Pastorale van Dijon

In de week na Pasen werd in de oude abdij van La Bussière sur Ouche de dertiende bijeenkomst gehouden van de Pastorale van Dijon.

Dr. Stuart Olyott, predikant te Liverpool, en een der initiatiefnemers van de Pastorale opende de bijeenkomst waaraan 95 theologen, studenten en gemeenteleden deelnamen. Zij waren uit Frankrijk, Zwitserland, Engeland, Nederland, maar ook uit Burkina Faso (Afrika) en de Verenigde Staten samengekomen.

Hun belangstelling gaat uit naar het geestelijke en kerkelijke leven van reformatorische christenen in de Franstalige wereld, uiteraard vooral in Frankrijk.

Réveil in Geneve

Prof. dr. Jean-Marc Daumas, uit Aix en Provence informeerde ons op boeiende wijze over de achtergrond van de Réveilbeweging in Geneve in de 19e eeuw. Opmerkelijk was dat in die tijd door het rationalistisch denken de goddelijkheid van Jezus ernstig in twijfel was getrokken en bijvoorbeeld het bijbellezen alleen van belang was om het Hebreeuws te kunnen beoefenen. Het Nieuwe Testament viel bijna buiten de belangstelling.

In een pamflet werd de gangbare liturgie en vooral de inhoud van de preken aan de kaak gesteld door mensen uit de Réveilbeweging. Een van de bekendste is Richard Wilcox, een leerling van George Whitefield, een zakenman! Later kwam daar nog een zekere Haldane bij, die tijdens zijn korte verblijf in Geneve werd geschokt door een gesprek met een theologiestudent die niets van de Bijbel bleek te weten. In de officiële kerk was een reglement ingevoerd, waarin stond dat a.s. predikanten de goddelijke natuur van Christus moesten loochenen, de erfzonde, predestinatie en het werk van Gods genade moesten maar buiten beschouwing blijven.

Wie niet ondertekende werd geen predikant. Van Calvijn leek geen spoor meer over te zijn! Toch waren er studenten die wel tekenden, maar juist door hun wijze van leven vragen opriepen naar de wezenlijke bijbelse noties. Het Réveil, aldus Daumas, werkte niet door door zijn leerstelligheid maar door deze wijze van getuigend leven. En God zegende! Op den duur kwamen er ook weer werken van Calvijn en andere goede theologische werken beschikbaar.

Oude gnosis in nieuw jasje

Prof. dr. P. Jones, hoogleraar te Westminster, Californië, besteedde in zijn lezingen aandacht aan de hernieuwde opmars van de gnosis. In de New Age-beweging zag hij een nieuw jasje voor de oude leer. Hij schetste vooral vanuit de Amerikaanse context de invloed van wat in de zestiger jaren gepresenteerd werd als de Aquariustijd. Het eind van het christendom is nabij... En tolerantie en relativiteit zijn de slagwoorden om tot een grote wereldfamilie te komen. Onder invloed van de oude Egyptische Isis-eredienst kunnen alle reli­gies een syncretisme vormen, alles in een groot geheel. Alles is waardevol, ieder op zijn eigen wijze. Let ook op de steeds vrijer wordende moraal: verdere voortgang van homoseksuele vrijheid, radicaal feminisme. Hij signaleerde ook een nieuwe spiritualiteit d.m.v. oosterse religies. Psychoanalyse, ontwikkeld in het Westen en verbonden met spiritualiteit uit het Oosten levert een nieuwe wijsheid op die de wereld moet veranderen. Gnosticisme is volgens hem een uitvloeisel van het rationalisme. Zo wordt alles tot één en één is alles! De vergoddelijking van de mens is dan niet ver meer weg. Gnosis is ten diepste de belofte van de slang uit het paradijs: als God zult ge zijn! Alleen de krachtige werking van Gods Geest kan dit radicaal veranderen!

Augustinus en Luther

Uit Nederland was dr. J. van Oort, docent aan de theologische faculteit van Utrecht uitgenodigd, die in een tweetal lezingen ons opnieuw met Augustinus confronteerde. Ook hij toonde aan hoe ingrijpend het gnostieke denken mensen kan beïnvloeden. Augustinus heeft zich er diep mee ingelaten in het z.g. manicheïsme, maar ook een zware strijd gevoerd om er zich aan te ontworstelen.

Hij schilderde het leven van Augustinus in de antieke wereld en zijn leven in de Afrikaanse wereld. Op zoek naar de intuïtieve kennis van zichzelf en van God meende hij het antwoord te vinden op de vragen waar het kwaad vandaan komt en de vraag naar de bestemming van de mens. Als de mensenziel de roep uit het goddelijke verstaat komt hij tot kennis van God en zichzelf. Wanneer echter Augustinus tot kennis van de levende God gekomen is, gaat hij steeds meer leven uit de belijdenis van Gods grootheid. Dat wordt de 'cantus firmus' van zijn hele werk en leven. Van hieruit toonde dr. Van Oort aan hoe groot de invloed van Augustinus was op de 'augustijner' monnik Maarten Luther. Hij vertelde dat M. Luther zich ook na de beroemde datum van 31 oktober 1517 met ere augustijn laat noemen. Zijn geschriften ondertekent hij altijd met de toevoeging van een 'A', d.w.z. augustijn, 'Augustinus meus totus est' (Augustinus is mijn alles). In de studies van grote theologen als Petrus Lombardus en Duns Scotus vond Luther sporen van Augustinus en in zijn commentaren op de psalmen beroept hij zich voortdurend op hem. Onder invloed van Augustinus verklaart hij deze dikwijls heel christologisch. Zelfs de basis voor zijn rechtvaardigingsleer vindt hij terug bij Augustinus. Zo noemt dr. Van Oort de Reformatie een Augustiniaans Réveil!

De vergeten kunst van het mediteren

Op de laatste ochtend refereerde dr. Stuart Olyott op een indrukwekkende manier over de 'vergeten kunst van het mediteren'. Hij bracht het zo eenvoudig onder woorden door aan te tonen dat een caissière in de supermarkt en de chauffeur op een grote vrachtwagen door mediterend bezig te zijn een 'uitstraling' hebben in hun directe (werk)omgeving. Het gaat bij het mediteren fundamenteel niet over wat we onszelf vinden, maar horen uit het Woord van God.

Psalm 1: Dag en nacht mediteren! En niet te vergeten: Psalm 119 : 1: De wet is mijn betrachting, mijn meditatie, de ganse dag!' Uitspraak van Olyott: La meditation fait Ie predicateur!' (Meditatie maakt de prediker.)

Het beste voorbeeld geeft natuurlijk Jezus Zelf, als Hij Zich telkens terugtrekt in de stilte om met de Vader te spreken. Zo geeft hij ook enkele voorbeelden van Paulus. Onderwerping aan het Woord, door er zo over te denken dat het op dat ogenblik een Woord van God persoonlijk aan u gericht is. Zo wordt u een 'ami de Dieu' (vriend van God). Daar is geen speciale gave voor nodig. Het gaat om 'discipline et habitude' (discipline en de juiste houding). Raad: Zoek een stille plek, neem een Woord en laat het op u inwerken. Probeer ook uw smaak (voorbeeld: vijf broden en twee vissen, bedenk hoe u ervan eten zult).

In dit verband wees hij ook op de smaakbedervende invloed van de televisie. Wie in de stilte de directe kracht van het Woord ervaart beleeft het leven in de verborgen omgang met God. De Heilige Geest zegent u. Van groot belang is de eenzaamheid. Dat heeft niets met gefrusteerdheid te maken maar met de grote betekenis van eenzaamheid in gemeenzaamheid met God. Uw Vader, Die in het verborgene ziet, zal het u in het openbaar vergelden. Sluit gerust de deur! En luister, wacht op de Heere. Dit is een leerschool in de stilte zonder interruptie! Stil zijn tot God is zo heilzaam! Met verscheidene deelnemers en deelneemsters uit onze Nederlandse bevindelijke kringen kon ik dit van harte beamen. En dat is ook een verademing.

Zo hebben we de Pastorale beleefd, een verademing, en een bemoediging. Juist ook naar onze Franse broeder en zusters toe. De contacten zijn weer versterkt, of voor het eerst gelegd. De dagelijkse bijbelstudies van een collega uit Burkina Faso, het samen zingen in het Frans van psalm 42 en 25 enkele mooie gezangen waaronder natuurlijk ook het A Toi la gloire! Ik kan alleen maar zeggen: het was goed. Maar er waren naar mijn smaak te weinig Nederlandse collegae. Een aanbeveling dus!

En wat het werk van ons Nederlandse comité betreft: veel dank zijn we verschuldigd aan de volhardende br. A. van Velzen die aan de deelnemers een exemplaar van de nieuwe editie van dr. Paul Marcel, onder de titel 'Lumière sur votre chemin' (Licht over uw pad) overhandigde. Het is een leerboek over de Heidelberger en de Geneefse catechismus.

Echt iets voor 'francofiele' theologen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen