Godsdienstvrijheid in geding (2)

Naar de hoorzitting

Zo reisden wij van hervormd Delft naar de Tweede Kamer in Den Haag voor een hoorzitting over het lot van 1300 uitgeprocedeerde Iraanse asielzoekers (20 oktober). Buiten op het plein hadden zich honderden Iraniërs verzameld. Later las ik in de krant, dat de Iraanse geheime dienst liep te spioneren, maar toen zelf weer herkend werd... Binnen mocht je de hoorzitting volgen vanaf de publieke tribune. De belangstelling was groot. De spanning ook. Een lezer vraagt misschien: wat doet een dominee eigenlijk in de politiek? En dat voor... illegalen? !

Wat is er aan de hand? In Iran greep in 1979 een islamitische revolutie naar de macht: reactie op verwestersing onder de sjah. Vooral in 1993/4 kwam er een golf van vluchtelingen naar het Westen, ook naar Nederland. Onze regering gedoogde hen eerst, maar werd strenger sinds het regime daar enigszins leek te verbeteren. Op zich begrijpelijk. Wij zijn ook een dichtbevolkt land! En er komen zoveel vluchtelingen uit vele landen. Maar is het in Iran dan al veilig? Welnu, het lot van vluchtelingen, die terugmoeten, is ook de kerk een zorg. Dat sprak de Raad van Kerken, dus ook de NH Kerk, al eerder uit in een brief aan de regering. Maar ik verneem van onze secretaris generaal, dr. Plaisier, dat de kerk niet de indruk wilde wekken alleen op te komen voor geloofsgenoten. Op zich terecht. Wij hebben in de Hitlertijd pijnlijk geleerd, dat het ons niet alleen om enkele christen-joden, maar om alle joden moest gaan. (In Amsterdam gaf dr. J. Koopmans van de Noorderkerk hen desgevraagd - na een gewetensstrijd - op het kerkelijk bureau op de Dam zonder doop toch doopbewijzen om hun leven te redden!) Maar daarom mogen wij nog wel apart aandacht vragen voor onze geloofsgenoten, dus voor godsdienstvrijheid. Zeker vanuit de kerk zijn wij bijzonder betrokken bij het lot van die Iraniërs (een minderheid) die christen geworden zijn. Omdat zij op onze weg komen. Wij denken daarbij aan het Iraanse gezin in onze eigen wijkgemeente. Laat het duidelijk zijn: dan moet je wel overtuigd zijn van de waarheid van hun vluchtverhaal. En... van de oprechtheid van bekeringsgeschiedenis. Welnu, dat zijn we echt. U hebt de verhalen inmiddels zelf kunnen horen voor de EO en kunnen lezen in het RD. In mijn laatste bezoek aan het gezin werd ik weer getroffen: de Iraanse bijbel ging weer open, nu bij Romeinen 8. Onderstreept was de tekst, dat God alle dingen doet medewerken ten goede. Volgens een beschikking van Justitie kan men best terug, als... men de overgang naar het christelijk geloof verzwijgt. Hoe kan dat geschreven worden namens een staatssecretaris? ! Dit is een oud-liberale (of paarse? ) visie op godsdienst-alsprivatsache. Daarom schreef ik: de godsdienstvrijheid is in geding. De bijval die wij kregen is hartverwarmend. Professor Douma, de bekende gereformeerde ethicus, vond in dit geval zelfs burgerlijke ongehoorzaamheid onontwijkbaar! Wij zijn als kerk niet alleen bezorgd of dit gezin daar in Iran veilig zal zijn (velen emigreren door naar Amerika: dat staat al eeuwen open voor zulke mensen), maar vooral over de vraag of bij onze eigen regering het principe van godsdienstvrijheid (voor vluchtelingen) wel veilig is. Men hoeft geen christen te zijn, om te weten, dat godsdienstvrijheid een mensenrecht is, net als vrijheid van meningsuiting. Het gaat dus niet alleen om de feitelijke situatie in zo'n islamland: die kan men verschillend taxeren. Het gaat ook niet over kerkasiel: of dat wettig is, kan men verschillend beoordelen. Een collega schreef, dat zij die christen worden, bereid moeten zijn tot getuigen in eigen land, tot martelaarschap ook, zoals Calvijn dat de Hugenoten leerde... Maar dat waren wel zijn eigen landgenoten - en zelf vond Calvijn asiel buiten Frankrijk in Geneve. Wil men in het geloof terugkeren, dan is dat hun zaak. Het is ónze zaak om hier voor godsdienstvrijheid te staan. Wie een historisch voorbeeld wil: zo verwelkomde ons land gevluchte Hugenoten uit Frankrijk! Wij pleiten juist voor godsdienstvrijheid om illegaliteit te voorkomen.

Open oor bij de Kamer

Op zo'n hoorzitting krijg je een kijkje achter de schermen van onze democratie. Ik was er dankbaar voor. Het initiatief ging uit van een D66-kamerlid. Voorzitter was een PvdA-kamerlid (hij verongelukte twee dagen later...). Wij herkenden enkele vertegenwoordigers van de christelijke partijen, met wie wij in de pauze even persoonlijk konden spreken. Allerlei organisaties kregen de kans hun verhalen te vertellen. Algemene en algemeen-bekende organisaties als Amnesty International en Vluchtelingenwerk Nederland, die hun informatie allang doorgeven, onderstreepten dat wij van het grote en gesloten Iran zeer weinig weten. Amnesty komt Iran zelfs niet binnen. Men pleitte daarom voor heroverweging. Zeer sprekend was daarna het protest van zwartgesluierde 'vrouwen-tegen-uitzetting': wie daar geen gepaste kleding draagt, krijgt 72 zweepslagen; kleding is namelijk een uiting van politiek verzet. Een vrouw, op overspel betrapt, werd gestenigd; verkrachtingen in de gevangenis willen tot spreken dwingen. Een maagd wordt bewust verkracht om niet in het paradijs te kunnen komen...

Maar ook christelijke organisaties als Open Doors en Inlia werden gehoord. Open Doors voor het eerst. Toen de namen werden genoemd van de zeven Iraanse predikanten, onder wie ex-moslims, die zijn vermoord, werd het stil in de zaal. Anders dan het ambtsbericht vermeldt, wordt de sharia (islamwet) dus wel toegepast! Open Doors bracht ook de uitspraak van IND (Immigratie en Naturalisatiedienst) over ons Delftse gezin ter sprake: ook al zou je je bekering verzwijgen, dan is het regime daar toch wel op de hoogte. Zo worden ouders van zulke mensen opgepakt. Maar vooral: accepteert de Nederlandse regering deze schending van het mensenrecht op godsdienstvrijheid?

Vluchtelingenberaad (overlegplatform van Open Doors, ZOA, Stichting Evangelie en Moslims, Gave en Evangelische Alliantie) vroeg de kamerleden zelfs met klem een aparte status in het leven te roepen voor Iraanse christenen, met name voor hen die hier of in Iran vanuit de islam zijn overgegaan tot het christelijk geloof. Amnesty International komt in het algemeen meer voor politieke gevangenen op: dat betreft dus Westers-georiënteerd verzet tegen het regime. Maar SGP en RPF bevroegen Amnesty ook over christenen: sinds 1993 moet je godsdienst op een identiteitskaart, het aantal christenen onder de asielzoekers is zeer gering. Velen zijn doorgeëmigreerd. Assyrische en Armeense christenen hebben wel godsdienstvrijheid in Iran, maar vormen een afgegrensde minderheid. Volgens Khomeini is bekering tot het christendom een keus voor het (verderfelijke) Westen. Voorgangers daar willen de gemeente niet in de steek laten. Is het 'zwijgadvies' aan bekeerlingen standaardbeleid? Men kende slechts twee gevallen. Beroep wordt ingesteld, de afloop is nog onbekend (maar het gezin mag daar niet op wachten, C.B.). Er zijn sinds het protest van 1993 geen officiële executies meer, wel arrestaties. Men moet bij kerkdiensten zijn identiteitskaart tonen. Bij het 'uitdragen' van het geloof moet men niet denken aan evangelisatieacties (die zijn onmogelijk), maar slechts aan het desgevraagd geven van een Bijbel door voorgangers. Niemand wordt ongewild benaderd over het christelijk geloof.

Falend regeringsbeleid

Kamerleden van links tot rechts bevroegen in de middagzitting de ambtenaar van Buitenlandse Zaken, die het ambtsbericht opstelt en de staatssecretaris die meekwam, grondig. Wat was hun reactie op de gehoorde verhalen? Het RPF-kamerlid begon direct over godsdienstvrijheid: hoe kan een ambtsbericht van niets weten, terwijl hier de verhalen over tafel gaan? ! Maar de ambtenaar had opnieuw respect gekregen voor onze ambassade in Teheran, die heus ook contact met oppositiegroepen heeft. Publiciteit hierover zou de informatiebronnen doen opdrogen. Maar de ambtenaar zei graag gebruik te maken van deze nieuwe informatie en beloofde die te verwerken in het volgende ambtsbericht. Met de Iraanse ambassade hier heeft het ministerie daarover geen overleg. Men heeft alleen contact over laissez-passers. In het ambtsbericht van juni zijn al verbeteringen aangebracht. Wat kwam er terecht van de zgn. monitoring (volgen van teruggestuurden)? Dat bleek beperkt tot passieve monitoring. Wat betekent dat? Men krijgt het telefoonnummer van de ambassade. Wat vond hij van de verhalen? b.v. over steniging? Eén geval bleek niet juist, drie andere waren onzeker, maar na afsluiting van het ambtsbericht werd inderdaad één geverifieerd geval geconstateerd. De staatssecretaris vond Europese aanpak nu nog niet mogelijk. Het ambtsbericht bedoelt geen algemeen beeld te geven van de mensenrechtsituatie in het betreffende land. Toen bleek dat men al in december had moeten ophouden met monitory op het vliegveld. I.v.m. Iraanse onvrede over de Nederlandse pers. Ook huisbezoeken waren gestaakt. De verontwaardiging in de zaal was algemeen. Dit was verzwegen aan de staatssecretaris. In juni nam de kamer nog een motie aan die juist om aanscherping vroeg. Moet de rechter nu wachten op het volgende ambtsbericht? Nee, zei de staatssecretaris. Hij bleef bij het standpunt uit het oude ambtsbericht, dat terugsturen 'niet op voorhand onverantwoord' is...

Intussen vertelden woordvoerders van de Zweedse en Duitse regering hoe men in hun land het probleem aanpakt. Ook in Zweden beoordeelt men elke vluchteling afzonderlijk, maar als men twijfelt aan het vluchtverhaal geeft men 'het voordeel van de twijfel'.

De kamerleden willen de regering bevragen in de plenaire Tweede Kamer (volgende maand). Maar het kamerlid van D66, dat het initiatief nam tot deze hoorzitting, en nu constateerde dat de kamer niet juist geïnformeerd was, had - volgens de krant - 'toch te weinig "concreets" gehoord om Schmitz te verzoeken haar beleid te wijzigen'. Kamerleden van de regeringspartijen zeiden te vrezen voor rechtsongelijkheid als voor Iraanse asielzoekers een ander beleid wordt gevoerd dan voor die uit andere landen. Zo blijven wij in spanning. Wat komt er uit? In Trouw stond, dat Nederland jegens Iraniërs strenger is dan andere landen in Europa. Het liberale Nederland! Je denkt: dat was in het verleden anders. En was men in andere opzichten maar wat strenger...

Appèl

Ligt het niet op de weg van de kerk, om opnieuw en nu duidelijker bij de regering op te komen voor godsdienstvrijheid? Daarover heb ik tijdens de hoorzitting nog geen uitspraak gehoord. De vraag van Open Doors bleef liggen. Hierover moet Justitie zich klip en klaar uitspreken. In mijn onnozelheid denk ik verder: Waarom heeft onze regering hierover geen enkel contact met de Iraanse ambassade over het asielzoekersprobleem? Waarom doet zijn geen appèl op de Iraanse regering? Moeten wij dat dan niet doen als kerk? ! Men zou daarbij kunnen wijzen op het feit, dat in Iran wel Assyrische en Armeense christenen godsdienstvrijheid hebben: hun christelijk geloof is toch geen verdeifelijk-Westerse invloed, maar ter plekke ouder dan... de islam! Onwillekeurig moet ik denken aan de geschiedenis van Esther uit de Bijbel, die plaatsvond in dit land. Haar adoptiefvader zei: Als je nu blijft zwijgen...! Kom nu uit voor je geloof en kom op voor je volk. Toen ging Esther naar de koning: 'Kom ik om, dan kom ik om'. Haar tussenkomst hielp: het boek Esther eindigt met het Purimfeest, dat de joden vieren tot op de huidige dag.

Het zoontje (13) van ons Iraanse gezin, inmiddels mijn catechisantje, schreef een brief aan onze Koningin: 'Hallo, majesteit, hoe maakt u het? U hebt een mooi land. Mogen wij hier blijven? Want als wij terug moeten, wordt mijn vader vermoord, mijn moeder gevangen en wij als kinderen moeten de straat op'.

De koningin liet terugschrijven, dat zijn brief doorgestuurd is naar de staatssecretaris. Wij vragen haar die brief echt te lezen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen