Ik heb geen mens!

Graag wil ik in dit artikel over bezoekwerk beginnen met het kijken naar een wonderlijke en tegelijkertijd boeiende geschiedenis. Het is de geschiedenis van de 38-jarige zieke in Bethesda, die wij kunnen lezen in Johannes 5 vers 1-9. Bethesda is een huis net even buiten de schaapspoort van Jeruzalem. Bethesda betekent: huis van barmhartigheid. Het is verbazend te zien wat daar allemaal gebeurt. Voor veel mensen is dit huis een uitkomst. Het water in dit huis is namelijk bijzonder geneeskrachtig, wanneer het door een engel in 'beweging' wordt gebracht. Wie nu als eerste in dat bewegende water komt is genezen! Het maakt niet uit welke ziekte je hebt. Wel, dat is heel apart. Nu zit er wel een 'maar' aan vast. Namelijk, dat je wel zelf naar dat bewegende water toe moet. Je moet dus actie ondernemen anders gebeurt er niets. Wie dat kan heeft 'geluk', wie dat niet kan heeft 'pech'. Zo vergaat dat de 38-jarige zieke. Al. 38 jaar lang ziek. Kennelijk heeft deze man niemand meer. Hoewel? Hij moet toch wel eten! Zou iemand dat brengen? We lezen daar verder niets over. Of deze man ook 38 jaar lang in Bethesda woont weten we ook niet. Wel weten we dat hij 38 jaar ziek is en dat is niet niks! Er is bij deze man sprake van een groot meervoudig probleem. Hij is gehandicapt, moet zich ongelooflijk moedeloos (depressief) voelen vanwege het feit dat hij maar niet bij dat water kan komen (kunt u zich dat een beetje voorstellen? ), zoiets moet toch een geweldige psychische druk teweeg brengen, een Tantaluskwelling en vervolgens is hij ook nog onvoorstelbaar eenzaam! En dat laatste nu is precies waar het in deze hele geschiedenis om draait: eenzaamheid. Niemand hebben, die je barmhartigheid wil bewijzen. Die bereid is om je naar het water te brengen. Een kleine moeite, toch?

Zo lijkt dat huis een aanklacht voor de omgeving. Dat huis schreeuwt het uit. Mensen in dat huis zullen geroepen hebben om hulp. Die 38-jarige zieke vast ook, maar niemand hoort iets. De joden vieren feest op het tempelplein en dat is ver weg. Zij denken: 'Die plaats daar is onrein, daar moet je niet komen, daar zit vast en zeker een luchtje aan die mensen. Die mensen, die daar zitten hebben zeker wel wat op hun kerfstok of zo...'. Welnu, zo zijn er allerlei argumenten en uitvluchten te bedenken, die je een alibi verschaffen om Bethesda maar links te laten liggen. De Heere Jezus doorbreekt echter zo'n geijkt en egoïstisch denkpatroon. Hij, die kwam op te dienen, gaat hier dienst doen! Een pastoraal en diaconaal bezoek ineen!

Het 'gaan' van Jezus

We gaan nog wat verder op dit verhaal in, omdat er voor het onderwerp van dit artikel interessante zaken aan de orde komen, die we vanuit het verhaal dan ook proberen te verbinden met de praktijk van het bezoekwerk vandaag. We kijken naar Jezus. Allereerst naar Zijn houding. De Heere Jezus gaat Bethesda binnen. Voor een ontmoeting moet je iets doen. Gaan! In beweging komen. Weten dat er mensen zijn, die je nodig (!) hebben.

Die niet zelf meer kunnen opstaan en naar je toe kunnen komen. Het is wel eens goed ons dit te realiseren. Bezoekwerk doen is niet zo af en toe maar eens ergens heen sloffen, maar opgewekt gaan, regelmatig gaan, trouw-zijn. Weten dat de ander je nodig heeft. Ik wil dat met een mooi voorbeeld dat ik eens hoorde van iemand illustreren: 'Elke veertien dagen ga ik er langs. Nee, ik bedoel niet langs, maar aan. Bij hem. Hij woont in het verzorgingshuis. Hij heeft geen familie meer. Ik kom nu aan en breng dan gelijk een haring mee. Hij kocht dat vroeger elke week. Dat kan nu niet meer, vanwege het slechte lopen. Maar nu kom ik en hij kijkt er elke veertien dagen weer naar uit. Dat we elkaar veel te vertellen hebben? Bepaald niet, maar er zijn, het samen-zijn! Iemand verwachten en weten dat er iemand komt voor jou persoonlijk, daar gaat het om, bij dit bezoek. Dat verandert het levensdoel.' Het mooiste grondwoord voor een dienende houding zit in dit verhaal. Ik noem het trouw. Machtig woord, diepe betekenis! Dat zo'n woord veranderen kan! Iemand kan inderdaad veranderen door een bezoek. Daarom geldt voor het bezoekwerk de stelregel: 'Verwachtingen op nul, mogelijkheden oneindig!'

Maar er zijn ook andere situaties denkbaar. Soms moet je als eenzame zélf uit je isolement komen, de ander opzoeken, je onder de mensen begeven. Anders lukt het opheffen van de eenzaamheid ook niet! Dan blijft je teveel in je eigen kringetje en vooral van anderen afliankelijk. Elke situatie van eenzaamheid is weer verschillend en vraagt een eigen persoonlijke op de man/vrouw-gerichte aanpak. Zoiets vraagt veel inventiviteit, creativiteit en ontzettend veel geduld. Welnu, al deze opmerkingen allemaal naar aanleiding van het woordje gaan.

Het 'zien' van Jezus

We gaan een stapje verder. De Heere Jezus komt Bethesda binnen een geeft kennelijk met eerbied gesproken: 'de ogen goed de kost'. Hij ziet de 38-jarige liggen. Zien is in het pastorale en diaconale werk van groot belang. Door goed te zien krijg je een beeld van de situatie, van de omgeving waar iemand zich in bevindt. Is het rommelig, of netjes. Ziet iemand er verzorgd uit, of niet. Hoe kijkt iemand: bezorgd, bedroefd, moe, opgeruimd, angstig, gespannen. Al dat soort zaken zijn belangrijk om te zien! Als Jezus bij de Emmaüsgangers komt lopen is het eerste wat Hij zegt: 'Waarom kijken jullie zo droevig'. Kennelijk heeft Jezus eerst naar de gezichten gekeken. Je kunt afhankelijk van het nonverbale gedrag een beslissing nemen hoe je verder de ontmoeting vorm wilt geven. Wat je beter maar niet kunt zeggen, of wel kunt zeggen of doen. Welke vraag je beter wel of niet kunt stellen.

De Heere Jezus ziet en weet. Voor een goede ontmoeting en verdieping van het contact is het belangrijk dat je de ander kent, weet wat er aan de hand is. Van achtergronden, leef-en familieomstandigheden enigszins op de hoogte bent. Om te komen tot een goede relatie en een vertrouwensband heb je lange adem nodig en vooral veel tijd. De weg naar een goede relatie vraagt een investering in tijd en de wil om de ander echt te willen bereiken. Nu weet ik best, dat dit in de praktijk niet altijd zo gaat en kan.

Soms blijven ontmoetingen oppervlakkig, omdat er gewoon niet meer van de bezoeker gevraagd wordt. Het doel van een bezoek blijft dan beperkt tot het 'even een bezoekje brengen, even aandacht', of 'even er zijn'. Veel mensen vinden dat al voldoende, omdat er anderen ook aandacht aan hen schenken, of er voldoende andere afleidingen zijn en er daardoor geen sprake van eenzaamheid is.

Signaleren

Signaleren is van basisbelang. Met elkaar signaleren als predikant, ouderlingen, diakenen, bezoekdames en gemeenteleden onderling. Pas als je ziet wat er gebeurt, wat er aan de hand is met mensen kun je in actie komen. Signaleren heeft te maken met je open stellen voor de ander. Als je je open opstelt vang je signalen op. Wij denken soms teveel, dat de ander zich eerst moet openstellen. Als je de ander uitnemender acht dan jezelf geef je eerst jezelf. zodat de ander kan inschatten of er daadwerkelijk sprake is van oprechte belangstelling en interesse. Belangstelling van mee-leven en mee-lijden.

We worden vandaag anno 1998 geconfronteerd met mensen die niet tot hun recht komen, niet uit de verf komen. Zoiets kan allerlei oorzaken hebben. Er zijn mensen, die deze 'hi-tech-samenleving' niet bij kunnen benen. Die door 'ellebogenwerk' van anderen heel gemakkelijk aan de kant van de samenleving terecht komen. Ze kunnen de prestatiemaatschappij niet meemaken. Vallen in het gat van de WAO, of de bijstand. Raken hun sociale contacten kwijt en komen in een isolementspositie terecht.

Er zijn jongeren, die vanwege hun sociale positie niet op de arbeidsmarkt terecht kunnen. Die 'helaas' niet supergaaf zijn vanwege minder intelligentie, handicap of vanwege een andere huidskleur. Velen worden er door 'de machthebbers' op afgerekend. Ouderen, die het louter en alleen van de AOW moeten hebben kunnen zich weinig permitteren. Velen komen terecht in een sociaal isolement. Eenzaamheid kan het gevolg zijn!

Egoïstische samenleving

Of we willen of niet we leven vandaag in een supermaterialistische maatschappij, die vol is van: hebzucht, prestige, verwaarlozing, individualisme, een economie voor de kansrijke, van het perfectionisme, superkwaliteit en gaafheid. Opkomen voor de ander, een eenzame bijv. is voor velen iets minderwaardigs zo lijkt het af en toe. In onze maatschappij verheft zich het moderne heidendom, de Babelcultuur, het Hellenisme. Er is sprake van vergoddelijking van idolen zoals voetballers en schlagerzangers. Wie in de belangstelling staat, 'maakt' het kennelijk vandaag. Plato de Griekse wijsgeer zei eeuwen geleden al: 'Hoe kan een mens gelukkig zijn als hij de ander dienen moet'. De sfinxen gericht op zichzelf staan overal en stralen geweldige prestige en superioriteit uit. Steken boven alles uit. Macht uitstralende bouwwerken als 'torens van Babel' verheffen zich binnen een supersterke economie. Wie bovenin zit, ziet de kleintjes niet meer. Wel het 'Europa van de toekomst'.

Wie in zo'n toren zit kan zich wel redden met het riante honorarium, waar elke maand nog genoeg van overblijft om een goed pensioen voor later mee op te bouwen, lijfrente of koopsompolissen mee af te sluiten en belastingvrij via een uitgekiend spaarplan een vermogen op te bouwen.

De WAO-er, de bijstandsmoeder en de AOW-er moeten het doen van een krappe uitkering, waar misschien nog ƒ 25, - van overblijft voor een extraatje voor bijv. de kinderen. De rijken worden rijker en de armen worden armer in een economie van het steeds maar meer! 'Stille armoede', komt steeds meer voor. Wie overbrugt de kloof?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen