Jakarta:Kerk in een wereldstad (2)

3. Een Pinksterkerk

Ook in Jakarta bezochten wij een Pinksterkerk, de Gereja Bethel Indonesia (GBI). Een heel complex. Ze hebben een Theologische Hogeschool met 60 docenten en 700 studenten! Er was juist een synode geweest. Collega IJkel vertolkte onze verbazing: een Pinksterbeweging met theologie en kerkorganisatie? ! Lid van de Raad van Kerken? Voorzitter en secretaris ontvingen ons hartelijk. Zij benadrukten wat ons verenigt, niet wat ons scheidt. Later komt de grand old man ook binnen, dr. Senduk, de stichter. Hij spreekt zowaar Nederlands (was 2 jaar in Den Haag, waar ook een Bethelgemeente is). Een introductieboekje vertelt van hem: toen zijn geestelijke vader F. G. van Gessel als Nederlander bij de revolutie van 1945 dreigde te vallen, handhaafden de andere leiders hem. En toen de regering Amerikaanse steun afwees, scheidde men zich in 1952 af: maar (anders dan in Nederland) verschrompelde de oude groep, en groeide de nieuwe enorm. Hoe staat u in de samenleving? Antwoord: holistisch, dus: evangelisatie én dienst (poliklinieken, scholen, ontwikkelingswerk). Uit u kritiek op de regering? Alleen via de GPI. Druk uit het buitenland maakt meer indruk, bv. Clintons reactie op de kerkschendingen. Soeharto wil zijn gezicht niet verliezen. Hij gaat voortaan niet alleen Koran-wedstrijden voor de tv openen, maar ook die van christelijke koren en boeddhistische activiteiten. Deze Bethel-broeders hopen op steun van regering en kerk in Nederland, bv. studiebeurzen voor theologen e.a. Een doctorsgraad geeft hogere politieke functie. Christenen krijgen weinig kansen om door te studeren. Zijn er dan geen rijke christenen in Indonesië, die kunnen helpen, bv. de Chinezen? Antwoord: dat gebeurt ook, maar nog niet genoeg. Waarom in het buitenland? Is het hier niet goed? Nee, de graden van Duca Wacana (Yogya) en STT (Jakarta) zijn niet erkend: zij worden door de regering vergeleken met middelbare scholen... In Situbondo is ook een Bethelkerk verwoest. Traditionele kerken bereiken moslims minder. Bij bekeringen zijn er altijd conflicten, zie Handelingen der Apostelen. Hoe evangeliseert u? Uitnodigen voor genezingssamenkomsten. Veel moslims worden daar genezen en zo christen. Ook mensen die opgegeven waren. Ook artiesten, die dan met hun gospels grote invloed krijgen. Er is pas een ; dokter uit het kraton genezen en bekeerd, Dat is toch bijbels? vraagt dr. Senduk.

Doet u ook aan inculturatie? Wij accepteren de cultuur, mits er geen occultisme in voorkomt. Ze verbieden in Toraja de 'dodenfeesten'. 'De ziel heeft geen karbouw nodig'. Die feesten zijn ook verspilling van geld en tijd, gaan ten koste van het gezinsleven. In de Bethel-geloofsbelijdenis staat ook een artikel over genezing: verlossing ; van ziel en lichaam. Ook maatschappelijk?

Ja, er is een departement voor voeding enz. Doen ze ook aan exorcisme? Alleen bij occulte invloed. In een dorp was het dorpshoofd eerst tegen het Evangelie. Totdat een ziek kind werd genezen. Toen is het hele dorp bekeerd. Praktiseert u ook tongentaal? Ja, mits tot eer van God en vertaald voor de gemeente. Hoe gaat uw eredienst? : We gebruiken bestaande en nieuwe liederen, m.n. aanbiddingsliederen. We kunnen ons in de protestantse diensten niet echt inleven. Herhaling verdiept. Er is eerst melk nodig (1 Petrus 2). Men moet Gods goedheid proeven en zo door de H. Geest aangeraakt worden. God troont op de lofzangen (psalm 22). ?

Maar de H. Geest werkt toch ook en primair door de verkondiging van het Woord? Ja, beide. Zowel cognitief als affectief. Aan het slot van de zitting bood dr. Senduk vijf boeken aan: door hemzelf geschreven geloofsleer.
Op de binnenplaats zagen we nog een aantal synodeleden: papoea's! Wat een verrassing. Dat hadden wij bij de etnische kerken van Java en Toraja natuurlijk niet gezien. Anders dan de traditionele kerken zijn deze Pinksterkerken natiebreed. Zoiets als de Raad van Kerken. Een hartelijke begroeting met de papoea's volgde,
Ik vroeg of ze pionier ds. Kuyt kenden. Zeker wel! We gingen natuurlijk samen op de foto: zwart-wit. Hierna gingen wij het kerkgebouw bezichtigen en de muziek horen. Dr. Senduk liep mee. Al hebben ze een synode, ze leggen de plaatselijke gemeenten geen juk op. Senduk bleek een Molukker te zijn, die van formeel-confu-
cianisme tot Christus was bekeerd. Terugziende op zijn levenswerk sprak hij van 'Gods werk'.

Terugblik

Aan een indrukwekkende reis kwam een einde. Ieder ging weer terug naar zijn gemeente in Nederland. En in 'Oegstgeest' kwamen we samen voor een nabetrachting. Wat trof je het meest?

De contrasten! 'Indonesië. Harmonie op de rand van een vulkaan', heet een boekje. De natuur is paradijselijk (de gordel van smaragd), maar wat kunnen steden stinken! Indonesië wil een nationale eenheid zijn, maar de spanning tussen Java en de rest is een tijdbom. Het is het grootste islamland ter wereld en toch geen islamstaat geworden. Het heet nog een ontwikkelingsland, maar de economische groei is groot. Communisme is taboe, maar democratie ook. Terwijl wij hier zoeken naar een economie-van-het-genoeg, gaat het daar om economische groei (en de verdeling daarvan!). En de kerk? De jonge kerken zijn sterk gegroeid (sinds 1940 is de bevolking verdubbeld maar de kerk vertienvoudigd), maar voelen zich ook meer bedreigd. (Was vroeger de islamzending verboden, nu dreigt het omgekeerde). De christenen hadden een voorsprong, maar komen nu juist in een achterstand. De pre-moderne contextualisatie in Java en Toraja is boeiend, maar de grote steden roepen al om moderne contextualisatie. De kerk-in-deminderheid (op Java) lijdt onder kerkschendingen en zoekt de dialoog, de kerkin-de-meerderheid (Sulawesi) niet.
Wat kunnen we van elkaar leren? Wat nemen ze ons niet meer af?

Ons trof hun eenvoudig, spontaan bijbels geloof, gebed en getuigenis. Vooral de groep uit Ghana was daardoor geraakt. Dat doorbrak onze Nederlandse modaliteiten en - onze gespleten westerse cultuur. Toch dachten sommigen van ons: waar is daar het klassieke besef van zonde en genade? en anderen: en wat, als toch de moderne vragen doorbreken? In de dessa vind je ontwapenend 'zondagsschoolgeloof, maar aan de academie meer Westerse kritiek: contextverschil binnen dat land. (Goed dat de reformatoren en Augustinus vertaald worden. Dat kan valse dilemma's voorkomen).

Het contrast tussen minderheid en meerderheid meenden wij te herkennen in Nederland: denk aan de kerk in de randstad en in de 'bijbelgordel' bij ons... Wie heeft er meer te verliezen?

Wij vergeleken steeds het onvrije religieuze klimaat daar met het vrije, geseculariseerde klimaat hier. Wat is dan moeilijker: leven onder de wet of onder de wetteloosheid? De kerk daar groeit!

Wat is tenslotte de 'winst' van zo'n dure reis (overigens met eigen bijdrage!)? Echte 'wederzijdse assistentie' blijkt moeilijk. In elk geval: horizon-verbreding, zicht op de wereldkerk, inspiratie! Moge die inspiratie wederzijds zijn en niet vervluchtigen, maar doorwerken. In de kapel stonden wij stil bij Handelingen 15: Paulus en Silas bezochten de jonge kerken, 'om te zien hoe zij het maakten'. Meer niet. Gemeenschap der heiligen. Niet minder dan dat. In de bijbel al internationaal. En we zongen uit het avondlied:

'Opdat de dank u toegezonden op aard nooit onderbroken wordt maar steeds opnieuw door mensenmonden gezongen en gesproken wordt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen