Toespraken op de synode

Ds. D. C. Floor over Konkordie van Leuenberg

Preses, synode

Mijn grote dankbaarheid wil ik uitspreken dat de gereformeerde belijdenisgeschriften als grondslag van onze Nederlandse Hervormde Kerk geheel onverkort en ongewijzigd opgenomen zullen worden in de grondslag van de toekomstige VPKN. Daarover ben ik zonder meer verblijd. Op deze grondslag wil ik graag staan in de Verenigde Kerk.

Nu zijn ook de lutherse belijdenisgeschriften in de grondslag van de VPKN opgenomen vanwege ons samengaan met de Evangelisch Lutherse Kerk. Het is heel goed te begrijpen, dat de Evangelisch Lutherse Kerk haar eigen belijdenisgeschriften mee wil nemen. Daar kunnen wij moeilijk iets tegen inbrengen.

Tussen beide belijdenissen bestaan echter wel verschillen. En we moeten er oog voor hebben dat de gereformeerde traditie anders is dan de lutherse traditie. Toch horen deze beide tradities wezenlijk bij elkaar, daar ze in het verstaan van het Evangelie zeer nauw met elkaar overeenkomen. In het hart van het Evangelie verstaan zij elkaar. De verzoening door Christus voldoening waar wij door het geloof deel aan hebben is de rijke geloofsinhoud van beide tradities. Laat de kostbare schat van het Evangelie in beide tradities zorgvuldig bewaard blijven.

De verschillen tussen de beide tradities, die wij zeker niet willen ontkennen en ook niet terzijde willen stellen als geheel onbelangrijk, mogen wij echter niet zodanig verabsoluteren dat ze daardoor kerkscheidend zullen zijn en blijven. Wat ons aan elkaar verbindt in het geloof is zo wezenlijk, dat wij samen verder moeten gaan in de Verenigde Kerk.

Laat er binnen de VPKN een voortgaande ontmoeting en gesprek zijn tussen deze beide tradities. Luisterend naar de Heilige Schrift, de enige bron en norm van ons geloof, zullen we weer naar elkaar toe kunnen groeien. Ons verlangen is dat wij samen zullen groeien in de kennis en zaligheid van onze Heere Jezus Christus, het Hoofd der Kerk.

De Leuenberger Konkordie is een geschrift dat ontstaan is door ontmoeting en gesprek tussen beide tradities. Helaas heeft dit geschrift niet de nodige helderheid gebracht aangaande het belijden van de kerk. Het is beslist geen document geworden, waarin het reformatorisch belijden, zoals verwoord is in de gereformeerde en lutherse belijdenisgeschriften, nog eens zeer helder en krachtig naar voren komt.

Ondanks het vele goede dat er in staat, komen we zinnen tegen die het reformatorisch belijden ernstig verzwakken. Maar ook het niet meer laten gelden van de verschillen die er zijn, doet aan beide tradities onrecht.

De Leuenberger Konkordie heeft de beide tradities bij elkaar willen brengen, maar is daar niet op een goede wijze in geslaagd. Er is, ook nog veel wat onduidelijk is in de Leuenberger Konkordie.

Door de vele bezwaren die tegen de Leuenberger Konkordie zijn ingebracht, zal ze een zeer geringe plaats krijgen in de nieuwe kerkorde. Met nadruk is ons verzekerd dat ze zelfs geen confessionele status zal hebben. Wat het geloof aangaat, behoeven we er ons niet aan te binden. Waarom ze dan nog wel in de kerkorde moet staan, kan ik niet begrijpen.

We hebben echt een geschrift nodig waarin op een goede wijze de beide tradities aan elkaar worden verbonden, een geschrift waarin de eenheid van het geloof helder uitgedrukt wordt. Laat het een geschrift zijn waaruit blijkt hoe actueel het reformatorisch belijden is. In de voortgaande ontmoeting en bezinning kan zo'n samenbindend geschrift zeker ontstaan. We mogen dat bij voorbaat niet uitsluiten. Als wij daartoe niet meer in staat zijn, dan moeten we met pijn in ons hart constateren dat wij als SoW-kerken niet gekomen zijn tot de eenheid van het geloof.

Bij alle discussies die er gevoerd zijn, gaat het vooral om deze belangrijke vraag: Willen wij als verenigde kerk nog voluit staan in de reformatorische traditie? Houdt de gemeenschap met de belijdenis van het voorgeslacht in dat wij ons met hart en ziel verbonden weten met dat belijden? Of mogen we op een vrijzinnige wijze omgaan met het belijden van de kerk? Het gebeurt nu al vele jaren, zelfs eeuwen dat kemzaken van het geloof betwijfeld en geloochend worden. Daar kunnen we beslist geen vrede mee hebben. Wat zijn de reformatorische belijdenisgeschriften ons werkelijk waard? Ze staan gelukkig nog in de grondslag van de VPKN. Maar laat deze grondslag dan ook zijn doorwerking vinden in de hele kerkorde met de daarbij behorende ordinanties. Laat het voor eenieder duidelijk zijn dat wij niets anders begeren dan een echte reformatorische kerk, waarin het hart van het Evangelie klopt. Laat de prediking van de gekruisigde Christus krachtig klinken tot behoud van zondaren.

Moge de SoW-kerken zich verder verenigen in een diepe geloofsverbondenheid met de gekruisigde en opgestane Christus. Dan is er gegronde hoop en verwachting voor de Verenigde Reformatorische of wel Protestantse Kerk in Nederland.

Ds. C. Blenk over geschiedenis en naam

Ik ben predikant in Delft. Van de Gereformeerde Bond voor de duidelijkheid. Maar zoals in alle grote steden is ook Delft samen op weg: drie van de vijf wijken. En bonders zijn daar heus niet tegen. Zo zijn ze in de Randstad. U denkt: ja, daar kunnen ze niet anders. Klopt voor Amsterdam. Maar niet voor Delft: hier zijn de verhoudingen fifty-fifty. Wij willen in Delft niet anders: wij leggen elkaar niets op en nemen wij elkaar niets af. Waarom kan dat landelijk ook niet zo? Hervormd Delft weerspiegelt qua samenstelling precies de landelijke kerk.

1. Huwelijk en belijdenis

Wij maken ook roulerend gebruik van de Nieuwe Kerk op de Markt: u weet: de kerk van de Oranje's.

a. Binnenkort heb ik hier ook een trouwdienst. Heilig feest. Moet ik nu de verloofden gaan vertellen dan hun eigen synode het huwelijk inmiddels uit de kerkorde gaat schrappen?

b. Na Pasen doen jongeren belijdenis in deze kerk; ook studenten. Uit overtuiging. (In een volle kathedraal.) Heilig feest. 'Wilt gij in de gemeenschap der NH-Kerk en onder haar opzicht - getrouw zijn...'? Moet ik de groep nu vertellen, dat hun eigen synode dat niet echt meer nodig vindt?

c. Morgen is er avondmaal in de kerk. Moet ik de jongelui vertellen, dat straks de ene kerkenraad wel belijdenis vraagt en de andere niet meer? (En als de kerkenraad verdeeld is? )

2. Geschiedenis

In onze laatgotische kerk zien zes eeuwen op u neer. In een zijbeuk zie je resten van de beeldenstorm! In het koor staat het graf van Oranje. Dat doet mij wat: historische kerk, kerk der geslachten. En zo ergens, dan hier: 'vaderlandse kerk'. Daarom zei ik op de triosynode: ontneem de oudste kerk haar naam niet. Ontneem uzelf de geschiedenis niet, hervonnde synode! De geschiedenis zal u oordelen!

Ik bedoel dat heus niet exclusief: Oranje was tolerant. Wilde samenwerken met luthersen en calvinisten. Gereformeerden mogen hier ook preken, als ze willen. Zeker afgescheidenen, die haar belijdenis en geschiedenis liefhebben! Het zegt hun meer!

3. De Naam

En dan de naam. Ik heb de jongelui uitgelegd: straks worden jullie VPKN. Ze wisten niet wat het was... Verbaasde ogen: VPKN? ! 'k Ben benieuwd, hoe de kerk op de Markt straks heet, als de ene wijk nog hervormd blijft en de andere 'protestants' wordt? Het monument zal ook deze naamswisseling wel overleven, zoals zij ons allen zal overleven. Maar, dat gebrek aan historisch gevoel!

Weet u eigenlijk wel wat u ons aandoet en afneemt? Wat hebben wij misdaan? Wij zijn alleen maar deze kerk trouw gebleven (terwijl anderen gingen). Worden wij daarvoor nu gestraft? Dan nog blijf ik trouw, hoor. Maar waarom maakt u het ons moeilijk om te blijven?

Hoe leg ik dat de kerkenraad uit? Vervalt nu de belijdenis, dominee? Welnee, we krijgen er nog meer. Je kunt je ogen niet geloven: negen belijdenissen! We verklaren ons verbonden met de algemene kerk, de lutherse en de gereformeerde traditie. Maar in het andere artikel schrappen we weer wat al die tradities zeggen. Zegt u nu zelf: is dat nog kosjer? ! Mij wordt iets afgenomen, mij wordt iets opgelegd, maar 't is nog niet kosjer ook! Geef mij maar het Delftse model. Ik las in Jesaja 2 vanmorgen: 'Mijn volk heeft twee boosheden gedaan: Mij, de Bron van levend water hebben zij verlaten en hebben zich gebroken bakken uitgehouwen, die geen water houden'.

Ds. J. Harteman over grondstructuur

Het is een aangrijpende dag voor de leden van de synode. Met het vaststellen van de nieuwe kerkorde staan we voor een historische beslissing. In deze beslissende fase ervaar ik meer dan ooit mijn verantwoordelijkheid. In een verdeelde kerk is er voor niemand reden tot bravoure en triomf.

Het is een aangrijpende dag voor allen die in de Nederlandse Hervormde Kerk opkomen voor de gereformeerde belijdenis en in de toekomst gereformeerd wensen te blijven. Met veel pijn constateer ik dat het pleidooi voor de gereformeerde belijdenis tot nog toe is mislukt. De terugkeer naar een gereformeerde kerk bleef uit.

Bij aanvaarding van de kerkorde voor de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland hebben de voorstanders van een gereformeerde Kerk een groot probleem. Want behalve de gereformeerde belijdenis zijn niet-gereformeerde belijdenissen in de grondslag opgenomen. De opname van deze niet-gereformeerde belijdenissen beschouw ik uitdrukkelijk als een relativeren van de belijdenis.

Wie voor handhaven van de gereformeerde belijdenis is, komt in botsing met de nieuwe kerkorde. Een botsing kan een hevige ravage aanrichten. Uit liefde voor de gemeenten ben ik bezorgd voor de schade. Na een botsing kan schade onherstelbaar zijn.

Deze synode kan vandaag met de ratificatie de grondstructuur van de kerk vastleggen. Het is dan een forse stap in de richting van het verenigingsbesluit. Er is dan schot gekomen in het SoW-proces. Wanneer deze voortgang een aanleiding is tot een nieuwe kerkelijke beweging buiten de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland hebben we een onherstelbare schade.

Mijn inzet is geen dreigement. Graag richt ik me met een cri de coeur tot de synode. Het gevaar van een botsing, de onherstelbare schade van een scheuring houdt mij intens bezig. Indringend vraag ik u zo'n ramp niet te riskeren.

Synode, voorzitter, wees ervan overtuigd dat ik behoor tot hen, die u in het gebed niet vergeten. Als kind heb ik liefde voor de Nederlandse Hervormde Kerk meegekregen. Die liefde is zelfs verdiept. Ik voel me verlegen om het werk van de Heilige Geest.

Hij geeft vernieuwing en een terugkeer naar het vaste Woord van God. Omdat ik dit geloof leg ik de toekomst van de Nederlandse Hervormde Kerk in de veilige handen van Jezus Christus, de Koning van de Kerk.

Ds. P. L. de Jong over de naam

Voorzitter, synode!

Over de naam van de kerk is al heel veel gediscussieerd. Vandaag is het voor ons de laatste gelegenheid daar nog iets aan te doen. Omdat met name het woord 'protestant' mij nog steeds zeer tegen staat, als te zwak, te bleek, te vaag om mezelf mee te presenteren naar andere kerken en andere godsdiensten. Daarom heb ik al de argumenten nog een keer doorgelezen.

Ik maak er geen geheim van, dat ik het liefst zou willen: Hervormde Kerk in Nederland. Min of meer direct in het verlengde van vele consideraties.

Maar van de diverse gespreksrondes heb ik wel wat geleerd. Vooral dit: dat je bij de naam rekening moet houden met de partners. Dat min of meer afgesproken is dat in de naam geen constituerend element van de bestaande kerken mag voorkomen, dat vooral de lutheranen daarop erg gevoelig zijn, enz.

Daarom: zoek ik bewust naar een breder kader, waarin de verwijzing naar de Reformatie toch duidelijk hoorbaar is.

Ten diepste gaat het m.i. ook niet om Nederlands hervormd, maar om onze verworteling in de Hervorming. En daarbij is Luther ook onder ons een zeer gerespecteerd en geliefd reformator.

Daarom stel ik Kerk der Hervorming in Nederland voor. Op de triosynode waren er voor deze naam 45 voorstemmers. Alleen daarom al meen ik die vandaag nog eens voor te moeten leggen.

Een paar korte opmerkingen:

1. Deze naam moet voor alle betrokkenen acceptabel zijn.

Bij deze naam kunnen de lutheranen niet zeggen: Het gaat niet over ons! In 'hervorming' zijn zij als eersten begrepen.

Natuurlijk begrijp ik, dat zij liever protestant aanhouden! Daarmee zitten zij m.i. historisch veel meer bij hun eigen traditie dan bij die van ons! Protestant en luthers ligt dicht bij elkaar. Mij althans is wel opgevallen de jaren dat ik in Duitsland als predikant werkte, dat protestant de lutheranen waren, niet de reformierten. Die telden gewoon nergens mee, stelden ook niks voor. Zeker niet in de ogen van de lutheranen met hun miljoenenkerken.

Protestant, dat is bijna hetzelfde als luthers. Ik ben me bewust: wij mogen hen niet overvragen met 'hervormd' ervoor te drukken.

Maar zij: door te persisteren bij protestant en zelfs 'kerk der hervorming' af te wijzen, overvragen zij daarmee niet heel duidelijk ons? Als volwaardig maar kleine partner kun je ook van ons te veel vragen. Op dit punt vind ik dat je ook gewoon nuchter moet zijn. Als wij deze naam aannemen, dan heeft de KOA een heel sterk alternatief in de Werkgroep met gereformeerden en lutheranen.

2. En buitenland: dat zeggen ze steeds: wij kunnen ons daar niet legitimeren. Dat is m.i. niet waar. Er is maar één Ev. luth. synode in Nederland; dus: geen enkel legitimatieprobleem. In 14.3.4. staat een en ander nog eens nadrukkelijk. Hen staat nauwelijks iets in de weg in het buitenland te verzwijgen dat ze zich met ons hebben ingelaten; zij kunnen zich als voluit luthers presenteren. Maar ik, ik heb in buitenland wel een probleem. Protestant, wat bedoel je, is dan de vraag? En hoe vertaal je protestant. Vereinigte Protestantische Kirche? Niet sterk.

3. Samengevat: de naam Verenigde Kerk der Hervorming drukt exact uit wat voor kerk wij zijn, wat haar verhaal is, haar traditie, haar verworteling, haar identiteit, en zo ook haar mission statement.

Missionair is dat veel en veel beter. Laten we deze laatste kans nu niet lagen liggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen