Globaal bekeken

'Zeer mislijk somtijds afschuwelijk uitgedoscht, onder dit opschrift geeft Gerard Rooijakker in een boek 'Ons soort mensen' (uitgave Sun, Nijmegen) aandacht aan het feit dat de viering van Sint Nicolaas, tegenwoordig een 'extreme stellingname uit de vaderlandse Bible Belt' de Nederlandse gereformeerden in het verleden 'een gruwel' was;

'De Texelse predikant Abraham Magyrus (1634-1702) haalde in zijn antipapistisch werkje over de Almanachs heiligen fel uit tegen de sinten waarmee de kinderen van jongs af aan bedorven werden. Zo was Sinterklaas "een kindere Heylige die Jaerlijks met verlangen verwagt wort, om dat hy onder gruwelijke leugens, bedrog en verschrikkinge veel zoetigheyt medebrengt, 't welk men den kinderen wijs maeckt, en van jonks op inplant, dat Klaes al dat goet tot de deur of schoorsteen inwerpt; of in de schoenen of kousen by nacht steekt, daer de Ouders wel beter weten; maer de kinderen gelooven, dat die goederen van Sinter Klaes [komen], en alsoo word de leugen, surperstitie, en afgoderlje den kinderen in de pap te eeten gegeven".

In de Republiek der Verenigde Nederlanden werd veelal teruggegrepen op oude verbodsbepalingen van gereformeerde synoden en wereldlijke overheden. Zelfs het maken van speculaaspoppen werd door scherpslijpers verboden, onder verwijzing naar Jeremias 7, 18; "De kinderen sprokkelen hout, de vaders stoken het vuur en de vrouwen kneden deeg om koeken te bakken voor de koningin van de hemel. Ze beledigen Mij door offers te brengen aan andere goden". Menige kerkenraad ageerde in de zeventiende eeuw tegen het verkopen van koeken en "popwerk" op Sint-Nicolaasavond. Ook stadsbesturen keerden zich door middel van plaatselijke resoluties tegen deze feesten. Zo werd in de stad Grave, die in 1602 door prins Maurits was ingenomen, in 1614 afgekondigd dat

"Also bevonden wordt dat de gedenckenisse van Sint Nicolaes vele goede luyden tot noch toe heeft gebracht op groot oosten, en dat 't selve onder anderen daertoe streckt, om de jeucht te oeffenen in superstitie". De burgers wordt opgedragen "dat sy hen sullen onthouden de voorsz. superstitie meer te oeffenen, noch haere kinderen daertoe te houden, off de schoenen ende dompen van eenighe kinders t' ontfangen, off yevers meer te laten brenghen oft setten."

Het zetten van schoen of klomp door kinderen en huispersoneel op de feestdag van Sint Nicolaas alsmede het schenken en strooien van gebak en snoepgoed was echter, ondanks de afkeurende houding van de overheden, in het toenmalige Nederland algemeen gebruikelijk, getuige ook het beroemde tafereel van de Sinterklaasavond door Jan Steen. Dat de bestrijding van dit feest ook in katholieke gebieden zoals de Meierij van 's-Hertogenbosch tegen het einde van de achttiende eeuw weinig zoden aan de dijk had gezet, blijkt wel uit de beschrijving van dominee Stephanus Hanewinkel;

"Op alle Dorpen word het Feest van St. Nikolaas gevierd. Op eenigen derzelven rijd één, somtijds twee Menschen op één Paard, dan rond; zij zijn zeer mislijk somtijds afschuwlijk uitgedoscht, deze werpen allerlij klein Gebak onder de Kinderen, die hen in menigte, met hoop en vrees bezield, naarvolgen, en denken, dat dit de waare St. Nikolaas is." Met name in Eindhoven en Oss werd volgens de gereformeerde predikant op deze wijze het Sint-Nicolaasfeest gevierd.'

Hier volgt een reactie van H. Oskam, scriba van de hervormde gemeente te Benschop, op 'Globaal bekeken' van 20 november jl.;

'In de Waarheidsvriend van 20 november stond onder Globaal bekeken een stukje van de heer T. H. van der Steen te Nieuw-Lekkerland. Er wordt melding gemaakt van dat er met papier en porto wordt gesmeten. Er wordt wat verstuurd in dit land. Daar is niets op af te dingen.

Ter aanvulling; Wat doen we eraan als kerkelijke gemeente.

Het mag duidelijk zijn dat er binnen de colleges, commissies en functies die er in het gepubliceerde stuk vermeld staan, nogal eens adreswijzigingen zullen voorkomen.

Neem alleen al de tweejaarlijkse stemming, wat meestal tot gevolg heeft, dat er in al deze commissies verschuivingen plaatsvinden. Dit heeft een stroom van adreswijzigingen tot gevolg. Het kan jaren duren voor iedereen en alles is aangepast. Toch een bestand vergeten? Net alles op orde en de volgende adreswijziging gaat weer de deur uit. "Of het niks kost", om maar even in herhaling te vallen. Een postbus is hier een uitkomst. Eén keer goed en het blijft goed. Je moet er alleen zelf iets meer voor doen.

Zelf sorteren en verdelen. Vier dezelfde aanvragen? !
Drie afschrijven. In dit geval wordt het minder en beter. Ook wij hebben van deze tip gebruik gemaakt.
Voor beide partijen werd het een stuk gemakkelijker.
De postbus gebruiken we alleen voor buiten de gemeente.'
                                                                                      ……...

'De kerk op de deel' is het opschrift boven een stukje in het kerkblad van de hervormde evangelisatie 'Eben-Haëzer' te Vledderveen (Dr.). Naar een gelijknamig boek van J. Veenstra, waarin 'het ontstaan van een evangelisatie in het Drentse land omstreeks 1900' wordt beschreven.

'De dominee van 't karkien is een aordig mannegien, maar dat is domeneer Serrée tenslotte ook. Ze preken beide "uut de Biebel" en ze hebben het allebei vaak over Jezus.

Toch is er een groot verschil tussen de kerk an de Brink en het kerkje in de es-landen. "In de karke gaot ze d'r licht overhen", zeggen sommigen.

"'t Is zoals ie zegt, in 't karkien gaot ze d'r dieper deur", moeten ak toegeven.

Maar men kan er zeker van zijn, dat de volgende dag heel Kralo (lees Dwingeloo) het weet, als des Zondags iemand voor de eerste keer het smalle pattien of de bochtige zandweg naar de Kraloër-es ingeslagen is. Dan zeggen de mensen tegen elkaar; "heb ie et al 'eheurd, hij hef et karkien ook al in de kop!"

Ja, ja, zo gaat het in Kralo.

Hendriekus Kiers gaat ook iedere Zondag naar het eenvoudige gebouwtje van de Evangelisatie. Hij is al in de zestig.

Ruim zestig jaar geleden is de kleine Hendriekus gedoopt. Dat gebeurde in de oude kerk aan de Brink. Later is hij vaak met zijn vader naar het oude Godshuis geweest en staande voor de oude preekstoel, heeft hij er ook belijdenis des geloofs afgelegd. Maar dit is al weer zo lang geleden... Hij weet echter goed, hoe de kerk er van binnen uit ziet. Dat is bij de meeste mensen van het dorp niet het geval. Die roepen wel over hun kerk aan de Brink, maar ze laten die kerk links liggen.

Tegenwoordig gaat Hendriekus niet meer naar de olde karke. Hij heeft moeilijke dagen gehad, toen het er om ging; de karke of 't karkien. Maar ook dat is geweest... Hendriekus is tot een volkomen beslissing gekomen. In die dagen van strijd en zielenood heeft hij, nadat hij enkele keren in 't karkien geweest was, tot zijn vrouw gezegd; "Aoltien, nou heb ik et 'evunden, kiend! Wat wij in de karke missen, dat kun ie dóór horen. Daor komt 't volle Evangelie tot de mensen!" Van die tijd af gaat hij trouw naar het kerkje, als er dienst is.

"'t Manneglen versliet wel drie paar klompen per jaar, met et geklep naor dat karkien", verzekert de baas van het tolhek op de weg naar Kralo. Vorige Zondag, toen hij Hendriekus weer doorliet, heeft hij hoofdschuddend gezegd; "Mien jongen, Hendriekus, wat maok ie oe toch op Zundag". "Krek zoals ie zegt, Garriet", heeft Hendriekus geantwoord, "et is met us mensen net als met de veugelties. Ons lieven Heer gaf ze allemaole de kost, maar zij mut er um vliegen!"

Ja, het karkien is voor Hendriekus Kiers de heilige plaats, waar hij Zondag aan Zondag heentrekt. Met pijp en kerkboek trekt hij Zondag op Zondag door de velden.

Als hij bij het grote boerenhuis van Jaap Smit komt en dan links de zandweg inslaat, die door de akkers loopt, ziet hij in de verte het karkien staan, sober en eenzaam, maar voor hem de plaats waar hij God zal ontmoeten. Het leven van Hendriekus is door Christus vernieuwd, daardoor voelt hij zich de gelukkigste man van Kralo en kan hij lopen zingen op de zandweg.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen