Zorg om al de gemeenten

Paulus zegt, dat hem dagelijks de zorg van al de gemeenten overvalt (2 Kor. 11 : 28). Dat kan men zich enigszins voorstellen bij de apostel der heidenen, die aan de wieg stond van de vroeg-christelijke gemeente. Wie zou zich met hem durven meten? Nochtans neemt Calvijn dit woord over als voorbeeld voor alle dienaren. Hij zegt, dat wie zorgvuldigheid draagt voor de gemeente Gods, een zware last draagt. 'Hoedanig een voorbeeld van een volkomen dienaar is dit, zorgvuldig en naarstig te zijn, niet alleen voor één gemeente, noch voor tien, noch voor dertig maar voor alle tezamen. Om de ene te leren, de andere te versterken, de andere te vermanen, aan sommige raad te geven en sommiger krankheid te genezen.'

We mogen dit woord nog verder verbreden. Dienen in de kerk op welke post dan ook betekent zorg hebben om alle gemeenten. Dat betekent, zegt Calvijn, : met veel moeiten beladen zijn. Waaraan hij toevoegt, dat er velen zijn, die aan de zorgen voorbij leven. Ze verachten de zwakheden der broeders of treden die met voeten. Zorg hebben leidt echter tot 'mede-lijden' in de toestand van anderen.

Zórg hebben om alle gemeenten is dan ook wat anders dan zich met andere gemeenten bemoeien. Het komt helaas voor, dat men zich indringt in andere gemeenten en daar problemen veroorzaakt of aanjaagt. Zorg hebben om alle gemeenten betekent echter alle gemeenten op het hart dragen. Dat geldt dan de hele kerk. Dat geldt ook als een gemeente of als de kerk ziek is. Daarom slaat de vraag hoe we met de kerk bezig zijn ook direct terug op de gemeenten. Liefdeloosheid en onbannhartigheid jegens de kerk hebben hun weerslag op de gemeente. Liefde tot de kerk - en die vertaalt zich door in liefde tot het belijden der kerk - blijft ook niet zonder uitwerking in de gemeente.

Zorgen

Alles ook wat de kerk in haar ambtelijke vergaderingen besluit heeft gevolgen voor de gemeente. Maar ook een verachting van de ambtelijke vergaderingen heeft gevolgen voor de gemeente.

Vorige week hebben we aandacht gegeven aan het feit, dat de Hervormde Kerk in het proces van kerkelijke vereniging vleugellam dreigt te geraken. Het Samen op Wegproces raakt de gemeenten diep. Vele gemeenten worden meegenomen op een weg, die zij niet willen. Dat bevordert het welzijn van de gemeente niet. Integendeel, daarmee wordt schade aangericht. Maar omgekeerd is het niet om het even hoe we, ook als hervormd gereformeerden, gegeven de ontwikkelingen die zich voordoen, zelf in de kerk staan. De vraag is of we bij alles de gemeente op het oog blijven houden, ook als we de gang van de kerk kritisch tegemoet treden, ook als we haar kerkorde onaanvaardbaar achten. We laden grote verantwoordelijkheid op ons jegens de gemeente wanneer we de kerk aan haar lot over laten. De gemeente kan immers niet zonder de omhulling van de kerk. En in de ambtelijke vergaderingen gaat toch de besluitvorming voort.

Blijven we zorg houden voor al de gemeenten? De gemeenten worden vandaag belaagd van alle kanten. Daar is de aangrijpende secularisatie, die de gemeente her en der 'klein en als tot niet' deed komen. Daar zijn de aan de Schrift vreemde theologieën, die de gemeente afvoeren van het vaste fundament. Daar is het moderne individualisme, waardoor allerwegen groepsvorming optreedt. Daar is het verschijnsel, dat in de Schrift al wordt voorzegd aangaande de eindtijd, namelijk de verkilling van de liefde.

Sommige gemeenten, ook in hervormd gereformeerde kring, verkeren diep in de problemen, omdat ze zwaar verdeeld zijn geraakt, soms ook door de ontwikkelingen in de kerk. Zo dat ambtsdragers hun verantwoordelijkheid soms niet meer aankunnen. Dat is aangrijpend. Gemeenten raken soms stuurloos.

Verantwoordelijk

In de cruciale ontwikkelingen binnen de kerk vandaag betekent op onze post blijven ook medeverantwoordelijkheid dragen. Ook als dat extra lijden aan de kerk betekent. Want de regering der kerk, zegt Calvijn, 'is geen genoegelijke bezigheid, waarin wij ons zoetelijk en uit listigheid zouden mogen oefenen, maar zij is een scherpe en harde krijg', omdat de duivel ons altijd de grootst mogelijke moeite geeft en er alles er aan doet om onze gemoedsrust te verstoren.

Verantwoordelijkheid dragen betekent zo toch ook onze plaats innemen op de ambtelijke vergaderingen. Terwille van de gemeenten. De gemeente kan niet zonder ambtelijke leiding, ook niet in de bredere verbanden van de kerk.

Met wat gezegd of geschreven wordt kunnen ontwikkelingen in gang worden gezet, die niet meer te beheersen zijn. Bij het lezen van wijkberichten in de vele plaatselijke en regionale kerkbladen, die ons onder ogen komen, valt soms op hoe vuur wordt aangestoken, dat, wanneer het niet meer te blussen valt, ingrijpende gevolgen zal hebben. Wanneer alles ernstig wordt genomen wat wordt gezegd en geschreven valt te vrezen, dat we in de schaduw van de breuk leven. Dat zou voor de gemeenten letterlijk verscheurend zijn. Wie geestelijk zorg meedraagt om alle gemeenten wordt hierdoor ook innerlijk verscheurd.

Gebed

Er wordt vandaag van vertegenwoordigers naar de ambtelijke vergaderingen heel veel geestelijke inspanning gevraagd, die ook grote spanning kan oproepen. De vraag is of dat in de gemeente altijd wordt beseft. Dezer dagen ontvingen we van een echtpaar een brief, waarin werd gevraagd om in deze kolommen aan te dringen op voorbede voor de vergaderingen van de synode, maar ook voor de classicale vergaderingen. Die vraag is niet overbodig. Hoe vaak wordt dit niet vergeten. Gevreesd moet worden, dat soms ook de echte aandrang tot gebed ontbreekt. Bij het doornemen van genoemde plaatselijke of regionale kerkbladen valt het op hoe weinig deze oproep tot gebed onder gemeentenieuws een plaats heeft. Dan valt het soms te meer op wanneer het wel gebeurt, zoals dezer dagen in een wijkbericht (Nieuwland): 'Graag willen we de afgevaardigden, die volgende week (inmiddels deze week, v.d.G) ter triosynode worden verwacht, veel wijsheid en zegen toebidden. Geve de Heere hun wijsheid om temidden van alle stemmen steeds Zijn stem te vernemen.'

Wanneer ambtsdragers worden afgevaardigd naar de ambtelijke vergaderingen van de kerk mag dat ook in de gemeente wel een zaak van gebed zijn. Want zij vertegenwoordigen in de classis, en via de classis in de synode, niet alleen de gemeenten maar zij dienen daar ook de gemeenten. Daar dragen zij de zorg mee om al de gemeenten, ook wanneer gemeenten ziek zijn en de kerk ziek is. En welke gemeente staat daarbuiten? Wanneer het gebed voor de kerk verstomt moet de vraag worden gesteld of 'alle gemeenten' nog wel in het blikveld zijn. Wanneer de kerk niet meer gedragen wordt op de vleugels van het gebed, wordt ze echt vleugellam. En bidden is toch ook allereerst belijden: Uw wil geschiede?

Opleiding

In de beleidsorganen van de kerk vallen ook wezenlijke beslissingen ten aanzien van de opleiding van de aanstaande dienaren des Woords. Ook dat heeft direct met de gemeente te maken. Daarover mag ook wel zorg zijn. Men kan zich in gemoede afvragen of in de verbrede kerk, die zich aandient, de mogelijkheden voor het aanstellen van docenten, die hun theologische arbeid willen verrichten in trouw aan de Schrift en de gereformeerde belijdenis, nog voluit aanwezig zullen zijn. Maar daarbij moet ook de vraag worden gesteld of er in hervormd gereformeerde kring nog wel overal de bereidheid zal zijn om de kerk in de theologische arbeid te dienen. Zo niet, dan zou dat op den duur funest zijn voor de opleiding en zo ook voor de gemeente. We weten heel wel, dat de universiteiten de jaren door voorgangers hebben afgeleverd, die naar Schrift en belijdenis de kerk gingen dienen, ondanks het feit dat het theologisch onderwijs niet integraal bijbels-gereformeerd was. Maar dat mag toch geen uitgangspunt zijn.

Vandaag zien we, dat aan de staatsfaculteiten benoemingen op theologische posten kunnen plaats vinden van personen, die geen enkele band hebben met de kerk. Dat vraagt bijzondere verantwoordelijkheid voor allen, die de Schrift en de belijdenis lief hebben, om bereid te zijn de kerk ook in de theologie te dienen. Terwille van de prediking.

Hoe zal het met de theologische opleidingen verder gaan? Wijlen prof. dr. J. Severijn heeft vlak voor zijn sterven gezegd, dat er geen dag voorbij was gegaan, waarop hij niet had gebeden voor de synode en voor de theologische opleiding.

Gebed is het ene, het dragen van verantwoordelijkheid het tweede. Recent is vanuit het moderamen van de hervormde synode gezegd, dat het benoemingsbeleid van de synode grondige bijstelling behoeft. Dat zal waar zijn. Maar er moet dan ook bereidheid zijn voor het dragen van verantwoordelijkheid. Zulks klemt te meer in de ontwikkelingen, waarin de kerk vleugellam dreigt te worden, zodat posten steeds minder bezet worden door personen, die de kerk naar Schrift en belijdenis kunnen en willen dienen. Dat kan diepgaande gevolgen hebben voor de gemeente.

Aangrijpend

Zorg om de gemeenten heeft met name ook te maken met de diep insnijdende secularisatie. In de afgelopen dertig jaar hebben jaarlijks honderd duizend Nederlanders de kerk de rug toegekeerd. En het kerkbezoek onder kerkleden daalde van 77% in 1966 tot 44% in 1996. Dat zijn aangrijpende gegeyens, die publiek zijn gemaakt in een dezer dagen verschenen boek 'God in Nederland 1966-1996' (zie de samenvatting elders in dit nummer). Bij de aanbieding van dat boek 'complimenteerde' prof. dr. G. Dekker de hervormde synodepreses 'met de stabilisatie van de secularisatie' in de Hervormde Kerk, die vooral te danken zou zijn aan het orthodoxe deel van de Hervormde Kerk. Zulks kan alleen een socioloog zeggen. Maar wie de kerk op het hart draagt heeft zorg om alle gemeenten. Bij de diep ingrijpende secularisatie passen geen complimenten.

Dezer dagen las ik onder de gemeenteberichten van Elspeet in het kerkblad voor de Veluwe, dat ds. P. de Vries zei te hopen, 'dat, als de 21e eeuw aanbreekt, er in Nederland nog een kerk mag zijn, die Christus als de volkomen Zaligmaker belijdt en daarom ook zijn inzettingen en rechten betracht en - heel in het bijzonder - die inzettingen, die onder de kritiek liggen van de geest van de tijd'. Wie zou daarnaar niet verlangen. De context, waarin het echter gezegd werd, doet vragen of zulk verlangen gepaard met een even vurig verlangen naar herstel van wat ziek is? Of wordt een eigen program ontwikkeld om tot zo'n kerk te geraken? We wijzen in deze nog eens op het citaat van Calvijn, waarmee ik deze bijdrage begon.

Het zou hart-ver scheurend zijn wanneer de kerk in deze tijd van aangrijpende ontkerstening in de gemeenten nog eens verder zou scheuren. We mogen ons wel met zorg afvragen waartoe zulks zou leiden in een tijd als de onze, waarin de kerk op vele plekken al zozeer gesmaldeeld is. De aangereikte cijfers liegen er niet om.

Intussen mag niet worden vergeten, dat soms gemeenten weer als uit de as verrezen zijn, in een kerk, die in belijdend opzicht het spoor bijster was. Sommige gemeenten zijn opgerichte tekenen van Gods sparende en dragende liefde. Het ging soms door diepe dalen, soms bleef een rest over en kwam nochtans de gemeente later weer tot leven.

Het is in dit alles niet om het even hoe de kerk met de gemeente omgaat. Het is echter ook niet om het even hoe de gemeente met de kerk omgaat. Boven alles uit gaat de trouw van God, die Zijn kerk de eeuwen door heeft bewaard.

De zorg om alle gemeenten betekent allereerst zorg om het rechte belijden, opdat Christus wordt verheerlijkt, maar niet minder zorg om de heelheid en de genezing van alle gemeenten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen