Is de centrale kerkenraad de baas?

Vraag: Hoever strekken de bevoegdheden van een centrale kerkenraad ten opzichte van de wijkkerkenraden? Kan hij aan een wijkkerkenraad verplichten een middagdienst te beleggen? In hoeverre kan de centrale kerkenraad (afgekort als CK) invloed uitoefenen op de vormgeving van de eredienst van de wijkgemeenten?

Beantwoording: De verhouding van de centrale kerkenraad tot de wijkkerkenraad is in de kerkorde niet zo eenvoudig, ook al staan er uitvoerige bepalingen in de ordinanties.

In ordinantie 1.2 wordt het arbeidsveld van de kerkenraad in het agemeen onder woorden gebracht. Tot de taken van de kerkenraad behoort in de eerste plaats het 'onderhouden van de dienst des Woords en der sacramenten'. Verder behoort het onder meer tot zijn roeping: opzicht te houden; leiding te geven aan de opbouw van de gemeente en haar dienst in de wereld; het bevorderen van de plaatselijke eenheid der kerken en het onderhouden van het contact met de classicale vergadering.

Wijkgemeente eerst

Bij wie berusten deze taken in een centrale gemeente (een gemeente met meer wijkgemeenten en predikanten): bij de centrale kerkenraad of bij de wijkkerkenraad?

Hier is van belang de bepaling in ordinantie 2.10.1. Als in de kerkorde gesproken wordt over de gemeente of de kerkenraad moeten we altijd lezen 'de wijkgemeente' of 'de wijkkerkenraad', behalve op die plaatsen waar uitdrukkelijk is aangegeven dat deze keer de centrale gemeente of centrale kerkenraad is bedoeld. Met andere woorden: we moeten altijd eersf denken aan de wijkgemeente met de wijkkerkenraad. Dat is (om zo te zeggen) de eigenlijke kerkenraad! Het is de wijkkerkenraad die de directe verantwoordelijkheid draagt voor het leven en werken van de wijk-gemeente en die zorg draagt voor de gemeenteleden.

Agendascheiding

Dat wordt duidelijker als we in ordinantie 2 de artikelen 12 en 14 naast elkaar leggen. Daar wordt uitgewerkt welke taken aan de wijkkerkenraad en welke aan de centrale kerkenraad zijn toevertrouwd. De onderlinge verhouding is niet zo dat de wijkkerkenraad ondergeschikte is en dat de centrale kerkenraad in alles het laatste woord heeft. De centrale kerkenraad is geen meerdere vergadering! Er is veelmeer sprake van een 'agendascheiding': de plaatselijke taken worden verdeeld. Over sommige aangelegenheden gaat de centrale kerkenraad, andere taken berusten bij de wijkkerkenraden. We houden daarbij in gedachten dat de wijkkerkenraad de eigenlijke kerkenraad is. De slotzin van ordinantie 2.12.1 maakt opnieuw duidelijk dat het de wijkkerkenraad is die verantwoordelijkheid draagt voor alle aangeledenheden van de kerkenraad behalve wanneer ze in de kerkorde uitdrukkelijk aan de centrale kerkenraad zijn toegeschreven.

Centrale kerkenraad

Wat zijn dan die taken van de centrale kerkenraad? In ordinanties 2.15 worden maar liefst veertien zaken opgesomd. Ze hebben met name betrekking op:
• de verkiezing van de predikanten (samen met de wijkkerkenraad) en van ambtsdragers voor bijzondere werkzaamheden of met bepaalde opdracht;
• het instellen van organen van bijstand, de zorg voor het bijbelondenwijs op de openbare scholen; de behartiging van de belangen van de ge­ meente bij de overheid en andere zaken die voor de gemeente als geheel van belang zijn. Daarnaast heeft de centrale kerkenraad als belangrijkste taak om te coördineren.

De CK houdt 'contact met de wijkkerkenraden over de taak en de samenwerking van de delen in het geheel van de gemeente' en coördineert het preekbeurtenrooster.

Kerkdiensten

Met dat laatste komen we bij de verantwoordelijkheid van de CK met betrekking tot de kerkdiensten. Op dit punt is de taak van de CK beperkt: hij kan (in bijzondere gevallen) kerkdiensten beleggen ten behoeve van de gemeente in haar geheel. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan een (centrale) kerkdienst bij de herdenking van de bevrijding.

Maar voor het overige regelt de CK slechts 'getal, tijd en plaats' van de kerkdiensten en stelt hij vast op welke zondagen de sacramenten worden bedend. Samen met de predikanten wordt het preekbeurtenrooster vastgesteld om te zorgen dat de diensten evenredig aan de predikanten van de gemeente worden toegewezen.

Een centrale kerkenraad kan dus bepalen dat een wijkgemeente een middagdienst moet beleggen. Men kan bijvoorbeeld besluiten dat er in de centrale gemeente elke zondag één middagdienst wordt gehouden, waarin bij toerbeurt door de wijkgemeenten wordt voorzien. Als de wijkkerkenraad aan de beurt is voor deze dienst de verantwoordelijkheid te dragen, kan deze kerkenraad zich daaraan niet onttrekken.

Omgekeerd kan de centrale kerkenraad bepalen dat twee wijkgemeenten die samen van één kerkgebouw gebruik maken, om beurten de zondagmorgendienst vervullen. De wijkkerkenraad kan niet dwingend eisen dat de wjkgemeente elke zondag een eigen morgendienst heeft. De centrale kerkenraad zorgt voor een eerlijke en verantwoorde verdeling en spreiding van het aantal kerkdiensten.

Als twee wijkgemeenten samen dienst hebben omdat ze van één kerkgebouw gebruik maken, zullen zij het samen eens moeten zien te worden op welke manier men daaraan gestalte geeft. Als men niet tot overeenstemming komt, kan de centrale kerkenraad een rol spelen door coördinerend op te treden.

Wijkkerkenraad

De taken van de wijkkerkenraad worden omschreven in ordinantie 2.12.1 en blijken veel meer inhoudelijk te zijn. Ze omvatten de zorg voor de eredienst, pastoraat, diaconaat, apostolaat, jeugdwerk, catechese, opzicht, toelating tot de sacramenten en de verkiezing van de predikant (samen met de centrale kerkenraad). 'De zorg voor de dienst van Woord en sacramenten; wordt als eerste taak van de wijkkerkenraad genoemd! Deze zorg geldt zowel de inhoud van de verkondiging als de vormgeving van de eredienst! Een centrale kerkenraad die aan de wijkkerkenraden bindende voorschriften wil geven met betrekking tot de liturgie van de kerkdiensten gaat daarmee kerkordelijk zijn boekje te buiten. Men kan daarover ook geen bindende voorschriften opnemen in de plaatselijke regeling, omdat daarin geen verantwoordelijkheden van de wijkkerkenraden kunnen worden afgenomen die hun door de kerkorde zi n verleend. Alleen wanneer bijzondere plaatselijke omstandigheden dit noodzakelijk maken kan dat tijdelijk worden toegestaan door het breed moderamen van de classicale vergadering, aldus ordinantie 2.12.2. In normale omstandigheden is daar geen sprake van.

Conclusie

De conclusie moet zijn: de centrale kerkenraad zorgt voor een goede coördinatie, maar de wijkkerkenraad bepaalt inhoudelijk hoe aan eredienst en pastoraat, catechese en jeugdwerk, apostolaat en diaconaat gestalte wordt gegeven.

De wijkkerkenraad is de eerste en eigenlijke kerkenraad!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen