Boekbespreking

De hoogleraar geschiedenis Pelikan schreef, ter afsluiting van vijftig jaar lesgeven op allerlei plaatsen, Mary Through the Centuries als pedant van zijn bekend geworden Jezus Through the Centuries, uitgegeven door Yale University Press. Onder andere vanwege het absolute verschil in hun theologische belang werd het boek over de moeder als tweede gepubliceerd. Pelikan, zoon van een luthers predikant in Slowakije, presenteert in ongeveer chronologische volgorde een reeks aparte doch met elkaar in verband staande schetsen van de maagd, zowel in hun continuïteit als in hun ontwikkeling binnen verschillende culturen en 'door de eeuwen heen'.

In zijn Inleiding schrijft Pelikan hoe Maria tweeduizend jaar lang een van de doopnamen is, die het vaakst aan een meisje werd gegeven. Maria, een miljoenen keren uitgesproken naam, inspiratiebron voor schilders, schrijvers en componisten. De maagd Maria is tot in deze geseculariseerde eeuw, meer dan welke vrouw ook uit de geschiedenis, een inspiratiebron bij uitstek. Mariaverschijningen blijven voorkomen.

Dit boek is geen onderzoek naar de Maria uit de eerste eeuw, maar naar de wijze waarop zij door de eeuwen heen is ervaren en opgevat. Besproken bijbelverzen als Lukas 1 : 26, 27 en i.ukas 1 : 54, 55 hebben een retrospectieve functie. Het verhaal over Maria in het Nieuwe Testament is opvallend beknopt en iedereen die, vanuit het onderzoek naar de ontwikkelingsgeschiedenis van haar devotie en leer, de bijbelse referenties in ogenschouw neemt moet wel verrast of zelfs geschokt zijn hoe weinig dat er zijn. Het contrast tussen het bijbelse bewijsmateriaal en de ontstane traditie is echter zo opvallend, dat het een belangrijk gespreksonderwerp is geworden in de oecumenische ontmoeting tussen de kerken. De schrijver vraagt zich bij een aantal van de belangrijkste thema's van het latere denken over Maria af wat de voorafschaduwingen van deze thema's lijken (curs., V.SI.) te zijn geweest in het Nieuwe en het Oude Testament. Hij spant zich in een zo groot mogelijke invloed van de Schrift aan te tonen en doet dat alleen al door de opschriften van de verschillende hoofdstukken te verbinden met bijbelteksten. Dit roept bij reformatorische christenen terecht tal van vragen op.

Pelikan heeft zelf begrepen dat Maria in de lijn van de Reformatie eerst en vooral als bijvoorbeeld voor het geloof in het Woord van God wordt gezien: 'Mij geschiede naar uw woord'. Zonder het woord 'geloof' expliciet te gebruiken, zetten deze woorden de vereenzelviging in gang tussen geloof en gehoorzaamheid, en door haar gehoorzaamheid aan het Woord van God te beschrijven, werd Maria hét voorbeeld voor het geloof.

Wie genoeg heeft aan de Schriftgegevens over Maria, waarin de Reformatie ons is voorgegaan, is weliswaar bereid na te denken over 'Dochter van Zion en de vervulling van profetieën'; 'Tweede Eva en garantie voor het werkelijke menszijn van Christus'; 'Dienstmaagd des Heeren' en over 'De vrouw bekleed met de zon', maar ervaart vervreemding en afstand bij 'Heldin van Koran en Zwarte Madonna'; 'Mater Dolorosa en Middelares'; 'Koningin van de hemel' en 'Toevlucht in goede en kwade dagen'. Zou Maria ooit zelf zo naast haar goddelijke mensenzoon of in Zijn plaats vereerd willen worden?

De begaafde schrijver concludeert terecht dat zijn boek een verklaring geeft waarom de weinige stukjes informatie van het Oude en Nieuwe Testament hebben kunnen leiden tot zo'n veelomvattende mariologie. Voor ons een mariologie vol onbijbelse elementen. Het verzorgd uitgegeven boek bevat middenin prachtige gekleurde foto's van kunstwerken over de annuciatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen