Pastoraat in de Krijgsmacht (2)

1. Het is altijd riskant om bepaalde zaken naar voren te halen, omdat voorbeelden nog niets zeggen over de mate waarin de genoemde zaken voorkomen. Daardoor kan een eenzijdig beeld ontstaan en een verkeerde suggestie worden gewekt. Er bestaan al te veel eenzijdige denkbeelden over het leger en de mensen die daarin werken. Wanneer ik dus bepaalde zaken uit het krijgsmachtpastoraat naar voren haal, wil dat nog niet zeggen dat iedere militair zich daarin herkennen zal. Met deze gedachte in het achterhoofd moet u de rest van dit artikel lezen.

2. Een pastor is geen hulpverlener. Wel is hij schuilplaats, uitlaatklep en meedenker voor iedereen die op zijn weg komt en bij alles wat mensen in de pastorale ontmoetingen kwijt willen. Die ontmoetingen kunnen bewust gekozen zijn en op afspraak plaatsvinden, maar evengoed toevallig ontstaan tijdens een bezoek aan een bureauruimte, een kantine, een oefening enz. enz.

Reorganisatie en andere taken

De val van de muur in Berlijn en de veranderingen in Oost-Europa hebben tot gevolg gehad dat in Nederland de krijgsmacht kon worden ingekrompen en gereorganiseerd. Dat heeft er toe geleid dat veel mensen van functie moesten veranderen of hun mogelijkheden om carrière te maken enorm zagen afnemen. Het is te begrijpen dat deze ontwikkeling de nodige onrust en gevoelens van onzekerheid met zich mee heeft gebracht. De laatste jaren zijn de omvorming van het leger en de vraag of werk behouden kon worden heel vaak onderwerp van gesprek geweest. Zeker in de informele contacten op de werkvloer. Inmiddels hebben heel wat mensen de militaire organisatie verlaten en zijn anderen opnieuw geschoold of overgeplaatst. Maar zo lang de politiek blijft spreken over vermindering van het defensiebudget, zal de onrust onder het personeel voort blijven duren.

De verandering van de veiligheidssituatie in de wereld bracht de krijgsmacht ook de uitzendingen van personeel naar verschillende gebieden. Uitzendingen zorgden voor heel wat gespreksstof in de pastorale contacten en riepen veel vragen op. Een paar van die vragen zijn: Wil ik zelf wel worden uitgezonden? Heb ik eigenlijk voor een leger met de nieuwe taken gekozen? Hoe moet het thuis als ik voor langere tijd weg ben? Wat is de zin van onze inzet? Waarom oordelen de mensen thuis en de media zo gemakkelijk over de manier waarop we ons hebben ingezet?

Een veranderende organisatie en andere taken grijpen diep in. Verwachtingspatronen moeten worden bijgesteld, niet alleen bij de militair, maar ook bij zijn thuisfront. Het aantal uitdagingen neemt bij alle veranderingen toe, maar ook het aantal onzekerheden en risico's. Kortom: Achter de enkele regels die hier aan veranderingen in het leger worden gewijd, gaat een heleboel schuil.

Relatieproblemen

Relatieproblemen komen in heel de maatschappij voor en dus ook onder militairen. Verstoorde relaties met vriendin of echtgenote zijn dan ook nogal eens in de gesprekken aan de orde. De zorgen daarover neem je nu eenmaal ook mee naar je werk. Soms is het werk zelf ook mede oorzaak van die problemen. Oefeningen en uitzendingen zorgen er voor dat militairen soms te weinig aandacht aan het thuisfront (kunnen) geven en dat wreekt zich vroeg of laat. Daarbij doen zich soms heel schrijnende situaties voor. Ik denk aan de soldaat die na terugkeer uit Bosnië ontdekte dat de vriendin waarmee hij samenwoonde zijn bankrekening had geplunderd en bij een ander was ingetrokken. Weg extra verdiensten, weg thuis en weg vriendin. Mede door zijn werk stond hij ineens met lege handen.

Onder dit kopje kunnen ook conflicten met ouders genoemd worden. Regelmatig kom je jongeren tegen die het huis uit zijn gezet en om allerlei oorzaken minimaal, of geen contact meer hebben met hun ouders. Soms beschikken ze over een zelfstandige woonruimte. In een enkel geval leidt zo'n conflict er toe dat de mihtair zeven dagen per week op de kazerne verblijft. Dat is vooral in de weekenden een saaie aangelegenheid.

Arbeidsverhoudingen

Een regelmatig terugkerend probleem wordt gevormd door de onderlinge omgang tijdens het werk, of in de legeringsgebouwen. Die problemen kunnen zich op allerlei niveaus voordoen en tussen militairen van verschillende rang of stand. Door misplaatst autoritair optreden of slechte communicatie ontstaan conflicten en komen mensen klem te zitten. In een enkel geval blijken mensen buiten een groep te staan. En zo zijn er meer zaken te noemen. Soms kan worden bijgedragen aan het verhelderen van situaties en het verbeteren van de communicatie.

Onverwerkt verleden

Regelmatig merk je in de contacten dat er mensen zijn die met onverwerkte ervaringen uit het verleden zitten. Daarbij kan het om allerlei ervaringen gaan; om niet verwerkte rouw, maar ook om andere dingen zoals traumatiserende ongevallen, incest, echtscheiding van ouders, enz.
Wanneer blijkt dat gespecialiseerde psychologische hulp nodig is om de problemen te kunnen hanteren, wordt door de pastor doorverwezen naar een deskundige.

Toekomstplannen

Niet alleen door een veranderende krijgsmacht, maar ook door de vele tijdelijke contracten staan veel militairen regelmatig voor de vraag: Hoe nu verder? Moet ik proberen bij te tekenen? Ga ik solliciteren voor een kaderopleiding? Begin ik een studie of zoek ik een baan in het burgerleven? Met andere woorden: Welke inhoud wil ik aan de rest van mijn leven geven. Hoe ga ik met mijn mogelijkheden om? Vooral voor mensen die voor hun militaire loopbaan niet veel opleidingen hebben afgemaakt en het werken bij defensie hebben gezien als een nieuwe start, kan het fijn zijn als iemand daarin met hen meedenkt.

Afronding

Dit korte overzicht van een aantal probleemvelden waar de krijgsmachtpredikant in zijn individuele contacten tegenop loopt, is verre van volledig. U mist er misschien ook onderwerpen in, die direct met geloofsvragen te maken hebben.

Komen die nooit aan de orde? Nu, een enkele keer wel. Het valt daarbij op dat mensen met een islamitische achtergrond vaak eerder vragen rondom het geloof en de mogelijkheden om voor je geloof uit te komen aan de orde stellen dan christenen.

Tot zo ver een indruk van de plaats en het werk van krijgsmachtpredikanten. Zij doen hun werk op de nodige afstand van de plaatselijke gemeenten, maar het is niet minder ambtelijk kerkenwerk dan welke andere vorm van bijzondere pastorale zorg ook. De mensen in de krijgsmacht, militairen zowel als burgers, verdienen door hun bijzondere taak de betrokkenheid en aandacht van de gemeente. De predikanten die door de kerken in de krijgsmacht zijn geplaatst, kunnen hun werk daar alleen dan goed doen, wanneer ze zich betrokken weten op en gedragen worden door de kerk die hen gezonden heeft. Door de kerk, niet in de persoon van een landelijke commissie, maar in de vorm van een meelevende, biddende gemeente.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen