Torenspitsen-Gemeenteflitsen

DRACHTEN

Inleiding

Wij willen eerst in grote lijnen iets over Drachten vertellen.

De eerste bewoners van Dragten (de oude benaming!) zijn ongetwijfeld jagers en vissers geweest, die hier niet permanent hebben gewoond. Dat veranderde pas, toen men veen ging afgraven om droge grond te krijgen voor het houden van vee en voor de beoefening van de landbouw. Er ontstonden twee dorpjes, Noorder-en Zuider-Dragten.

Omstreeks 1200 a 1250 is in Zuider-Dragten een kerkje gebouwd en in ongeveer 1300 in Noorder-Dragten. In 1580 kreeg de Reformatie vaste voet in Friesland en in Dragten. Het inwonertal in Dragten werd groter toen in 1641 toestemming werd gegeven een vaart van West naar Oost midden tussen de dorpjes door te graven Aan weerszijden van deze vaart ontstonden bedrijfjes en werden woningen gebouwd; de beide Dragtens groeiden zo aan elkaar.

In 1743 werd één grote (hervormde) kerk in de plaats van de beide eerder genoemde kerken gebouwd. Deze kerk staat nu nog in het centrum van Drachten.

Omdat Dragten zo langzamerhand de grootste plaats in de gemeente Smallingerland was geworden, is er in 1830 een gemeentehuis gekomen. Dit gebouw is nu een grandcafé met restaurant; daarvoor was het gemeentemuseum er gevestigd. In de buurt van de Kapelkerk staat nu een nieuw, modem gemeentehuis en het museum is nu ondergebracht in een voormalig klooster.

In het laatst van de vorige eeuw woonde in Dragten een overwegend arme arbeidersbevolking.

Op 13 maart 1931 werd door de gemeenteraad besloten de naam Dragten in Drachten te wijzigen. Drachten groeide al doende toe naar een centrumfunctie en dat versterkte de verdere ontwikkeling. In 1945 was de gemeente Smallingerland met Drachten als hoofdplaats 12.627 ha groot met bijna 19.000 inwoners; daarvan woonde ruim de helft in de hoofdplaats.

Door de komst van de Philips-fabriek voor de productie van elektrische scheerapparaten - de Philishave - op 13 november 1950, is Drachten landelijk en wereldwijd bekend geworden. Deze fabrieksvestiging is de aanleiding tot de uitgroei van 9.917 inwoners in 1950 tot 41.176 nu.

Door de groei en de daarmee samenhangende toestroom van nieuwe inwoners van overal uit de provincie en uit den lande, veranderde ook het kerkelijk levenspatroon in het aanvankelijk rustige, landelijke dorp geleidelijk totaal. In Drachten is echter, in een grote verscheidenheid van kerken, nog veel kerkelijk meeleven, maar eveneens afbraak van betrokkenheid en ongeloof.

Rechtzinnigheid en Kapelkerk

In de vorige eeuw stond Drachten bekend als vrijzinnig, een reden waarom vele Drachtsters kerkten in de buurdorpen Garijp en Oostermeer. De rechtzinnigen kregen grond onder de voeten toen de hervormde gemeente in 1896, waarschijnlijk door onoplettendheid, de, naar later bleek, rechtzinnige ds. D. J. Aris van Garijp naar Drachten haalden. In 1899 heeft ds. Aris de Vereniging tot Inwendige Zending 'Uw Koninkrijk Kome' opgericht, die tot op heden bestaat. In het jaar daarop is door deze vereniging het evangelisatiegebouw 'Eben Haëzer' gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 26 oktober 1900. In dit gebouw ging ds. Aris voor als in de grote Hervormde kerk geen rechtzinnige voorganger was. Als steun voor de predikant heeft U.K.K. tot 1927 een drietal evangelisten in dienst gehad.

Men zou kunnen zeggen dat ds. Aris in de 27 jaar dat hij in Drachten predikant was, tot zijn dood in 1923, de smid van de rechtzinnigheid in Drachten is geweest: voornamelijk hij is verantwoordelijk voor de organisatie van de rechtzinnigen alhier. In het jaar 1924 mochten door de rechtzinnigen in de grote Hervormde kerk slechts 41 officiële kerkdiensten gehouden worden. Maar omdat de lidmaten op zondag twee keer ter kerke wilden, was dat veel te weinig. Door de onenigheid hierover is op 26 april 1925 door U.K.K. de eerste predikant aangesteld met de status van emeritus, omdat hij niet beroepen was door de kerkenraad van de plaatselijke hervormde gemeente. Het is de predikant L. M. J. S. Herfkens uit Zwaagwesteinde.

In 1926 is besloten een kapel te bouwen, ongeveer op de plaats van het evangelisatiegebouw 'Eben Haëzer'. De eerste steen is gelegd op 15 juni 1926. Reeds op 12 december van datzelfde jaar is dit nieuwe gebouw in gebruik genomen. Dominee Herfkens is gebleven tot 1928; in de periode tot 1939, er kwam een zestal verschillende voorgangers, groeide het aantal lidmaten bij de evangelisatie voortdurend. Het werk werd door de Heere gezegend en trok ook rechtzinnigen uit Boornbergum, De Wilgen, Olterterp, Beetsterzwaag en andere buurdorpen.

In 1942, door druk van de bezetter (op vergaderlokalen, dus ook op de kapel, moest een bordje 'Voor Joden Verboden' komen), werden de bijeenkomsten in de kapel officiële kerkdiensten uitgaande van de hervormde gemeente en kunnen we gaan spreken van Kapelkerk. In 1951 is ds. T. Boelens beroepen door de hervormde gemeente met een speciale opdracht voor arbeid onder de rechtzinnigen. Zijn traktement werd grotendeels door U.K.K. betaald. Hij overleed in 1956.

De verhouding tussen de beide modaliteiten werd in deze tijd en daarna beter, zodat begin zestiger jaren (1962) besloten werd tot nauwere samenwerking, met o.a. het doel, vier predikantsplaatsen te doen bezetten, nl. twee door een vrijzinnige en twee door een rechtzinnige predikant. In de wijken zou van elke richting een gelijk aantal ambtsdragers in de kerkenraden zitting nemen. Voor de rechtzinnigen pakte dit slecht uit. Rechtzinnige ambtsdragers en ook een rechtzinnige predikant, stemden met de vrijzinnigen mee aangezien zij een volledige integratie wilden bewerkstelligen. Het gevolg was dat de rechtzinnige prediking veel minder ruimte kreeg dan aanvankelijk de bedoeling was. In de periode vanaf 1979 heeft Drachten zelfs geen predikant gekend die het rechtzinnige deel van de gemeente in zijn geheel heeft aangesproken.

De Kapelgemeente (B.W.)

Uit bovenstaande blijkt duidelijk dat binnen de hervormde gemeente Drachten al vele jaren rechtzinnige verontrusten hebben geleefd die zich niet konden vinden in de vrijzinnige en vrijblijvende prediking in die gemeente. Sommigen gingen de laatste jaren buiten Drachten kerken in Opeinde/Nijega.

Begin tachtiger jaren (1983) komt de verontrusting heel duidelijk aan de oppervlakte. Enkele verontruste rechtzinnig hervormde gemeenteleden, m.n. de heren R. Stelwagen en G. F. Kooistra, nemen het initiatief tot de oprichting van de Vereniging van Verontruste Hervormden in Drachten. Door deze vereniging wordt vanaf oktober 1983 vrijdagavonds regelmatig een bijeenkomst gehouden, waar een rechtzinnig predikant een voordracht houdt.

Op 18 september 1988 mondt ditzelfde initiatief uit, na vele discussies en strubbelingen met diverse kerkelijke organen en instanties in de Hervormde Kerk, in de eerste kerkdienst van de Rechtzinnig Hervormde Deelgemeente i.w. (in wording). Een begeleidingscommissie van verontrusten geeft sturing aan de deelgemeente i.w. Vanaf 8 januari 1989 wordt elke zondag een kerkdienst in de Kapelkerk gehouden. Dat is nu mogelijk, omdat de hervormde gemeente de huur van de Kapelkerk heeft opgezegd per 1 januari
van dat jaar.

Ondertussen gaat het gevecht voor een eigen erkende plaats binnen hervormd Drachten, waar naast pastoraat en al het andere werk onder rechtzinnigen, ook de sacramenten bediend mogen worden, door. Uiteindelijk is op 18 september 1994 de Hervormde Kapelgemeente als rechtzinnige buitengewone wijkgemeente, waar leden van de Confessionele Vereniging en van de Gereformeerde Bond eendrachtig samenwerken, ingesteld.

Een week later zijn de leden van de begeleidingscommissie van de Deelgemeente i.w. als ambtsdragers in de Hervormde Kapelgemeente (B.W.) door dr. B. W. Steenbeek uit Ruinen bevestigd.

Dankbaar

Precies drie jaar na de institutionering van de Kapelgemeente als buitengewone wijkgemeente voor geheel Drachten e.o., is een nieuwe fase in de opbouw van onze gemeente ingetreden. Op 21 september 1997 is, tot grote vreugde van de gemeente, kandidaat drs. N. M. van Ommeren uit Huizen bevestigd tot predikant (50%) en heeft hij intrede gedaan.

De enige buitengewone wijkgemeente in Friesland heeft haar eerste predikant. De HEERE zij geprezen om Zijn goedgunstigheden! Het stemt tot grote dankbaarheid dat in de afgelopen jaren zoveel rechtzinnige predikanten uit de regio en uit den lande, bereid waren en nog zijn, om in de Kapelkerk voor te gaan. Dat zijn o.m. ds. T. Tijsma, dr. W. Verboom, dr. G. Bos, ds. J. Vroegindeweij, ds. B. H. Weegink, dr. C. A. Tukker, ds. F. J. Veldman, ds. E. Kolkert, ds. J. W. Slok, ds. D. P C. Looijen, ds. E. Woltinge, ds. G. Oberink en nog vele anderen.

Wij noemen hier ook nog met name ds. P. Zeedijk uit Gr. Opende, die als bijstand in het pastoraat sinds 7 oktober 1990 tot grote steun is geweest en ds. N. Noorlander uit Noordhorn, die een aantal seizoenen de Bijbelkring en, bij verhindering van ds. Zeedijk, de catechese heeft waargenomen.

Tenslotte

Achter het spreekgestoelte is het naambord van het oorspronkelijke evangelisatiegebouw 'Eben Haëzer' ingemetseld. Elke zondag hebben wij er zicht op en mogen we mee belijden met wat Samuel beleed bij het oprichten van de Steen van de Hulp (= Eben Haëzer): 'Tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen'. En dat is het geval, ondanks dat ook in onze gemeente soms kleinmenselijke zaken meespelen. Wij mogen echter vertrouwen en verwachten dat de Heilige Geest Zijn werk in onze gemeente zal voortzetten tot de wederkomst van onze Heere Jezus Christus. De HEERE komt alle lof en dank toe!

G. F. Kooistra (preses kerkenraad) R. Haarsma (red. Kapelbode)

N.B. Voor het geschiedkundige is geput uit publicaties aanwezig in de Openbare Bibliotheek Drachten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen