De zaak Den Heyer raakt Hervormde Kerk

De synode van de Gereformeerde Kerken heeft zich gebogen over de bezwaren, die zijn ingebracht tegen het boek van prof. dr. C. J. den Heyer 'Verzoening, bijbelse notities bij een omstreden thema'. Met zoveel woorden verwerpt de Kamper hoogleraar in dat boek de verzoening door voldoening, al mogen anderen dit klassieke leerstuk van hem wel blijven geloven. Vanuit de kring van het Confessioneel Gereformeerd Beraad was bezwaar ingebracht namens 92 predikanten tegen de verwerping door Den Heyer van de klassieke leer der verzoening door het bloed van Christus. De gereformeerde synode kwam niet verder dan wat kritische kanttekeningen met betrekking 'onzorgvuldige werkwijze' van Den Heyer maar was intussen van oordeel dat diens theologiebeoefening lag binnen de grenzen, die binnen de Gereformeerde Kerken gelden voor de theologiebeoefening in Kampen.

Den Heyer kreeg echter niet alleen geen veroordeling maar kreeg uiteindelijk zelfs een applaus. De preses, ds. R. E. S. Vissinga prees Den Heyer en toonde zich 'trots op de theoloog aan de Theologische Universiteit van Kampen.' Het Confessioneel Gerreformeerd Beraad sprak vervolgens uit zich 'in de kou gezet' te voelen en sprak van een 'onthutsende en zeer teleurstellende' synodevergadering.

Daarop liet synodepreses Vissinga blijkens het Nederlands Dagblad weten, dat hij zich in deze kwestie niet als een 'boven de partijen staande voorzitter' opstelde:

'Daarvoor was ik te emotioneel bij de zaak betrokken. Maar ik schaam me daar niet voor. Het CGB lijkt ook te vergeten dat een groot deel van de synode zich juist heel goed herkende in Den Heyers boek. Daarnaast vond ik de reacties uit het land op Den Heyers boek bijzonder pijnlijk. Bij de meesten van hen was geen enkele openheid naar Den Heyer toe.'

Tenslotte merkte de gereformeerde preses nog op, dat de Gereformeerde Kerken steeds meer 'hervormde trekjes' vertonen: 'Na afloop van de vergadering had ik echt een gevoel van: "de breedte van de gereformeerde kerk heeft gesproken'".

Hervormde zaak

Wie de discussies op de gereformeerde synode niet heeft meegemaakt moet het met de verslagen uit de kranten doen. De vraag wat precies wordt bedoeld met 'onzorgvuldige werkwijze' vraagt nadere kennisname. Over het boek van Den Heyer is echter al veel te doen geweest. Dat ga ik hier niet meer herhalen. Evenwel snerpt het applaus, dat opklonk voor Den Heyer, door onze hervormde, gereformeerde ziel.

Wij leggen allereerst beschaamd de hand op de mond wanneer we bedenken, dat de opvattingen van den Heyer telkens weer in vrijzinnige hervormde kring zijn opgedoken. Maar gereformeerden hebben in het verleden niet nagelaten hun stem te verheffen wanneer zulks in hervormde kring het geval was. In de Gereformeerde Kerken zou men er de eigen stukken nog eens op na moeten kijken uit de tijd, dat in de Hervormde Kerk de golven hoog gingen met betrekking tot de (klassieke) verzoeningsleer, bijvoorbeeld toen ooit prof. dr. P. Smits deze leer loochende.

Er is binnen de Gereformeerde Kerken een aangrijpende verschuiving opgetreden. Die kwam aan het licht inzake het Schriftgezag, met name in de breed aanvaarde opvatting van prof. dr. H. M. Kuitert. Die kwam ook al eerder aan het licht inzake de verzoening, in de visie van dr. H. Wiersinga. Nu blijkt dat de visie van Den Heyer breed wordt aanvaard. Maar een applaus voor een hoogleraar, die de aanstaande predikanten opleidt en zich niet meer 'aangesproken weet' door de leer der verzoening door voldoening, moet een absoluut dieptepunt heten.

Wat de Hervormde Kerk zwaar mag wegen is, dat ze Samen op Weg is met de Gereformeerde Kerken. Het raakt ook haar, dat afwijzing van de klassieke leer der verzoening binnen de Gereformeerde Kerken breed wordt gedragen. Alle beraad is al gezamenlijk beraad. Kan de Hervormde Kerk dan stilzwijgend aan dit gereformeerde synodale gebeuren voorbij gaan? Gezien wat hier speelt is alle bezinning op onderscheiden punten in de kerkorde kinderspel. Neem de 'verzoening door voldoening' weg en het hart is weggesneden uit het christelijk geloof. Het applaus, dat Den Heyer ten deel viel, heeft ook zijn echo's in de Hervormde Kerk.

Mensen van het Confessioneel Gereformeerd Beraad spraken uit zich 'in de kou gezet' te voelen. Dat is niet het belangrijkst. Hier wordt Christus in Zijn Borgtochtelij k werk aangetast. Op een theoloog, die zulks doet, zegt men in de Gereformeerde Kerken trots te zijn. Dat mag dramatisch heten. Zijn hervormden en gereformeerden zo nog met de Christus der Schriften op weg? De bezinning op de gereformeerde synode vraagt om een hervommd vervolg. Om Christuswil.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen