. We bedoelen daarmee dat wel alles betrouwbaar is wat de Bijbel vermeldt, maar nog niet gezaghebbend Woord Gods. Als de slang spreekt in het paradijs, als zelfs een knecht van God een leugen woord verbreidt, 1 Koningen 13:18 dat zijn collega het leven kost en als de Farizeeën hun beschouwing weggeven, Johannes 9:16a, dan moeten we zulke uitspraken (onder)scheiden van wat de Heere ons opdraagt te betrachten. Zelfs een knecht van God kan zich vergissen. Nathan gaf David volgaarne toestemming om de Heere een huis te bouwen maar de volgende dag moest hij de koning aanzeggen, dat hij dat niet zou en mocht doen maar Salomo. In de genoemde voorbeelden is er in de Schrift de 'auctoritas historiae', het is allemaal wel zo gezegd en geschied als de Bijbel ons bericht. En wat een waarschuwingen voor ons liggen intussen daarin opgesloten. Hoe onthullend de zonde, hoe ontdekkend aan het verdorven hart van ons, gevallen mensen! Maar hoe inwinnend ook voor Gods straf en de erkenning van de rechtmatigheid ervan. Maar de Schrift kent ook de 'auctoritas normae'. Dan wordt ons aangewezen wat we hebben te geloven met ons hart, hoe we ons hebben te gedragen voor de Heere en jegens de mensen. Zo bevat alles in de Schrift onderwijs, maar we hebben na te gaan of wat daar in de tekst staat ook materieel Gods Woord is. Dan schrijven we God geen ondeugden toe en worden we ook bewaard voor verkeerde toepassingen.

Middelpunt

Het centrale in de Schrift is altijd weer de Godsopenbaring in Jezus Christus. De Schriften getuigen van Hem naar Zijn eigen woord, Johannes 5:39. Hoe kan het bestaan dat in een preek nauwelijks de naam van de Heere Jezus wordt genoemd? ! Spurgeon zei eens tegen een student na afloop van zijn preek 'er zaten veel goede dingen in, maar er was niet zoveel evangelie in om een vlieg van zonde te overtuigen en te doen vluchten tot de Zaligmaker'.

Zouden we er geen last van moeten hebben als dat van onze preken gezegd moest worden? Het is toch de opdracht 'en in Mijn naam gepredikt worden bekering en vergeving van zonden', Lukas 24:47! En laten we ervoor oppassen alles netjes in een schema te plaatsen 'eerst dit en dan... en vervolgens...' Zeker, er is een orde des heils, maar de Heere is vrij. Sommige van Zijn kinderen leert Hij de weg der zaligheid om zo te zeggen wel eens 'van achteren naar voren'.

Niet zo gemakkelijk is het, prekend uit het Oude Testament, de christologische lijn te trekken. De oudtestamentische geschiedenissen zijn maar geen echte gebeurtenissen maar een boodschap met een rijke, geestelijke inhoud op de Heere Jezus betrokken, denk maar eens aan de Hebreeënbrief, als het gaat over Abraham en Melchizedek. Denk ook eens aan een Bijbelboek van Levitikus dat de dienst der verzoening verbindt met de praktijk van alle dag! Ethiek zonder het hart van het Evangelie wordt een koude zedeleer, een lesje van moraal. En de verzoening zonder de uitwerking ervan blijft in de lucht hangen en landt niet. Het is al voor leer en leven geschreven. De geestelijke zin der woorden en dingen moet worden ontdekt en door gegeven onder de bediening van de Heilige Geest in nauw verband met Gods Zelfopenbaring in de Zoon van Zijn liefde. En helderder dan de gelovigen onder het Oude Verbond mogen we blikken in de heilgeheimen die God Zijn kinderen en knechten bekend maakt.

Wijlen ds. v. Sliedregt zei eens 'Gods volk draagt een dubbel geheim met zich mee, dat van de zonde en dat van de genade'. Ze komen er achter wat die betekenen! Maar bij het speuren naar de geestelijke zin dienen we ons voor het dwaze vergeestelijken te hoeden. Daarover zullen we zo de Heere wil het één van de volgende keren maar eens moeten hebben, vindt u niet?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen