Globaal bekeken

Wijlen dr. Hendrik Algra, in leven senator voor de ARP en hoofdredacteur van het Friesch Dagblad, liet bij zijn overlijden een manuscript na, waaraan hij tot de laatste dag had gewerkt. In 1982 werd het bij Wever te Franeker uitgegeven onder de titel 'Die fijne lange dag'. Hieruit twee fragmenten:

• Gekerstende taal

'Het liomt vaak voor, dat in een oer-Fries gezin tafelgesprekken in het Fries worden gevoerd. Ma als vader dan voorgaat in het gebed, dan is het op eens in het Hollands. Sommigen vinden dat heel vreemd. Maar het is niet zo vreemd. Want als iemand voorgaat in gebed, dan gebruikt hij de taal waarin hij ook zijn Bijbel leest. En dat is lange tijd ook in Friesland de Staten-Bijbel geweest. En daarna nieuwere vertalingen, maar altijd in het Nederlands.

Die Bijbel helpt de bidder aan de woordenschat, die hij nodig heeft. Woorden als genade, gerechtighe heiligheid, lankmoedigheid, ontferming - hij kan niet zonder.

Als de Bijbel in een bepaalde taal wordt vertaald, dan verandert die taal wezenlijk. Dan krijgt zij er een nieuwe dimensie bij. Dan wordt zij gekerstend. En het publieke gebed in de Friese taal heeft eerst volop recht en kans gekregen, toen het kon aanleunen tegen de Friese Bijbelvertaling.

Zo is het overal op de wereld. Paul Kruger praatte Afrikaans met de Boeren, maar ais hij voorging in gebed, dan sprak hij de taal van zijn Staten-Bijbel die ook voluit zijn Bijbel was.

Natuurlijk, als hij alleen was in het veld, dan sprak hij met zijn God ook Afrikaans. Zoals ook een Fries vaak in stilte in het Fries met zijn "himelske Heit" heeft gesproken voordat hij zich de vertaling van de Bijbel in zijn memmetaal had eigen gemaakt.

En een Soembanees, die een Bijbelvertaling in de Bahasa Indonesia dagelijks gebruikt, zal ook in die taal gaan bidden. Althans, zodra het een min of meer officieel gebed betreft.

Zó nauw is het dagelijks Bijbelgebruik met het gebed verbonden.'

• Tafelgebed

'Van 1901 tot 1905 was dr Abraham Kuyper minister-president. Eigenlijk moet ik schrijven: voorzitter van de ministerraad, want een échte minister-president als leider van het kabinet kennen wij in Nederland niet.

Het belette dr Kuyper niet, om zijn ambt met zwier uit te oefenen. Hij liet zich graag zien in binnen-en buitenland. Maar hij verwaarloosde intussen de contacten met zijn "mannenbroeders" niet. Hij kwam graag op hun landelijke jaarvergaderingen en zijn binnenkomen was al een nummer apart.

Hij at ook in de middagpauze met bestuur en genodigden. Daar zaten ze dan, de minister-president aan de rechterhand van de voorzitter Het gesprek was natuurlijk geanimeerd en iedereen trachtte er wat van op te vangen.

Intussen hadden de obers de soep opgediend en de maaltijd zou kunnen beginnen. Maar eerst moest er natuurlijk worden gebeden om een zegen over wat in gereedheid was gebracht. En het was toen in zulke kringen nog niet ontdekt, dat de voorzitter ook met zijn mes tegen een glas kon tikken om daarna "enige ogenblikken stilte" te verzoeken. Zo kwam de voorzitter er niet af

Maar hij was in tweestrijd. En het werd een beetje spannend.

Toen vermande hij zich en zei: "Zou Uwe Excellentie om een zegen willen vragen? "

Dr Kuyper knikte en stond op. De broeders zetten er zich toe, want wat nu zou gebeuren was niet alledaags.

Dr Kuyper vouwde de handen en zei: "Heere, zegen deze spijze, amen". Toen ging hij weer zitten.

Even was er een vreemde stilte. Toen zei de voorzitter: "Dank u wel. Excellentie. Ik wens alle gasten een smakelijke maaltijd".

De broeders hebben er wel over nagepraat, later Zelfs nog veel later

M. Stol, een medewerker van de Vrije Universiteit, trok scholen, toog-en zendingsdagen af en gaf daarover een lichtvoetige impressie, uitgegeven onder de titel langs 's He(e)ren wegen - notities van een voorbijganger' (uitgave Kok, Kampen). Hieruit nemen we twee fragmenten over, de eerste n.a.v. een boek van L. Nieuwland, 'Uit het leven van ds. A. Verhagen'dat hij meenam van een toogdag van Bewaar het Pand (Chr. Geref.), het tweede n.a.v. een gesprek met een zuster, op terugreis in de bus van een zendingsdag in Harskamp van Het Gekrookte Riet.

• 'Hef boek vertelt, dat ds. Verhagen eens onder het gehoor van Wisse verkeerde en direct daarna vertrok, zonder een hand te geven. Wisse schreef hem een briefje met deze vragen: "Hoe kwam dat? Was het woord tegen uw instemming? Neen toch? Dat zou mij spijten. En hebt gij mij kunnen ver­staan? Gezien het verschrikkelijke weer, viel de opkomst mij enorm mee. Nu, ik hoop dat ge mij even ­ een lettertje verwaardigt". De opmerking over de hoge opkomst getuigt van de aan alle mensen be­kende zelfingenomenheid van Wisse en ds. Verhagen gaat daar eerst op in zijn antwoord in dicht­ vorm. We geven alle coupletten:

Waarde Broeder!

Wat Wisse preekt is zeker waar.
Toch, broeder, er dreigt een groot gevaar!
Want toch die preekstoel is zo hoog.
Blijft men wel klein in eigen oog?

De prediker is een kaars,
Die brandende, toch moet verteren!
Dit is de grote les des Heeren,
Die al Zijn knechten moeten leren!

Uw prediking was gereformeerd,
Daar heeft u zelf Iets van geleerd!
Maar wees bevreesd voor de remonstrant,
Die maakt toch alles contraband!

Het grote voorrecht dat u geniet,
Is werkelijk iets, wat men zeiden ziet!
Gelet op de veelheid uwer jaren,
Zo'n schare rondom u te vergaren!

De inhoud van uw betoog was af
U scheidde duidelijk het koren van het kaf!
De Roomse leer een vervloekte afgoderij.
Daar vielen wij van ganser harte bij!

Maar de belofte gaat voor de wet.
Daar heb ik zelf nooit op gelet!
Dat kon ik zo maar niet aanvaarden.
Verklaar u nader, zeer eenwaarde!

Dat ik, na de dienst, niet kwam groeten.
Daar moet u toch niet in gaan wroeten!
Ik deed het uit bescheidenheid,
Dus, broeder, mij treft geen verwijt!

• 'Mijn buurvrouw is verbaasd. Dat de blanken in Afrika niet zelf deze zending steunen! Ze is ooit zelf negen maanden in Zuid-Afrika geweest en is boos over de discriminatie aldaar De zwarten gaan in aparte treinen, zitten op aparte bankjes, ze worden gescheiden van de blanken. Nu ben ik verbaasd en ze blijkt inderdaad niet te weten, dat de apartheid voorbij is. Mogelijk krijg je dat, als je geen televisie hebt: je mist die indringende beelden van altijd zon, bruin stof, stokken en pantserwagens. Die enkele berichten over de wereldpolitiek, voorop het Reformatorisch Dagblad, maakten op haar weinig indruk. Het is ook maar het woelen der volken, het is aards gedruis. Men haaste zich toch liever naar de ommezijde, de kerkpagina, vol geestelijk nieuws en met elke dag een meditatie van een oudvader Ze leest vooral geestelijke weekbladen, en wel een veelheid: sinds haar 27ste levensjaar De Vriend van Oud en Jong, verder Het Gekrookte Riet, De Waarheidsvriend en Om Slons Wil. Het is een probleem, wat je met oude nummers doet. Je gooit deze stichtelijke bladen toch niet bij het vuilnis? Je acht ze toch niet als schade en drek? Ze komt wel eens in Rotterdam bij familie en laat dan een plastic zak met deze geestelijke inhoud achter op een plaats, waar zwervers komen, en voegt er wat eetwaren bij. Als lokmiddel. Eenmaal deponeerde ze zo zelfs een Bijbeltje (statenvertalinkje). Ik heb hetzelfde probleem en dump oude nummers bij het Documentatiecentrum voor de Geschiedenis voor het Protestantisme van de Vrije Universiteit. Men wendt altijd blijdschap voor en er hoeft zelfs geen rol pepermunt aan toegevoegd te worden. Israëlieten en mohammedanen hebben overigens dezelfde scrupule en bergen hun versleten heilige teksten op in verborgen magazijnen fgenlzaj die nu gevonden worden. In Jemen zijn achter een muur handschriften van de Koran gevonden met een tekst, ouder dan de vaststaande. De wetenschap krijgt geen inzage; er zouden immers duivelsverzen in kunnen staan.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen