Wijs me de weg!

Professor Ter Horst

Waarschijnlijk zijn er heel wat lezers van 'de Waarheidsvriend' voor wie de naam 'professor Ter Horst' iets zegt. Misschien kent u hem persoonlijk van een lezing. Groter is de kans dat u hem kent van zijn geschriften. Artikelen schreef hij o.a. in 'Trouw', het 'Friesch Dagblad' en de 'Elisabethbode'.

Meer bekendheid kreeg hij nog door zijn boeken. We noemen ze. 'Over troosten en verdriet' (1988), 'Christelijke geloofsopvoeding' (1989); 'Eerherstel van de liefde' (1992), 'Wijs me de weg' (1995) en 'Nieuw licht' (1997).

Alle boeken beleefden meerdere herdrukken. Een bewijs dat ze veel gelezen worden!

De auteur is emeritus hoogleraar in de orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit te Leiden. Hij weet dus terdege waarover hij het heeft; bovendien schrijft hij bijzonder boeiend en levendig.

Tot zover over prof. Ter Horst. Onzes inziens voldoende introductie over de man van wie we in de komende weken enkele thema's uit één van zijn boeken in dit blad aan de orde hopen te stellen.

Wijs me de weg!

Zoals gezegd schreef Ter Horst in 1995 het boek 'Wijs me de weg!' In deze bijdrage nu iets meer over de grote lijnen van dit geschrift.

Het boek bestaat uit drie gedeelten. Ter Horst noemt dit zelf 'de reisroute van de christelijke opvoeding die in drie keer geschetst wordt en dat met de vlucht van de ekster. Niet hoger vliegen dan nodig is om een goed overzicht te krijgen en dan zo gauw mogelijk weer naar de grond'.

Allereerst worden de grote lijnen getrokken: richtingsbesef, liefde, verantwoordelijkheid en zelfbewustzijn.

Daarna worden de details aangebracht: de levensloop, de grondvormen van contact tussen opvoeders en kinderen en de dubbele opdracht van christelijke opvoeders in een multiculturele samenleving, dat is enerzijds de eigenheid bewaren en tegelijkertijd solidair zijn met anderen en het andere.

Tenslotte wordt in de laatste hoofdstukken het geheel ingekleurd met behulp van een palet dat het pedagogische kwintet (vijftal) wordt genoemd: beschermen, verzorgen, overdragen, inleiden, inwijden. Bij dit 'vijfkleurig palet' zullen we de komende tijd dus uitvoeriger stilstaan.

Liefde

Centraal staat bij Ter Horst 'liefde'. Dat zijn we van hem gewend. In al zijn boeken komt dat heel duidelijk naar voren. Soms al in de titel of de ondertitel, maar in ieder geval in de inhoud.

Volgens de auteur moet alles wat er gezegd wordt over opvoeding gezien worden in het licht van de liefde. En - in alle bescheidenheid gezegd - hij heeft gelijk! Elke opvoeder moet - als het goed is - toch immers zijn of haar kinderen onvoorwaardelijk liefhebben?

Onvoorwaardelijke liefde moet toch een grondhouding van elke opvoeder zijn? Alleen op die manier kan een kind toch Gods onvoorwaardelijke liefde weerspiegeld zien? Hoe - zo maakt Ter Horst ons duidelijk - zouden kinderen in de onvoorwaardelijke liefde van God kunnen geloven, als ze niet hebben ervaren en beleefd dat die liefde van hun opvoeders onvoorwaardelijk is.

Daar moeten we even bij stilstaan. Hebben we als ouders onze kinderen onvoorwaardelijk lief?

Maar we moeten de cirkel breder trekken! Hoe is dat in de gemeente? In het gezin van God? Denk eens aan catecheten, men­ sen uit het onderwijs, jeugdleiders.

Verantwoordelijkheid

Naast liefde speelt verantwoordelijkheid een grote rol in de opvoeding. Ouders en andere opvoeders hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het kind verder komt in de goede richting. Eerst dragen de opvoeders daarvoor nog alle verantwoordelijkheid, want het kleine kind kan dat nog niet. Zo gauw dat kan, moet de verantwoordelijkheid worden gedeeld en tenslotte, als het kind volwassen is, draagt het zijn of haar eigen verantwoordelijkheid. Ook hierbij moeten we even de vinger leggen. Weten ouders en andere opvoeders zich verantwoordelijk? Geen overbodige vraag in onze tijd waarin individualisme hoogtij viert!

Richtingsbesef

Zojuist vielen de woorden 'de goede rich­ting'. Ter Horst vindt richtingsbesef het belangrijkste opvoedingsdoel. Waarom? Omdat het lang niet denkbeeldig is dat kinderen de weg (de Weg) kwijtraken. Er verandert immers zoveel en de veranderingen gaan heel snel.

Nog niet zo lang geleden wisten mensen precies wat ze moesten doen in allerlei situaties van het leven. Het was immers van generatie op generatie overgedragen en iedereen voegde zich daar (ongeveer) naar. Die tijd is voorbij!

De cultuur en de samenleving waarin we nu leven is niet meer overzichtelijk en stabiel maar aan snelle veranderingen onderhevig. En daarom is het - zegt Ter Horst - van zo groot belang dat christenen richtingsbesef houden voor zichzelf en dat (hun) kinderen bijbrengen. Welke richting? Niet met heimwee omkijkend naar die 'goeie ouwe tijd'. Maar vooruit. De richting van het Nieuwe Jeruzalem!

Wijs me de Weg!

En dan zijn we meteen weer bij de titel van het boek: 'Wijs me de weg!' Een van de grootste pedagogische problemen van deze tijd is het gebrek aan toekomstperspectief. Als dat niet aanwezig is, kunnen kinderen en jongeren nergens heen.

Maar - zo houdt Ter Horst ons voor - de toekomst mag dan voor het gewone oog onzichtbaar zijn geworden, christenen hebben wel degelijk toekomstperspectief. Dat is er persoonlijk en voor de schepping als geheel. Waar algemene schaarste is aan uitzicht op de toekomst (ik citeer nog steeds Ter Horst) daar hebben gelovigen overvloed. Alleen... er moet in de opvoeding wel gebruik van gemaakt worden. We gaan dit artikel afronden. Hopelijk is het duidelijk geworden dat we te doen hebben met een belangwekkende materie. We laten de opdracht die de auteur ons meegeeft nog even goed op ons inwerken. 'Wijs ze de weg!'

Doen we dat? Als ouders? Als opvoeders binnen de gemeente? Daarvoor is allereerst noodzakelijk dat we die andere opdracht ernstig nemen. Deze: Jezus is de Weg, wandelt daarop!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen