Torenspitsen-Gemeenteflitsen

PESSE

Het dorp Pesse is beroemd vanwege het feit dat daar, vlak voor het hervormde kerkgebouw, de oudst bekende boot ter wereld is gevonden, een uitgeholde boomstam van ongeveer 8500 jaar oud.

Tot de hervormde gemeente Pesse behoren de dorpen Pesse, Stuifzand en Fluitenberg. Deze dorpen maakten tot eind 1997 deel uit van de burgerlijke gemeente Ruinen. Met ingang van 1 januari 1998 werden deze dorpen bij de burgerlijke gemeente Hoogeveen getrokken. De huidige zelfstandige hervormde gemeente Pesse is gesticht in 1871. Daarvóór behoorde zij tot de hervormde gemeente te Ruinen. Deze gemeente is gesticht door Bonifatius. Toch is Pesse al eerder een tijdje zelfstandig geweest.

In Bultinge, een vrijwel verdwenen buurtschap langs de oude weg van Eursinge naar Ruinen werd het eerste 'kerkje' van Pesse gebouwd in 1335. Vanaf die tijd werd hier eerst een mis opgedragen en na de Hervorming alleen maar gepreekt. In 1672 (rampjaar) werd dit kapelletje geplunderd (o.a. de klok) door de Munster troepen van Bommen Berend en kort daarna afgebroken. De inwoners van Pesse, Fluitenberg en Stuifzand gingen daarna ruim twee eeuwen lang in Ruinen 'ter kerke'. Vanaf 1860 werd er gewerkt aan het stichten van een nieuwe en zelfstandige kerk te Pesse.

Sinds 1867 werd er in de openbare lagere school 'gepredikt door evangelisten zich noemende: vrienden der waarheid'. (Voorlopers van de huidige 'waarheidsvrienden'). In een bewaard gebleven krantenartikel wordt gevraagd of zij van plan zijn een kerk van de afgescheidenen te stichten of een hervormde kerk met eventueel een orthodoxe voorganger. Het antwoord is niet bekend, maar een dorpsbewoner schenkt een hectare grond waarop een kerkgebouw gebouwd kan worden.

Op 8 oktober 1870 gaf het classicale bestuur zijn fiat. 25 maart 1871 volgde de aanbesteding van de bouw van de kerk en pastorie ten huize van B. Oldenijens te Pesse. Aannemer Van der Veen uit Meppel was de laagste inschrijver voor ƒ 9.673, —.

Dat aannemer Van der Veen zo vlot kon werken, had hij mede te danken aan hulp en inzet van tal van Pesser hervormden, die kosteloos met paard en wagen de bouwmaterialen aanvoerden.

Na een wat 'onfrisse' strijd tussen mensen van de kerk te Ruinen en commissieleden van Pesse werd op 26 november 1871 de nieuwe kerk in Pesse door consulent ds. J. J. Damsté uit Ruinen ingewijd.

De kerk stond aan de brede zandweg naar Hoogeveen die pas in 1878 verhard werd.

Ds. Damsté preekt over Haggaï 2 : 10: De toekomstige heerlijkheid van dit huis zal groter zijn don de vorige, zegt de Heere der Heerscharen; op deze plaats zal Ik heil geven, luidt het woord van de Heere der Heerscharen'.

Predikantenlijst

1.1872-1874 ds. H. J. Bergsma
2.1874-1880 ds. H. Rutgers
3.1881-1886 ds. J. R. van Kooy
4.1889-1891 ds. Bruins
5.1892-1896 ds. N. E. van Laar Dinckgreve
6.1898-1899 ds. J. B. Moorrees
7. 1900-1909 ds. E. Saraber
8.1910-1913 ds. H. S. J, van der Fher
9.1913-1917 ds. J. H. Vaandrager
10. 1917-1926 ds. D. J. F. Westenburg
11.1926-1928 ds. G. S. Pijlgroms
12.1929-1947 ds. L. Seinhorst
13.1948-1953 ds. H. G. van Beusekom
14.1954-1959 ds. A. van Ginkel
15. 1960-1964 ds. A. J. de Bue
16.1964-1968 ds. A. Sturm
17.1968-1986 ds. D. C. C. Stap
18.1988-1992 ds. F. Verboom
19. 1993-heden ds. A. H. van Veluw

Onze kerkklok

Onze huidige kerkklok heeft in de oorlogsjaren een 'uitstapje' gemaakt naar Zuidwolde. De Duitsers hadden onze kerkklok meegenomen maar vonden hem te licht om omgesmolten te worden.

De klok van Zuidwolde werd wel weggehaald en onze klok werd daar weer opgehangen. In 1946 hebben we de klok van de hervormde gemeente Zuidwolde terugontvangen.

Kerkelijke bijdrage in natura

Toen in 1973 de rijksweg langs Pesse werd verdubbeld (hier werd ook de beroemde boot van Pesse ontdekt) kregen de ambtenaren van Provinciale Waterstaat onverwacht te maken met de Nederlandse Hervormde Kerk van Pesse. Voor de wegaanleg werd de af te breken boerderij van de familie Van Lubek gekocht.

Die aankoop ging met lusten en lasten gepaard. Eén van die 'lasten' was een roggepacht.

Sinds eeuwen, zo vertelde de toenmalige secretaris dhr. L. Jalvingh van de kerkvoogdij, moesten de boeren een zgn. roggepacht opbrengen als aanvulling op het traktement (= salaris) van de plaatselijke predikant. Deze pacht bestond uit 30 koppen rogge in natura door de boeren aan de kerk te voldoen (huidige waarde ± ƒ 10, - ).

Vele boeren hadden deze pacht al lang afgekocht, maar dat was niet gebeurd met de familie Van Lubek.

Ook Provinciale Waterstaat heeft deze pacht in overleg met de kerkvoogden afgekocht en ook de laatste twee boerenbedrijven hebben dit gedaan.

Het orgel

Uit: enkele kerkvoogdijvergaderingen het volgende.

6 december 1901.

Verzoekschrift van de kerkenraad inhoudende dat m.i.v. 1 januari 1902 geen voorzanger is benoemd en daaraan gekoppeld het verzoek tegen die datum tot organist te benoemen G. Blanken op een jaarwedde van ƒ 50, - . Dit wordt behandeld op een gecombineerde vergadering van kerkvoogden en notabelen den 16 december 1901. Besloten wordt G. Blanken voor een jaar te benoemen op nader te bepalen voorwaarden en salaris.

Opmerking: ƒ 50, - is veel, want in 1903 wordt een kostersfunctie gecreëerd voor ƒ 20, - per jaar.

Ondertussen had ds. Saraber voor een orgel gezorgd.

30 oktober 1907.

Ds. Saraber bezoekt de kerkenraadsvergadering met het voorstel voor ƒ 25, - het orgel over te dragen aan de kerkvoogdij zodat deze dan eigenaar is.

22 augustus 1910.

Een handelaar in orgels was overgekomen uit Kampen om alhier een orgel te verkopen. Na wat over en weer gepraat wordt de koop gesloten op de volgende voorwaarden: koopprijs van het orgel met 10 jaar garantie is ƒ 427, 50, waarvan ƒ 300, - contant en het overige binnen een jaar na levering.

Opmerking: het oude orgel ontvangt de fabrikant in ruil toe op het nieuwe orgel. 23 september 1910.

Daar het nieuwe orgel niet bevalt was de leverancier van Kampen overgekomen om te onderhandelen over een ander orgel dat hier beter zal voldoen. Hij stelde voor om een gebruikt pijporgel ervoor in ruil te geven maar dat kon niet direct gebeuren daar het nog moest opgebouwd worden. (Dit gebruikte orgel stond oorspronkelijk in Heemse. Daar had men dit orgel over. Dit orgel werd eens aan Heemse geschonken door een adellijke familie. Pesse kon dit orgel kopen maar moest bij eventuele verkoop aan Heemse de eerste koop gunnen. In 1960 gaat dit orgel dan ook weer terug naar Heemse). Hij zou dan schrijven zodra het in orde was. Dan zouden een paar kerkvoogden overkomen naar Kampen om het orgel eerst te zien en te horen. Bij stemming wordt een tweetal daarvoor benoemd.

23 december 1910.

Er wordt instructie opgemaakt voor een orgelpomper.

28 oktober 1925.

Vergoeding orgelblaastrapper: ƒ 20, - per jaar. Dit werd dhr. Okken, de schaapherder. 19 april 1938.

Reparatie orgel door dhr. Ruif te Dedemsvaart bedrag ƒ 90, - tot ƒ 100, - . Vanaf 1941 een jaarlijks contract met dhr. Ruif voor ƒ 15, - .

5 september 1941.

Nieuwe blaasbalg kost ƒ 100, - . Een elektrische (automatische) kost ƒ 290, - .

3 december 1941.

Blaasbalgtrapper J. Okken krijgt ƒ 5, - meer. Wordt dan ƒ 55, - per jaar.

In 1960 krijgen we het huidige 'Flentroporgel' (Zaandam), kosten ƒ 35.000, - .

Tenslotte

Wij kijken terug op ruim 125 jaar hervormde gemeente Pesse. Er is reden tot dankbaarheid. God heeft heil gegeven op deze plaats. En aan God zal het niet liggen. De toekomstige heerlijkheid van dit huis zal nog groter zijn dan de vorige.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen