Boekbespreking

Ratzinger is in de Rooms-Katholieke Kerk al jarenlang een invloedrijk persoon: prefect van de congregatie voor de geloofsleer, een groep geestelijken en theologen die de kerkelijke leer verdedigen en interpreteren. Zij gaan het gesprek aan met theologen die afwijkende meningen verkondigen zoals recent met Boff, Küng, Drewermann en anderen. De Duitse journalist Peter Seewald had uitvoerige en indringende gesprekken met Ratzinger over zijn afkomst en opleiding, over de problemen van de katholieke kerk en over de uitdagingen van de nieuwe tijd. Deze gesprekken zijn vertaald en aangevuld met de visie van de prefect op de kerkelijke situatie in België en Nederland.

Als je je zet tot het lezen van zo'n boek, denk je van tevoren te zullen belanden in glibberige kerkelijke diplomatentaal uit de mond van een man die geroepen is theologisch leiding te geven aan een uiterst verdeelde kerk. Echter, van dit vooroordeel raak je verlost na grondige lezing en overweging van de visie die Ratzinger hier te berde brengt. Je ontvangt al lezend een voorzichtige blik achter de schermen van Ratzingers bijna wekelijkse contacten met de paus. Je kijkt in de keuken waar de besluitvorming aan de top ontstaat, waar encyclieken worden voorbereid en uiteindelijk vastgesteld. Je krijgt informatie over wie volgens Ratzinger paus Johannes Paulus II eigenlijk is.

Seewald pakt Ratzinger niet voorzichtig aan. Hij stelt rigoureus het verval van de glorie en de macht van de kerk aan de orde. Tweeduizend jaar heilsgeschiedenis en waar blijft de verlossing? Juist de twintigste eeuw is een eeuw waarin meer doden dan ooit gevallen zijn in de meest gruwelijke oorlogen, aldus Seewald. Maar Ratzinger draait de conclusie om: juist als de mensheid God loslaat, komt de barbarij terug.

Interessant en ook weer niet nieuw is Ratzingers visie op de openbaring en haar interpretatie door de eeuwen heen: er is een objectief vaststaand openbaringsgegeven. Maar het Christus-tijdperk valt samen met dat van de Heilige Geest. De Geest leidt de kerk voort maar ook inhoudelijk verder. Hij beroept zich op Bonaventura: Het historisch openbaringswoord is definitief, maar het is onuitputtelijk en opent steeds weer nieuwe diepten. De Geest interpreteert Christus in een woord voor elke tijd. Het onfeilbaarheidsdogma komt uit dit denken voort. Want er staat intussen wel het nodige vast. Niet elke generatie hoeft opnieuw de waarheid uit te vinden. Er is een depositum waarin voor alle tijden vastligt wat God gezegd en gedaan heeft.

Uiteraard komen ook kwesties als het celibaat en de geboortebeperking aan de orde. Voor Ratzinger blijft het celibaat onopgeefbaar. De crisis van het celibaat heeft volgens hem alles te maken met de wereldwijde crisis van het huwelijk. Wonderlijk dat de voortgaande herinterpretatie van openbaringsgegevens juist in deze kwestie en in de context van déze tijd kennelijk door de Heilige Geest over het hoofd kan worden gezien. Zo is ook de reactie op de kwestie van de geboortebeperking bedenkelijk. Dat juist nu deze kwestie aan de orde is, heeft te maken met de loskoppeling van seksualiteit en voortplanting. Dat wisten we al. Maar, vindt Ratzinger, mensen onderschatten daardoor de waarde en het belang van kinderen. Ze vullen hun leven eigenmachtig in en zijn niet meer bereid zichzelf op te offeren voor een nieuwe generatie. Daar is, denk ik, veel van waar, zeker in de rijke landen. Maar, zo vraag ik mezelf af, waarom neemt de in vele derde-wereldlanden zo machtige katholieke kerk nu eindelijk eens niet de verantwoordelijkheid om haar gelovigen het gebruik van anti-conceptiemethoden aan te bevelen omdat hele generaties dreigen te sterven vanwege aids of onder andere ellendige omstandigheden? Waarom blijft de paus zich juist ook in die landen verzetten tegen een gereguleerde geboortebeperking?

Lezing van dit boek blijft intussen de moeite waard. De kerk van Rome is in het wereldwijde christendom een niet te onderschatten factor.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen