De les van de verkiezingen

Een lage opkomst bij de verkiezingen heet goed te zijn voor de christelijke partijen. De opkomst was laag. Het CDA verloor echter zes zetels ofwel ongeveer 400.000 stemmen. Het GPV verloor ongeveer 10.000 stemmen. De SGP - haar restzetel ten spijt - ongeveer 4.000 stemmen. De enige partij, die winst behaalde, was de RPF met ongeveer 15.000 stemmen. Maar die winst woog niet op tegen het grote verlies.

Een droevig resultaat voor de christelijke politiek, in de brede zin van het woord. Volstrekt duidelijk is daarbij, dat de kiezers, die afhaken van het CDA, niet aanhaken bij de kleine christelijke partijen maar bij vooral de grote partijen, die momenteel de kern van 'paars' uitmaken. Het CDA heeft zich in de periode van oppositie niet duidelijker kunnen profileren. De kleine christelijke partijen hebben zich op z'n best kunnen handhaven. Zij blijken in het huidige paarse klimaat vooralsnog ook niet in staat te zijn te werven.

Les

Intussen is de les, die uit deze verkiezingen kan worden getrokken, dat de tijd van de grote christelijke politiek voorbij is. De grote christelijke partijen - KPV, (v/h Rooms Katholieke Staats Partij), ARP en CHU - ontstonden in de vorige eeuw, toen ons volk nog 'een gedooptie natie' was. Eén van de belangrijkste doelstellingen was de emancipatie van het christelijke volksdeel, met name inzake het onderwijs maar ook inzake de sociale kwestie, tegenover socialisten en liberalen. De christelijke politiek werd zo ook geflankeerd door een breed christelijk organisatiepatroon. Die emancipatie is voltooid en als zodanig is de harde kern weg uit de christelijke politiek. De christelijke organisaties zijn vervolgens voor een deel ook van hun confessionele ankers geslagen, wat ook weer zijn terugslag heeft gehad op de christelijke politiek. De grote partijen kalfden af. In het CDA werden ze bijeengebracht, in een poging nog weer een breed front te vormen, dat zou kunnen meeregeren. Een aantal jaren later blijkt het CDA gehalveerd te zijn, terwijl de oorspronkelijke bloedgroepen steeds minder herkenbaar werden.

Daar staat tegenover dat, vanwege de secularisatie, die heeft toegeslagen, het juist méér en méér nodig is geworden christelijke normen en waarden, die eeuwenlang in het christelijke Westen en met name ook in ons land. verankerd waren, ook politiek te verdedigen. De uitslag van de verkiezingen leert ons, dat de echte politieke inzet voor christelijke normen en waarden voortaan nog slechts vanuit een minderheidspositie zal plaatsvinden. Wanneer de heer Bolkestein het er binnen 'paars' van tijd tot tijd voor opneemt, heeft dit weinig met echt christelijke waarden te maken. Zelf kwam hij recent nog te betogen, dat de normen van de kerk hem te eng zijn.

Was 'paars I' nog een experiment, de verkiezingsuitslag toont overduidelijk dat 'paars II' er moeiteloos kan komen, met alle ondermijning vandien van christelijke normen en waarden. Zo ligt het kennelijk onder ons volk. Moeiteloos haalde - om een voorbeeld te noemen - Amnesty International enkele weken geleden twee miljoen handtekeningen binnen voor de mensenrecht in het algemeen, waarin overi­ gens goede elementen aanwezig zijn. Bij de actie van de kerken tegen de 24-uurseconomie mag echter op zulk een brede adhesie al niet meer worden gerekend. Zo het volk, zo de priester; zo het volk zo haar regering.

Doorslaggevend voor paars en voor de doorsnee kiezer in dit land is geworden 'de economie', wat nog iets anders is dan het sociale element; een 'vrijheid' op alle terreinen.

Niet meer terug

Het wordt nooit meer als vroeger. Dat leert ons de laatste verkiezingsuitslag overduidelijk. Ongetwijfeld is er bij deze verkiezingen sprake geweest van het Kok-effect. Kok doet het in de opinie van het volk als premier goed. Zodra hij terugtreedt zou best eenzelfde effect binnen de PvdA kunnen optreden als die er binnen het CDA optrad na het terugtreden van Lubbers. Maar daarmee heeft men dan nog geen vaste kern terug van mensen, die principieel kiezen voor christelijke politiek.

De andere kant van de medaille is, dat voor christelijke politiek ook geen heil, laat staan zegen is te verwachten wanneer zo dicht mogelijk bij 'paars' wordt aangeschurkt, teneinde weer terug te komen in het centrum van de macht. Christelijke politiek vraagt in een paarse samenleving om een duidelijk eigen gezicht. Het vraagt een grondige heroriëntatie om in dit land in de toekomst christelijke politiek te bedrijven vanuit een minderheidspositie. Herstel of opleving van de christelijke politiek vraagt om niets minder dan een geestelijk reveil, met daaraan verbonden een ethisch reveil.

Media

We zullen er ook mee moeten leren leven, dat de politiek en derhalve ook de verkiezingen in grote mate worden bepaald door de media. Wie het lijsttrekkersdebat voor de televisie wint, scoort hoog bij de verkiezingen. Wie bij de media aan bod komt maakt in ieder geval goede kansen zich te kunnen profileren. Janmaat heeft zijn verdwijnen uit de Tweede Kamer toegeschreven aan de media, die hem tegenstonden. Gelukkig maar. Ook het CDA heeft zich er echter over beklaagd, dat men slechts in de schaduw van de groten heeft mogen meedoen en dus niet echte kansen heeft gekregen. Om over 'klein rechts', als het over de media gaat, maar te zwijgen.

Daar staat tegenover, dat binnen de christelijke politiek zelf ook een actief mediabeleid zal moeten worden gevoerd, wil het naar het volk toe een eigen gezicht hebben. Wanneer men een boodschap heeft voor het hele volk, zal het hele volk ook met die boodschap bekend moeten zijn. Ligt hier ook niet een hoge taak voor de christelijke media zelf, ook in hun onderlinge verhouding.

Christelijke politiek is gekenmerkt door het in steeds sterker mate geldende 'isolement van het beginsel' (Groen van Prinsterer) maar kan vanwege het publieke karakter toch nooit staan naar een isolement van afzondering? Dan plaatst men zich buiten het politieke krachtenveld, waarbinnen de media vandaag een belangrijke plaats innemen. De media vormen de hedendaagse Areopagus, waarop zich het politieke le­ ven voor een belangrijk deel voltrekt. In de christelijke politiek moet men die niet willen ontlopen, hoe kritisch men ook aan moge kijken tegen de mediawereld op zich.

Geoefend

De meest ontdekkende les van de verkiezingen is intussen, dat we in dit land écht van meerderheid minderheid zijn geworden. Wat moet er in dit land, nu we gezien hebben wat 'paars' in korte tijd politiek waar maakte, nog gebeuren willen de ogen van het volk open gaan? Dat, zo ongeveer, vroeg ir. B. J. van der Vlies in een eerste reactie op de verkiezingsuitslag. Ik herhaal: een geestelijk reveil en een grondige interne bezinning.

Belijdende christenen staan, bij de neergang van het christelijke leven in dit land, vaak nog met de ogen te knipperen, als ze denken hoe anders het nog niet zo lang geleden was. Zullen we ook niet geestelijk moeten leren wat het betekent van meerderheid minderheid te zijn geworden en dan ook wat het betekent om vanuit een minderheidspositie gestalte te moeten geven aan politiek, die aan het Evangelie is genormeerd. Dat betekent immers ook: niet uitgaan van machtposities. Eén en ander vraagt ook om heroriëntatie van allen, die vanuit de norm van het Evangelie politiek willen bedrijven, naar elkaar toe. De tijd is voorbij om elkaar te bestrijden of vliegen af te vangen. Daarvoor is de secularisatie te ernstig. Niemand, ook geen enkele politieke partij, staat bovendien buiten de schuld van de ontkerstening. Ligt hier ock niet een grote verantwoordelijkheid voor de christelijke media, die we in dit land (nog!) hebben?

'Uw gebed is niet verhoord', zei me iemand naar aanleiding van mijn stukje in de week voor de verkiezingen, waarin ik zei, dat ons gebed zal zijn is om tekenen van hoop op 6 mei. Hoop is echter niet afhankelijk van meerderheid of minderheid. 'Houdt Christus Zijne Kerk in stand, laat dan de hel vrij woeden.' Christus regeert Zijn Kerk maar ook de wereld.

Als christenen kunnen we met hoop leven in een tekenarme tijd. Misschien moeten we nog wel meer op het echte fundament worden teruggebracht en leren onderscheiden, wat wezenlijk is en wat niet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen