Torenspitsen-Gemeenteflitsen

BARNEVELD

Als het symbool van de hervormde gemeente te Bameveld geldt onbetwist de Oude Kerk. Een oude hallenkerk, maar in het begin van de dertiger jaren verbouwd tot een kruiskerk, op afstand zichtbaar door de markante torenspits. Het interieur van de kerk herbergt oude grafmonumenten, dooptuin met preekstoel van 1654 en een monumentaal orgel.

De Oude Kerk staat, ietwat verhoogd, in het centrum van de plaats. Een centrum vanouds bezet door huizen en winkels, werkplaatsen en marktplaatsen. Mede dankzij de eenheid des levens en de sterke ingang van de Reformatie was de hervormde gemeente meer dan beeldbepalend voor de plaats Barneveld. Vooral sinds de zeventiger jaren van deze eeuw is daarin verandering gekomen.

Zo was Barneveld vanouds een dorp van boeren en handwerkslieden, een plaats van ook meer dan lokaal belang, gezien voorzieningen als een notariaat. Een plaats van een zekere status, mede bepaald door de aanwezigheid van een adellijke familie, in beter tijden bewonend het kasteel De Schaffelaar, prachtig gelegen aan de rand van het dorp. De laatste kasteelheer, baron Van Essen, was tevens burgemeester en president-kerkvoogd.

Niet onvermeld mag blijven de geografische ligging van de gemeente, te weten op de grens van de Veluwe en de Gelderse Vallei en zo betrokken in strijdende partijen als tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Uit die tijd dateert het zelfgekozen martelaarschap van ene Jan van Schaffelaar, overigens tot redding van zijn manschappen. Een daad, die een monument heeft gekregen en die naambepalend is geworden. De ligging en welvaart van de plaats is verder bepaald geworden doordat het dorp in het stroomgebied ligt van verschillende beken en op het knooppunt van verschillende wegen. In het verleden aan een van de befaamde hessenwegen, waarlangs het goederenvervoer plaatsvond, van Amsterdam naar het Roergebied en in het heden aan een van de grote Europese snelwegen. Al het genoemde is van invloed geweest op de welvaart en de groei van de plaats. Het dorp Barneveld anno 1994 wordt gekenmerkt door een modern en levendig koopcentrum, met daar omheen een groeiend aantal nieuwe woonwijken en met in de periferie een veelvoud van klein-industriële vestigingen. Is dat mede ten koste gegaan aan de uitverkoop van verschillende boerenbedrijven, de boerenbevolking zelf heeft zich in de jaren volgend op de Tweede Wereldoorlog met groot elan geworpen op de verbetering en uitbreiding van hun bedrijven, vooral in de richting van de intensieve veehouderij. Het imago dat de plaats ook heeft, namelijk van kippendorp, vindt nog steeds steun in de aanwezigheid van o.a. een eierveiling en een middelbare agrarische school. Aan de hervormde gemeente werd het voorrecht gegeven enigszins met het dorp zelf mee te groeien. Zo is het aantal predikantsplaatsen sinds de zeventiger jaren uitgebreid van drie naar vijf, wordt er nu op drie plaatsen gepreekt en op een vijftal plaatsen gecatechiseerd dan wel jeugd-of ouderenwerk bedreven. De gemeente mag zich dan ook verheugen over een bloeiend jeugdwerk, over enthousiaste inzet voor zending en evangelisatie en over vrouwen en mannenverenigingen met een respectabel aantal leden. Toch is die groei maar betrekkelijk. Die is namelijk mede te danken aan de vestiging van mensen van elders gekomen. Het is daardoor, dat de kerkverlating, door sanering en kerkverlating, enigszins opgeheven wordt. In elk geval, het landelijke imago van Barneveld als zijnde een zeer kerkse, ook een zeer stijve gemeente, is niet overeenkomstig de werkelijkheid.

Wat betreft het reilen en zeilen van onze gemeente zou ik nog een drietal zaken willen noemen. In de eerste plaats in het fenomeen van een Stichting Hervormde Scholen te Barneveld en De Glind, met vestigingen (basisscholen) in elke woonwijk. In het bestuur van die stichting hebben ook kerkenraadsleden zitting. Tijdens de zogenaamde themaweken bezoeken de predikanten de scholen en laten op de zondag volgend de kinderen zich horen in de morgendiensten.

Dan een diaconie, in vroeger tijden al actief in wezen-en bejaardenzorg, doch sinds de zeventiger jaren nieuwe taken gevonden hebbend, o.a. in de zogenaamde maaltijdvoorzieningen, het volkstuinencomplex en het baanlozenproject. Daarnaast participeren de diakenen in het bestuur van het zorgcentrum 'Nebo' en in de Hervormde Diakonale Stichting voor gezinsverzorging en maatschappelijk werk.

En verder een kerkvoogdij, waarvan de leden het financiële beleid steeds gezien hebben als een geestelijke zaak. Vandaar, dat zij zich konden vinden in de figuur van ouderling-kerkvoogd en nu ijverig meewerken aan de totstandkoming van een beleidsplan.

Van de Barnevelder als mens valt ook wel een korte typering te geven. Zo is hij niet direct uit op veranderingen, neemt hij naar anderen licht een afwachtende houding aan en is hij bepaald niet leerstellig ingesteld. Bewaart hem dat enerzijds ervoor om zich te storten in allerlei kerkelijke nieuwigheden, hij houdt ook wel aan het bestaande vast, puur uit traditie. En horende de Schriften begeert hij veel meer gesticht te worden, dan in de heilsgeheimen ingewijd. Wellicht heeft het met het laatstgenoemde te maken, dat er leden afvloeiden, in het verleden naar de gereformeerde gemeente en in het heden naar evangeliegemeenten. In dit verband valt ook het hoge voorrecht te noemen, dat al voor 1600 gereformeerde predikers de gemeente gediend hebben. Toen echter,ten tijde van de Verlichting ook Barneveldse dominees gingen prediken over de menselijke deugd, als zaligmakend, leidde dat tot de oprichting van conventikels en dat weer tot het ontstaan van een afgescheiden gemeente.

Momenteel kan de hervormde gemeente van Bameveld gezien worden als een doorsnee gereformeerde bondsgemeente. Het beleid van de kerkenraad is erop gericht de gemeente te trakteren op een prediking, die voluit recht doet aan Schrift en Belijdenis en al doende mede de eenheid van de gemeente te bewaren. Gelet op al het genoemde is er reden om de toekomst niet zonder vertrouwen tegemoet te zien. Doch voornamelijk dan, als het de goede God behaagt, om Zijn Geest te zenden, om de strijd aan te binden met de stad 'mensenziel'. '

Tenslotte, oecumene wordt er in Bameveld - althans wat de hervormde gemeente aangaat - in feite niet bedreven. Het waren en zijn ook andersoortige processen, die zich hier voordeden. ' Zo ontstond rondom de vorige eeuwwisseling ' de Gereformeerde Gemeenten. Terwijl in de vijftiger jaren ook hier een gedeelte zich afsplitste om later verder te gaan als deelgemeente. En tenslotte, de gesprekken, die - in het verleden al - gevoerd zijn, op kerkenraadsniveau met de Gereformeerde Kerken, hebben niet enthousiast gemaakt voor het proces Samen op Weg. We hebben dan ook geen andere begeerte, dan gewoon hervormd te blijven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen